Mơ ướt tuổi thơ

YK6W1688.jpg

(bài viết đăng trên T • P O T journal vol 08: time travel)

Bài viết: Nhược Lạc | Ảnh: Phạm Đ. Dũng

Những ngày đầu tiên của tháng tư, đi ngang chợ thấy người ta bày nô nức những mẹt mơ chín vàng cao ngất, lựng thơm. Tôi kéo tay chồng, nói, anh ơi, đến mùa mơ rồi kìa, nhà mình lại ngâm mơ đi. Chồng tôi gật gù nói, nhanh ghê, vậy mà hai năm rồi. Hai năm, tức là kể từ khi chúng tôi bắt đầu về chung một nhà. Hai đứa gặp nhau từ mùa mơ của tháng tư, vậy nên đã quyết định năm nào cũng tự ngâm một (vài) hũ mơ để dùng dần. Mơ càng ngâm lâu càng ngon hơn, dược tính nhiều hơn; cũng như tình cảm qua năm tháng càng bền chặt và nồng đượm.

Năm nay cũng vậy, chồng tôi đặt mua hơn mười ký mơ thóc Sơn La. Trái nhỏ xíu mà thơm nức mũi. Lúc còn xanh, trái mơ cứng ngắc, tới khi chín vàng thì mềm dần, từ khoang núm loang ra màu hồng lựng như gò má cô thiếu nữ đang e thẹn. Tôi bốc một trái mơ chín đỏ, háo hức cắn một miếng to, rồi nhăn tít mắt, nghe vị chua thơm lan ào trong miệng. Thứ hương vị không thể lẫn đi đâu được ấy kéo tuột tôi trở về những năm tháng bé thơ. Khi tôi còn là một cô nhỏ tóc tơ, đầu lúc lắc mái bằng, mặc sức nô đùa chạy nhảy trong sân khu tập thể.

YK6W1711.jpg

Mỗi mùa hè đến, bên cạnh niềm vui được nghỉ học, còn là niềm vui được thấy mẹ ngâm mơ. Mẹ đặt mua từ đâu đó về hàng thùng, hàng cân mơ. Tôi loi choi chạy vòng quanh những thùng mơ lớn, tự hỏi xem đó là thức quà gì, ăn ra sao. Mẹ bận bịu chẳng kịp trả lời, tôi bèn tự mình nhón một quả, bỏ tọt vào miệng, rồi nhắm tịt mắt, nhè ngay ra vì vị chua lè khiếp đảm của trái lạ. Mặt tôi buồn xo, tự hỏi mẹ có thể làm gì với thức quả chua lè này.

Nghĩ vậy, nhưng tôi vẫn giúp mẹ trút mơ ra chậu, xả nước rửa mơ, dùng tăm khều kỹ phần cuống đen. Rửa qua mấy lần nước, trải đều trên mặt nong, phơi dưới nắng hè hơn 30 độ. Kế đó lại rửa sạch những lọ thuỷ tinh lớn chừng 10-15 lít, đun nước sôi tráng lọ, phơi nắng khô cong. Lục đục như vậy cả buổi sáng, rồi mẹ tôi mới giải thích cho tôi rằng mẹ đang ngâm những hũ mơ muối, mơ đường.

Những trái mơ xanh, cứng được nhặt riêng sang một rổ để muối mơ. Cứ một lớp mơ tới một lớp muối, lớp trên cùng cho nhiều muối hơn phủ kín mặt mơ. Lọ mơ như vậy muối chừng 3 năm trở lên sẽ trở thành vị thuốc quý. Những khi đau bụng, cảm hàn, những lúc ốm sốt miên man có thể lôi ra dùng được. Còn phần mơ chín vàng, má đỏ hây hây thì được trưng dụng làm hũ mơ đường. Tương tự như cách muối mơ, mẹ tôi cũng trải một lớp mơ, một lớp đường, trên cùng vẫn là một lớp đường dầy. Hũ mơ đường có thể dùng ngay sau vài tháng tới một năm. Nhưng cũng như mơ muối, càng để lâu mơ càng ngấm đường, tiết ra hết nước, quắt quéo lại thành một thức ô mai tự nhiên âu yếm tuổi thơ.

