Chén trà của tháng năm

YK6W2823.jpg

(bài viết đăng trên T • P O T journal vol 08: time travel)

Bài viết: Nhược Lạc | Ảnh: Phạm Đ. Dũng

***

Lần đầu tiên tôi được uống trà là lúc chừng 5 tuổi. Hình như trong một buổi giỗ lễ mùng 1 đầu năm. Gia đình chúng tôi có thói quen tụ tập nhau lại trong ngày này, vừa làm giỗ cụ, vừa gặp mặt ăn uống mừng năm mới. Trong khi những người lớn bận bịu cỗ bàn, thắp hương, hỏi han nhau về sức khỏe, công việc, còn lũ trẻ con đương chạy nhảy nô đùa, đòi ăn bánh mứt, nắm xôi; thì tôi chỉ thèm được sáp lại nơi cái bàn gỗ nâu thưa vắng.

Trên đó bày một khay ấm chén bằng sứ, kề bên có đĩa bánh đậu xanh, nho khô, hạt dưa. Dưới bàn có sắp sẵn phích nước sôi, mỗi lần mở ra là bốc hơi nghi ngút. Chỉ có ông tôi ngồi đó, lẳng lặng tráng ấm chén tinh tươm, rồi mở một hộp thiếc nhỏ, lắc nhẹ tay cho mấy cánh trà rơi vào ấm. Ông chế nước sôi từ phích vào ấm trà, đậy nắp lại, yên tĩnh chờ đợi, rồi rót dần ra chén nhỏ, nhấp môi từng ngụm thảnh thơi. Tôi không biết ông làm như vậy để làm gì, nhưng trong ký ức một đứa nhỏ năm tuổi, đó là hành động rất “người lớn”, rất “trưởng thành”.

Có lẽ cái tính tò mò và háo thắng của trẻ con đã khiến tôi ao ước được làm cái việc như vậy: uống một ngụm trà. Thế nên, thay vì đòi nước ngọt có ga, kẹo bánh ô mai như lũ trẻ trong nhà, tôi chỉ tha thiết xin mẹ cho nhấp môi chén trà xanh nước. Mẹ tôi miễn cưỡng đồng ý, sau khi đe kỹ rằng nó đắng chát vô cùng. Tôi chẳng tin. Uống xong rồi mới tin. Chao ôi là đắng, và chát. Thức vị đặc trưng của trà mạn phương Bắc pha bởi người đàn ông tuổi lục tuần. Phải nói như thế, bởi vì thủa đó ai cũng cho rằng pha trà như vậy mới là ngon. Nhưng tôi không thấy ngon, chỉ thấy tiếc. Hóa ra làm người lớn lại khổ như vậy, lại phải chịu nhiều đắng cay như vậy. Thế mà, sau cái đắng chát tưởng chừng vô cùng tận đó, lại xuất hiện một cảm vị ngọt ngào, thơ thoảng, luyến lưu. Tôi lỏn lẻn cắn hạt nho khô, rồi nhấp thêm ngụm trà mới. Bấy giờ, hàng loạt những hương vị dịu ngọt, chua thanh, nhân nhẩn, chao chát đua nhau lan toả trong khoang miệng tôi, chiếm lĩnh khắp vòm họng, rồi êm đềm trôi tuột xuống lồng ngực.

 

YK6W2814.jpg

Sau này, âm hưởng của chén trà tuổi thơ vẫn lơ đãng theo tôi trong suốt những năm tháng thiếu niên cho đến tuổi trưởng thành. Đôi khi tôi bắt gặp mình ngồi bên khung cửa gỗ, trước hiên nhà trống, trong buồng học, hay trên sạp gụ đã nhiều năm tuổi: thảnh thơi nhấp một ngụm trà. Tôi không giữ thói quen pha ấm trà đặc đắng như ông, mà gia giảm lượng trà, căn đong lượng nước cho vừa khẩu vị.