YK6W1720.jpg

Những buổi trưa hè, hoặc sau giờ tập võ, chơi bóng rổ mệt lả, tôi đạp xe về nhà, bật quạt nằm phè. Thứ đầu tiên hiện lên trong đầu tôi, chính là cốc mơ muối-đường thanh chua mặn ngọt của mẹ. Chúng không chỉ làm dịu cơn khát cháy cổ, xua đi cái nóng oi ả ngoài kia, mà còn khiến những năm tháng tuổi thơ của tôi trôi qua êm đềm và mát rượi.

Mẹ tôi có những lọ mơ đường đã ngâm tới hơn 10 năm. Thật khó để hình dung có thức quà nào lại quý giá và đáng yêu như vậy. Hãy thử tưởng tượng bạn lớn lên dưới một mái nhà, trong 10 năm, bao nhiêu điều đã đổi thay. Cây hoa giấy đã lớn phà trước cổng, cây cau lùn đã thành cây cau cao, con mèo con đã hóa con mèo già, bạn đã đổi tóc tơ mái bằng thành tóc dài xoăn tít. Vậy mà hũ mơ muối, mơ đường vẫn còn nằm nguyên ở đó, mỗi năm trôi qua lại bị bạn thó ra chút một nhâm nhi.

YK6W1959.jpg

Bây giờ tôi đã không còn ở với mẹ, mẹ cũng không còn ngâm mơ vào mỗi độ tháng tư. Nhưng vợ chồng tôi thì vẫn muốn nối tiếp những hũ “mơ ướt tuổi thơ” như vậy. Cho chúng tôi, và con cái của mình. Nhiều năm sau, có thể con tôi sẽ không chơi tạt lon, bắn bi, đánh quay, cũng không biết trèo cây hái ổi, trẩy khế, tắm ao, câu cá trộm…như bọn tôi thủa xưa. Nhưng chúng hẳn sẽ vẫn có những hũ mơ muối, mơ đường để rượi mát tuổi thơ, để mè nheo với mẹ cha giữa mùa nắng la đà. Và để có những niềm mơ ước được giữ mãi, nơi chạn bếp, trên bể nước ăn. Mặc cho bầy trẻ đã lớn, mặc cho người lớn đã già, mặc cho mùa hạ sắp qua. Hũ mơ ướt vẫn mỗi ngày thêm tuổi.

YK6W2020.jpg

Cuối cùng, nếu bạn cũng muốn làm những hũ mơ như nhà chúng tôi, thì xin gợi ý công thức có phần áng chừng và nghiệp dư sau đây.

Lựa mơ xanh dùng để muối. Tỉ lệ 1kg mơ : 0.2kg muối. Mơ chín vàng má hồng dùng để ngâm đường hoặc muối đường. Tỉ lệ 1kg mơ: 1kg đường, hoặc 1kg mơ : 0.8kg đường : 150gr muối. Ngoài ra, những trái mơ ủng có thể nhặt riêng để chấm muối ăn, cho vào nấu canh; hoặc trần nước sôi, nghiền nhuyễn trộn với miso để làm nước sốt ăn dần. Nếu xịn hơn nữa có thể dùng lá tía tô nhuộm mơ muối sẽ cho màu rất đẹp.

Chúc cho tuổi thơ của ai cũng dịu mướt vị mơ.

YK6W1919.jpg

Umeshi – mơ tháng tư

Advertisements

Chén trà của tháng năm

YK6W2823.jpg

(bài viết đăng trên T • P O T journal vol 08: time travel)

Bài viết: Nhược Lạc | Ảnh: Phạm Đ. Dũng

***

Lần đầu tiên tôi được uống trà là lúc chừng 5 tuổi. Hình như trong một buổi giỗ lễ mùng 1 đầu năm. Gia đình chúng tôi có thói quen tụ tập nhau lại trong ngày này, vừa làm giỗ cụ, vừa gặp mặt ăn uống mừng năm mới. Trong khi những người lớn bận bịu cỗ bàn, thắp hương, hỏi han nhau về sức khỏe, công việc, còn lũ trẻ con đương chạy nhảy nô đùa, đòi ăn bánh mứt, nắm xôi; thì tôi chỉ thèm được sáp lại nơi cái bàn gỗ nâu thưa vắng.