Cho đến thế hệ tôi, người uống trà đã không còn cố chấp níu giữ hương vị trà mạn sánh đặc. Tôi dần dà hiểu rằng thế giới của trà rộng lớn hơn như vậy rất nhiều. Chúng có bạch trà, hồng trà, lục trà, phổ nhĩ… Chúng có trà móc câu, shan tuyết, oolong… Chúng cũng có những trà cụ đi kèm như ấm, chén, tống, que khơi… với đủ mọi hình dáng và công năng phục vụ người thưởng thức. Câu chuyện về trà theo tôi lớn dần qua năm tháng, qua những vùng trà tôi ghé thăm, những người nông dân trồng trà và làm trà từ đời này qua đời khác.

YK6W2820.jpg

Có câu nói vui (mà thật) rằng: Nếu nhắm mắt và chỉ tay trên bản đồ Việt Nam, thì ngón tay chạm vào đâu, ắt có cây trà ở đó. Vậy mới biết thiên nhiên nói chung và hay cây trà nói riêng đã ưu ái mảnh đất hình chữ S này biết bao. Và mới thấy chén trà gần gụi và thân thiết với con người Việt Nam ta biết bao. Đó có thể là chén nước chè tươi xanh mướt mùa hè, bà hãm trong ấm tích đặt sâu vào giỏ ủ. Đó có thể là ấm trà mạn, ông tỉ mẩn pha trong những sớm đầu xuân. Đó có thể là cốc trà đá vỉa hè, cùng ta hàn huyên bao lần với chúng bạn. Hay là tuần trà shan tuyết cổ thụ, để nhâm nhi những lúc một mình.

Chuyện uống trà ở xứ mình thân thương ở chỗ, nó dành cho tất cả mọi người, mọi lúc, mọi nơi. Từ bác nông dân tới người viên chức, từ em gái nhỏ tới anh thanh niên, từ người giàu tới kẻ nghèo, từ lúc bận rộn đến giờ thư giãn, dù tâm hỗn loạn hay phút an nhiên. Tôi đã thấy ấm trà lựng thơm trong những ngày hội tiệc, đám cưới, đám hỏi. Tôi cũng thấy chén trà tĩnh lặng đưa những người đã khuất về nơi an lành. Tôi đã uống cạn bát chè tươi của bà, nhấp môi chén trà đặc của ông, đã pha hàng tuần trà với gia đình, bè bạn, hay nhâm nhi độc ẩm làm vui. Nhưng chưa lúc nào trà khiến tôi cảm thấy nó khập khiễng với không gian và con người ở đó. Trái lại, những xúc cảm và nghĩ suy của con người như được quyện hòa trong nước trà. Để rồi từ đó những niềm vui lan ra, những nỗi buồn san bớt.

YK6W2842.jpg

Bây giờ, khi đã có gia đình nhỏ cho riêng mình, tôi vẫn giữ thói quen pha trà và thưởng trà cùng người thương. May mắn thay, tôi gặp được người bạn đời cũng yêu trà như mình. Để những buổi sớm mưa xuân, những chiều hè nắng dịu, chúng tôi được rủ nhau bắc ghế ra trước sân ngồi, đun một ấm nước sôi, thảnh thơi thưởng một tuần trà. Nghe xem cái dư vị thanh đắng, ngọt dịu này sẽ lan hòa cùng chúng tôi được bao lâu, và bao năm.

nếu ngày hôm đó

YK6W6793.jpg

một bài hát viết tặng cho bạn đời và con gái. 