Trên đó bày một khay ấm chén bằng sứ, kề bên có đĩa bánh đậu xanh, nho khô, hạt dưa. Dưới bàn có sắp sẵn phích nước sôi, mỗi lần mở ra là bốc hơi nghi ngút. Chỉ có ông tôi ngồi đó, lẳng lặng tráng ấm chén tinh tươm, rồi mở một hộp thiếc nhỏ, lắc nhẹ tay cho mấy cánh trà rơi vào ấm. Ông chế nước sôi từ phích vào ấm trà, đậy nắp lại, yên tĩnh chờ đợi, rồi rót dần ra chén nhỏ, nhấp môi từng ngụm thảnh thơi. Tôi không biết ông làm như vậy để làm gì, nhưng trong ký ức một đứa nhỏ năm tuổi, đó là hành động rất “người lớn”, rất “trưởng thành”.

Có lẽ cái tính tò mò và háo thắng của trẻ con đã khiến tôi ao ước được làm cái việc như vậy: uống một ngụm trà. Thế nên, thay vì đòi nước ngọt có ga, kẹo bánh ô mai như lũ trẻ trong nhà, tôi chỉ tha thiết xin mẹ cho nhấp môi chén trà xanh nước. Mẹ tôi miễn cưỡng đồng ý, sau khi đe kỹ rằng nó đắng chát vô cùng. Tôi chẳng tin. Uống xong rồi mới tin. Chao ôi là đắng, và chát. Thức vị đặc trưng của trà mạn phương Bắc pha bởi người đàn ông tuổi lục tuần. Phải nói như thế, bởi vì thủa đó ai cũng cho rằng pha trà như vậy mới là ngon. Nhưng tôi không thấy ngon, chỉ thấy tiếc. Hóa ra làm người lớn lại khổ như vậy, lại phải chịu nhiều đắng cay như vậy. Thế mà, sau cái đắng chát tưởng chừng vô cùng tận đó, lại xuất hiện một cảm vị ngọt ngào, thơ thoảng, luyến lưu. Tôi lỏn lẻn cắn hạt nho khô, rồi nhấp thêm ngụm trà mới. Bấy giờ, hàng loạt những hương vị dịu ngọt, chua thanh, nhân nhẩn, chao chát đua nhau lan toả trong khoang miệng tôi, chiếm lĩnh khắp vòm họng, rồi êm đềm trôi tuột xuống lồng ngực.

 

YK6W2814.jpg

Sau này, âm hưởng của chén trà tuổi thơ vẫn lơ đãng theo tôi trong suốt những năm tháng thiếu niên cho đến tuổi trưởng thành. Đôi khi tôi bắt gặp mình ngồi bên khung cửa gỗ, trước hiên nhà trống, trong buồng học, hay trên sạp gụ đã nhiều năm tuổi: thảnh thơi nhấp một ngụm trà. Tôi không giữ thói quen pha ấm trà đặc đắng như ông, mà gia giảm lượng trà, căn đong lượng nước cho vừa khẩu vị.

Cho đến thế hệ tôi, người uống trà đã không còn cố chấp níu giữ hương vị trà mạn sánh đặc. Tôi dần dà hiểu rằng thế giới của trà rộng lớn hơn như vậy rất nhiều. Chúng có bạch trà, hồng trà, lục trà, phổ nhĩ… Chúng có trà móc câu, shan tuyết, oolong… Chúng cũng có những trà cụ đi kèm như ấm, chén, tống, que khơi… với đủ mọi hình dáng và công năng phục vụ người thưởng thức. Câu chuyện về trà theo tôi lớn dần qua năm tháng, qua những vùng trà tôi ghé thăm, những người nông dân trồng trà và làm trà từ đời này qua đời khác.