 

nếu ngày hôm đó, mẹ không rời xa phồn hoa nô nức Saigon
nếu ngày hôm đó, ba không loanh quanh hồ Gươm lặng ngắm mây trời
và ngày hôm đó, ta không hẹn nhau cà phê 
kể mấy chuyện đời, không quên ba hoa rồi xong lại phá lên cười
thì đâu có hôm nay rồi.

nếu ngày hôm đó, mẹ không dở hơi mà xin nghỉ việc đang hời
nếu ngày hôm đó, ba không rảnh hơi mà đi leo núi tơi bời
và ngày hôm đó, ta không cùng nhau trèo lên đỉnh núi mây trời, không quên thồ theo balo như đá: điên rồi!
thì đâu có hâm như này.

nếu ngày hôm đó, mẹ thêm bận tâm vì bao khoảng cách xa vời
nếu ngày hôm đó, ba không gửi thư ba hoa chuyện “nhớ em rồi !”
và ngày hôm đó, ta không cùng nhau vượt qua bao núi bao đồi, không ra biển khơi, ra vô Nam – Bắc mệt đời
thì đã thảnh thơi hơn rồi.

(nhưng mà)

nếu ngày hôm đó, mẹ không nhận ra người ta tìm kiếm suốt đời
nếu ngày hôm đó, ba không vượt qua niềm đau thổn thức lâu rồi
thì ngày hôm đó, ta đâu nào cho được nhau một chút cơ hội, không đi cùng nhau để đếm năm tháng cũ rồi
thì đâu có con bây giờ.

Bạch San yêu hỡi, thần tiên nhỏ ơi, con là kho báu trên đời. bao nhiêu ngày qua, mẹ cha cố gắng hết hơi, chỉ để có con bây giờ.
và ngày hôm nay, ta đã cùng nhau dựng xây nên mái nhà này, góp sức từng giây, nhường nhịn không cãi nhau này, 
để hạnh phúc luôn sum vầy.

may mà hôm đó, ta đã gặp nhau và đã chọn lấy nhau rồi
may mà hôm đó, ta đã cần con và con đã có trên đời
để ngày hôm nay, con là Bạch San mẹ cha yêu nhất trên đời.
mong con khoẻ ngoan và luôn hạnh phúc suốt đời.

cảm ơn con, cảm ơn đời.

 

Nhược Lạc 

ở đây

YK6W2842.jpg

ngồi lại đây,
anh
ở lại bày
một ván

cờ đã sắp
trà chưa chịu cạn
bà hàng xóm hôm nay
sang nhà bạn
nên giờ trưa an tĩnh bất ngờ

ngồi lại đây,
nhớ một chút này

quân cờ bé nối thành vây vòng lớn
cánh trà hé nở tung thành sóng
dập dềnh xanh trong chén nhiệm mầu

ngồi lại đây,
nói được vài câu

mớ chuyện cũ kể hoài không hết
nước cờ mới nối dài không chết
những tình yêu tha thiết buổi sinh thời

ngồi lại đây,
anh
uống cạn hơi

em sợ ngày mai cánh trà úa hỏng
sợ bàn gỗ cũng đến ngày bong tróc
và quân cờ thất lạc khóc tận đâu

nên em từ chối hẹn bao-lâu
hoặc yếu thế tin vào mai-mốt
trong tự điển không giữ lời thề-thốt

chỉ có một
hôm-nay
giữa ván cờ này
và chén trà tỏa hơi tĩnh lặng
trên tay nhau còn chiếu chung vạt nắng
từ ô cửa sổ gần bên

ngồi lại đây,
ấm lại rồi êm
và nghe tiếng tim mình tan thành nước.

Nhược Lạc

chuyện người thuỷ thủ

YK6W6297.jpg

mẹ kể con nghe
chuyện người thuỷ thủ
sinh ra từ đảo
tiếng lòng biển xa
sóng vỗ ngân nga
thúc lồng ngực trẻ
trái tim khe khẽ
“ra khơi. ra khơi”

một ngày đẹp trời
dân làng yên ngủ
riêng người thuỷ thủ
ra khơi. ra khơi.

dong buồm cánh dơi
rẽ thuyền sóng cá
những miền nước lạ
mênh mông. mênh mông.

con cá tầm vông
ngậm toàn kho báu
con chim khúc sáu
chao đảo trời mây

có lúc ngất ngây
cánh thuyền nghiêng ngả
những cơn bão lạ
úp lật niềm tin
có nỗi lim dim
nhớ ngày thơ trẻ
có lưu luyến nhẹ
rớt trên lòng tay

nhưng biển cả đây
ấp đầy câu hát
có lời xào xạc
như khúc mẹ ru
có giấc mịt mù
như lời biển động

có giông, có bão
có ào gió mây
có nắng rủ đầy
có mưa dìu ngọt
có trăng vành trọn
sáng nhất rằm đêm
và ánh sao mềm
giữ lòng thuỷ thủ

anh còn ấp ủ
ước nguyện ngày xưa?
con ốc, vỏ dừa
cất lời biển rộng
bên kia bờ mộng
có ánh bình minh
đợi thức lung linh
khi tàn đêm trắng

cánh tay khoẻ khoắn
giữ buồm chắc dây
tim ấp thật đầy
những mùa ước vọng

áp tai nghe ngóng
mỗi một ngày qua
rõ tiếng thật thà
của miền sóng nước

thuỷ thủ dõng bước
khoát vượt trùng khơi
đợi nắng đẹp trời
rớt vào tay mẹ

tấm thân xinh bé
ướt mùi biển xanh
tiếng khóc lảnh lanh
giữa đời gió lộng

mẹ gom giấc mộng
kết thành tình yêu
dòng sữa ngọt dìu
kết từ sương gió
đong từ gian khó
chín tháng mười ngày
vượt sóng biển say
cập bờ bến mới

từ nay, con hỡi
lại một chuyến đi
hấp dẫn ly kỳ
của người thuỷ thủ.

Nhược Lạc

 

 

dạy

YK6W2563.jpg

mình còn khờ dại như mây
nên trời gửi xuống bạn thầy tí hon

sơ khai là một chấm tròn
vẽ thêm mi biếc, môi son để cười
tặng thêm câu hát thảnh thơi
để cho thầy ngủ mặc đời trầm luân

thầy dạy me biết âm thầm
nói thưa nhỏ nhẹ, nhịp chân bước hiền
dạy nhau sắp lại giấc phiên
ngủ khi trăng mới bên hiên gọi chào
thức khi màu nắng vừa xao
ăn khi đói vẫn chưa cào ruột gan
khoác thêm áo ấm, tất mang
xách ô đi dạo kẻo quàng nắng mưa

thầy – con nhắc mẹ sống vừa
không bon chen với được thua ở đời
và thương nhắc mẹ nụ cười
dịu vơi dòng nước dầu hơi chạnh lòng

con dạy me biết nhớ mong
đôi chân tí xíu đạp trong lòng mình
yên ngồi vui với lặng thinh
lắng nghe nhịp nấc nhỏ xinh khẽ khàng

con dạy me biết giỏi giang
nấu cơm, đan áo, dịu dàng lời ru
nệm chăn yên ấm chỉn chu
đón con giữa một ngày thu tháng mười

bài học còn lắm ghê nơi
mẹ chờ con đến bên đời dạy thêm.

Nhược Lạc 

/ hạ /

YK6W1634

hạ vắt sang mùa
với trắng hoa
ở đây nao nức
bởi hương trà
có anh ngồi trước
hiên nhà cổ
lặng lẽ nghiêng đầu
cắt móng tay

mùa nắng om trời
cho lá say
có đôi ong bướm
rộn hoa ngày
có dăm bé gái
thơ ngây thế
thỏa sức nô đùa
khoe áo bay

mùa mơ chín âm thầm như mây
ta đem giấu thật sâu vào lọ kín
ủ với mật thơm hay muối mặn
ước mơ ở mãi chốn ta nằm
ta vẫn nhớ ly nước thơm thủa bé
vị ngọt thanh, chút xíu mặn đầu môi
đủ cho trái tim thơ ấu bồi hồi
chui rúc vào ngủ say trong lòng mẹ