YK6W2820.jpg

Có câu nói vui (mà thật) rằng: Nếu nhắm mắt và chỉ tay trên bản đồ Việt Nam, thì ngón tay chạm vào đâu, ắt có cây trà ở đó. Vậy mới biết thiên nhiên nói chung và hay cây trà nói riêng đã ưu ái mảnh đất hình chữ S này biết bao. Và mới thấy chén trà gần gụi và thân thiết với con người Việt Nam ta biết bao. Đó có thể là chén nước chè tươi xanh mướt mùa hè, bà hãm trong ấm tích đặt sâu vào giỏ ủ. Đó có thể là ấm trà mạn, ông tỉ mẩn pha trong những sớm đầu xuân. Đó có thể là cốc trà đá vỉa hè, cùng ta hàn huyên bao lần với chúng bạn. Hay là tuần trà shan tuyết cổ thụ, để nhâm nhi những lúc một mình.

Chuyện uống trà ở xứ mình thân thương ở chỗ, nó dành cho tất cả mọi người, mọi lúc, mọi nơi. Từ bác nông dân tới người viên chức, từ em gái nhỏ tới anh thanh niên, từ người giàu tới kẻ nghèo, từ lúc bận rộn đến giờ thư giãn, dù tâm hỗn loạn hay phút an nhiên. Tôi đã thấy ấm trà lựng thơm trong những ngày hội tiệc, đám cưới, đám hỏi. Tôi cũng thấy chén trà tĩnh lặng đưa những người đã khuất về nơi an lành. Tôi đã uống cạn bát chè tươi của bà, nhấp môi chén trà đặc của ông, đã pha hàng tuần trà với gia đình, bè bạn, hay nhâm nhi độc ẩm làm vui. Nhưng chưa lúc nào trà khiến tôi cảm thấy nó khập khiễng với không gian và con người ở đó. Trái lại, những xúc cảm và nghĩ suy của con người như được quyện hòa trong nước trà. Để rồi từ đó những niềm vui lan ra, những nỗi buồn san bớt.

YK6W2842.jpg

Bây giờ, khi đã có gia đình nhỏ cho riêng mình, tôi vẫn giữ thói quen pha trà và thưởng trà cùng người thương. May mắn thay, tôi gặp được người bạn đời cũng yêu trà như mình. Để những buổi sớm mưa xuân, những chiều hè nắng dịu, chúng tôi được rủ nhau bắc ghế ra trước sân ngồi, đun một ấm nước sôi, thảnh thơi thưởng một tuần trà. Nghe xem cái dư vị thanh đắng, ngọt dịu này sẽ lan hòa cùng chúng tôi được bao lâu, và bao năm.

nếu ngày hôm đó

YK6W6793.jpg

một bài hát viết tặng cho bạn đời và con gái. 

 

nếu ngày hôm đó, mẹ không rời xa phồn hoa nô nức Saigon
nếu ngày hôm đó, ba không loanh quanh hồ Gươm lặng ngắm mây trời
và ngày hôm đó, ta không hẹn nhau cà phê 
kể mấy chuyện đời, không quên ba hoa rồi xong lại phá lên cười
thì đâu có hôm nay rồi.

nếu ngày hôm đó, mẹ không dở hơi mà xin nghỉ việc đang hời
nếu ngày hôm đó, ba không rảnh hơi mà đi leo núi tơi bời
và ngày hôm đó, ta không cùng nhau trèo lên đỉnh núi mây trời, không quên thồ theo balo như đá: điên rồi!
thì đâu có hâm như này.

nếu ngày hôm đó, mẹ thêm bận tâm vì bao khoảng cách xa vời
nếu ngày hôm đó, ba không gửi thư ba hoa chuyện “nhớ em rồi !”
và ngày hôm đó, ta không cùng nhau vượt qua bao núi bao đồi, không ra biển khơi, ra vô Nam – Bắc mệt đời
thì đã thảnh thơi hơn rồi.

(nhưng mà)

nếu ngày hôm đó, mẹ không nhận ra người ta tìm kiếm suốt đời
nếu ngày hôm đó, ba không vượt qua niềm đau thổn thức lâu rồi
thì ngày hôm đó, ta đâu nào cho được nhau một chút cơ hội, không đi cùng nhau để đếm năm tháng cũ rồi
thì đâu có con bây giờ.