hôm nay anh gom những vòm mơ khẽ
dưới hiên nhà êm ấm của ta
nơi có con mèo đen già cỗi
uê oải nằm nghiêng ngáp la đà
căn nhà của ta những ngày nắng hạ
có nắng, có mưa, gió bão vô chừng
có lúc vui mừng, có buồn lẫn tủi
có đêm thâu lụt lội,
chia nhau nửa vốc gạo rang

bây giờ mùa hạ lại sang
mơ lại vàng như mùa năm ngoái
gió lại ngân như chiều xa ngái
anh nắm tay em năm ngón xanh gầy
em còn anh đây,
                            ta còn nhau vậy
còn khúc ru con, còn đầy mật nắng
còn tô cơm trắng, còn sải chiếu hoa
còn tấm chăn ga, còn nồi nước mát
em ngồi ca hát:
                           “tích tịch tình tang
ai mang lo lắng đi hoang
để con tôi ngủ khẽ khàng thảnh thơi”

trưa nay giũ áo ra phơi
những sợi vải thơm mùi mát sạch
em co chân, gối đầu đọc sách
hoặc rúc tay vào túi áo anh
năm ngón tay lạnh, hai bàn tay mảnh
hạ của chúng mình thật xanh
như màu nước trà ban sớm
như mầm cây anh gieo mới lớn
như đòng đưa câu hát dịu hiền

có thể mai lại mưa bão liên miên
căn nhà ngập những đêm không hẹn trước
em ngủ nghiêng,
đong chân theo mùa nước
còn anh tất tả kê đồ
thì sớm nay chăn áo vẫn khô
nắng vẫn phủ khắp vườn xanh lá
anh bắc nồi cơm, em xào rau giá
đưa chuyện nhau nghe những nỗi nhật thường

em của ân cần, hạ của yêu thương
sợ gì đâu khi bão còn chưa đến.

Nhược Lạc

 

thân yêu của mùa

YK6W0303

thân yêu của mùa
gió của đồng xanh
nắng của mong manh
ước lành nguyên thủy

chân bước qua bao mùa cám dỗ
trái tim rung bao nhịp sầu bi
tai thao thiết nỗi thầm thì
cho đến phút gieo lòng thành hạt

hạt xinh bé chẳng từ lòng đất
từ không trung vun đắp lại thành
từ một giây phút mong manh
con người quên làm điều ác

ta cấy gieo vào mình tiếng hát
để đồng mai lúa lại trổ bông
để con sóng ánh ven sông
cho người lái đò ngơi mệt

đi qua những ngày giông kết
lại thêm gió bão cùng mưa
lo toan bao nỗi cũng thừa
thôi đành trông vào tin cậy

cậy tim mình son sắt vậy
cậy chân cứng đá mềm thôi
cậy con những giấc bồi hồi
ru lòng à ơi nhớ mẹ

thân yêu gió mùa thổi khẽ
phất phơ vừa đủ tóc bay
mình còn tay nắm bàn tay
còn hun bếp ấm
lửa này miên man.

Nhược Lạc 

 

bạn đường

YK6W0575.jpg

như bài hát từng vang lên trong máy
anh gửi nghe từ những thủa ban đầu
như lời nhắc của anh chàng năm ấy
chúng ta là gì – ngoài những bụi sao bay

bờ vai anh kề cận buổi hôm nay
dù trước đây không phải lời hứa hẹn
ý nghĩa cuộc đời vẫn không sao biết hết
chỉ sao trời ôm ấp lấy tay nhau

anh lại đưa em đến ga tàu
đi một chuyến không biết bờ bến cuối
đôi chân của mình bảo nhau – chưa mỏi
nên còn mơ háo hức gió đồng xa