Bạch San yêu hỡi, thần tiên nhỏ ơi, con là kho báu trên đời. bao nhiêu ngày qua, mẹ cha cố gắng hết hơi, chỉ để có con bây giờ.
và ngày hôm nay, ta đã cùng nhau dựng xây nên mái nhà này, góp sức từng giây, nhường nhịn không cãi nhau này, 
để hạnh phúc luôn sum vầy.

may mà hôm đó, ta đã gặp nhau và đã chọn lấy nhau rồi
may mà hôm đó, ta đã cần con và con đã có trên đời
để ngày hôm nay, con là Bạch San mẹ cha yêu nhất trên đời.
mong con khoẻ ngoan và luôn hạnh phúc suốt đời.

cảm ơn con, cảm ơn đời.

 

Nhược Lạc 

ở đây

YK6W2842.jpg

ngồi lại đây,
anh
ở lại bày
một ván

cờ đã sắp
trà chưa chịu cạn
bà hàng xóm hôm nay
sang nhà bạn
nên giờ trưa an tĩnh bất ngờ

ngồi lại đây,
nhớ một chút này

quân cờ bé nối thành vây vòng lớn
cánh trà hé nở tung thành sóng
dập dềnh xanh trong chén nhiệm mầu

ngồi lại đây,
nói được vài câu

mớ chuyện cũ kể hoài không hết
nước cờ mới nối dài không chết
những tình yêu tha thiết buổi sinh thời

ngồi lại đây,
anh
uống cạn hơi

em sợ ngày mai cánh trà úa hỏng
sợ bàn gỗ cũng đến ngày bong tróc
và quân cờ thất lạc khóc tận đâu

nên em từ chối hẹn bao-lâu
hoặc yếu thế tin vào mai-mốt
trong tự điển không giữ lời thề-thốt

chỉ có một
hôm-nay
giữa ván cờ này
và chén trà tỏa hơi tĩnh lặng
trên tay nhau còn chiếu chung vạt nắng
từ ô cửa sổ gần bên

ngồi lại đây,
ấm lại rồi êm
và nghe tiếng tim mình tan thành nước.

Nhược Lạc

chuyện người thuỷ thủ

YK6W6297.jpg

mẹ kể con nghe
chuyện người thuỷ thủ
sinh ra từ đảo
tiếng lòng biển xa
sóng vỗ ngân nga
thúc lồng ngực trẻ
trái tim khe khẽ
“ra khơi. ra khơi”

một ngày đẹp trời
dân làng yên ngủ
riêng người thuỷ thủ
ra khơi. ra khơi.

dong buồm cánh dơi
rẽ thuyền sóng cá
những miền nước lạ
mênh mông. mênh mông.

con cá tầm vông
ngậm toàn kho báu
con chim khúc sáu
chao đảo trời mây

có lúc ngất ngây
cánh thuyền nghiêng ngả
những cơn bão lạ
úp lật niềm tin
có nỗi lim dim
nhớ ngày thơ trẻ
có lưu luyến nhẹ
rớt trên lòng tay

nhưng biển cả đây
ấp đầy câu hát
có lời xào xạc
như khúc mẹ ru
có giấc mịt mù
như lời biển động

có giông, có bão
có ào gió mây
có nắng rủ đầy
có mưa dìu ngọt
có trăng vành trọn
sáng nhất rằm đêm
và ánh sao mềm
giữ lòng thuỷ thủ

anh còn ấp ủ
ước nguyện ngày xưa?
con ốc, vỏ dừa
cất lời biển rộng
bên kia bờ mộng
có ánh bình minh
đợi thức lung linh
khi tàn đêm trắng

cánh tay khoẻ khoắn
giữ buồm chắc dây
tim ấp thật đầy
những mùa ước vọng

áp tai nghe ngóng
mỗi một ngày qua
rõ tiếng thật thà
của miền sóng nước

thuỷ thủ dõng bước
khoát vượt trùng khơi
đợi nắng đẹp trời
rớt vào tay mẹ

tấm thân xinh bé
ướt mùi biển xanh
tiếng khóc lảnh lanh
giữa đời gió lộng

mẹ gom giấc mộng
kết thành tình yêu
dòng sữa ngọt dìu
kết từ sương gió
đong từ gian khó
chín tháng mười ngày
vượt sóng biển say
cập bờ bến mới

từ nay, con hỡi
lại một chuyến đi
hấp dẫn ly kỳ
của người thuỷ thủ.

Nhược Lạc

 

 

dạy

YK6W2563.jpg

mình còn khờ dại như mây
nên trời gửi xuống bạn thầy tí hon

sơ khai là một chấm tròn
vẽ thêm mi biếc, môi son để cười
tặng thêm câu hát thảnh thơi
để cho thầy ngủ mặc đời trầm luân

thầy dạy me biết âm thầm
nói thưa nhỏ nhẹ, nhịp chân bước hiền
dạy nhau sắp lại giấc phiên
ngủ khi trăng mới bên hiên gọi chào
thức khi màu nắng vừa xao
ăn khi đói vẫn chưa cào ruột gan
khoác thêm áo ấm, tất mang
xách ô đi dạo kẻo quàng nắng mưa

thầy – con nhắc mẹ sống vừa
không bon chen với được thua ở đời
và thương nhắc mẹ nụ cười
dịu vơi dòng nước dầu hơi chạnh lòng

con dạy me biết nhớ mong
đôi chân tí xíu đạp trong lòng mình
yên ngồi vui với lặng thinh
lắng nghe nhịp nấc nhỏ xinh khẽ khàng

con dạy me biết giỏi giang
nấu cơm, đan áo, dịu dàng lời ru
nệm chăn yên ấm chỉn chu
đón con giữa một ngày thu tháng mười

bài học còn lắm ghê nơi
mẹ chờ con đến bên đời dạy thêm.

Nhược Lạc 

/ hạ /

YK6W1634

hạ vắt sang mùa
với trắng hoa
ở đây nao nức
bởi hương trà
có anh ngồi trước
hiên nhà cổ
lặng lẽ nghiêng đầu
cắt móng tay

mùa nắng om trời
cho lá say
có đôi ong bướm
rộn hoa ngày
có dăm bé gái
thơ ngây thế
thỏa sức nô đùa
khoe áo bay

mùa mơ chín âm thầm như mây
ta đem giấu thật sâu vào lọ kín
ủ với mật thơm hay muối mặn
ước mơ ở mãi chốn ta nằm
ta vẫn nhớ ly nước thơm thủa bé
vị ngọt thanh, chút xíu mặn đầu môi
đủ cho trái tim thơ ấu bồi hồi
chui rúc vào ngủ say trong lòng mẹ

hôm nay anh gom những vòm mơ khẽ
dưới hiên nhà êm ấm của ta
nơi có con mèo đen già cỗi
uê oải nằm nghiêng ngáp la đà
căn nhà của ta những ngày nắng hạ
có nắng, có mưa, gió bão vô chừng
có lúc vui mừng, có buồn lẫn tủi
có đêm thâu lụt lội,
chia nhau nửa vốc gạo rang

bây giờ mùa hạ lại sang
mơ lại vàng như mùa năm ngoái
gió lại ngân như chiều xa ngái
anh nắm tay em năm ngón xanh gầy
em còn anh đây,
                            ta còn nhau vậy
còn khúc ru con, còn đầy mật nắng
còn tô cơm trắng, còn sải chiếu hoa
còn tấm chăn ga, còn nồi nước mát
em ngồi ca hát:
                           “tích tịch tình tang
ai mang lo lắng đi hoang
để con tôi ngủ khẽ khàng thảnh thơi”

trưa nay giũ áo ra phơi
những sợi vải thơm mùi mát sạch
em co chân, gối đầu đọc sách
hoặc rúc tay vào túi áo anh
năm ngón tay lạnh, hai bàn tay mảnh
hạ của chúng mình thật xanh
như màu nước trà ban sớm
như mầm cây anh gieo mới lớn
như đòng đưa câu hát dịu hiền

có thể mai lại mưa bão liên miên
căn nhà ngập những đêm không hẹn trước
em ngủ nghiêng,
đong chân theo mùa nước
còn anh tất tả kê đồ
thì sớm nay chăn áo vẫn khô
nắng vẫn phủ khắp vườn xanh lá
anh bắc nồi cơm, em xào rau giá
đưa chuyện nhau nghe những nỗi nhật thường

em của ân cần, hạ của yêu thương
sợ gì đâu khi bão còn chưa đến.

Nhược Lạc