đôi khi em nhắc chuyện ngày qua
khi anh dắt em ra tận miền biên hải
cùng nhau leo bao núi đồi triền bãi
và chia nhau quả táo dưới hiên trời

chúng ta uống cạn nước trong một hơi
rồi say ngủ giữa tiếng mưa rầm rộ
chui lên chuyến xe đêm còn hai chỗ
và chia nhau mỗi đứa một tai nghe

mắt em xanh như lá mùa hè
đóa môi thắm rực màu gấc chín
đôi khi anh muốn em cười thật ít
để trời xanh không vuột khỏi tay mình

người bạn đường đôi lúc lặng thinh
và đôi lúc hát vui cười nghiêng ngả
dù dịu dàng hay dăm lần cãi vã
vẫn dụi đầu trên ngực áo ngủ say

chúng ta đã nói rất nhiều – về duyên may
như bữa cơm mỗi ngày cùng nhau nấu
như mảnh vườn có hoa thơm trái đậu
như trà thơm trong ngát vị xuân ngời

tháng tư sang, mây trắng lại cất lời
thương nhắc mãi vụ trà xuân năm ngoái
anh muốn rủ em băng núi rừng xanh ngái
ghé về thăm gốc cổ thụ hôm xưa

bạn đường ơi, em đã thức dậy chưa?
mơ gì đấy những giấc đời chẳng thật
bên ngoài kia phố phường đang tất bật
anh rủ em đi trốn chuyện-con-người

ta lại nằm giữa núi đồi thảnh thơi
để nghe gió hát reo vào ga mới
những con tàu mình đi không bến đợi
nhưng em còn cơm nắm ở trong tay
nhưng em còn hơi ấm của anh đây
còn chén trà thơm nóng bên này
còn bài hát nao nức lời tuổi trẻ
còn suối trong, còn lá rừng xao khẽ
còn bao điều đang ngóng đợi em, em.

bạn đường ơi, em hãy thức mà xem
giấc đời ấy đang hát lời thành thật.

Nhược Lạc

người dưng vĩ đại

DSCF0832.JPG

chúng mình có thể sống thiếu nhau
điều ấy là chắc chắn

cơ thể anh vẫn tráng cường khoẻ khoắn
và lòng em vẫn hiền nhẹ an vui

chúng mình hẳn nhiên có những giấc ngủ vùi
sau nhiều giờ ngược xuôi vất vả
chúng mình sẽ đôi khi lòng nghiêng ngả
trước một bóng người lơ đãng bước qua

đời chúng mình rộn rã những lời ca
ngồi ăn bữa cơm rau và canh cá
không ăn chay, cũng chẳng làm sao cả
hai tư giờ, trái đất vẫn đủ quay

chúng mình, có thể, đôi khi uống say
và đôi lúc thở dài trong bóng tối
thỉnh thoảng sân si, lắm điều hối lỗi
nhưng ngày mai màu nắng vẫn lên đầy

phố mùa đông phủ cánh má đỏ hây
anh hôn lén một bờ mi xa khác
em dựa dẫm một bờ vai thô rám
và không ai phủ quyết được đời mình

em chẳng thể là cô gái thật xinh
anh chẳng phải người đàn ông toàn hảo
những điều dở hơi chúng ta hay cười nhạo,
có khi lại vướng hết vào mình

thế nhưng,
giữa bao la của những cuộc viễn chinh
anh đã chọn dừng lại bên khóm trúc
em đã chọn trồng thêm một đoá cúc
để vườn xuân nở rộ đến hôm này

chúng ta, phải chăng, là những kẻ không may
sống cả đời chẳng thành ai vĩ đại
chỉ lặng sống qua những ngày khôn dại

riêng một hôm,
chúng ta chọn đại
để trở thành duyên nợ của đời nhau

ai mà đoán nổi chuyện mai sau
chỉ biết được hôm nay còn kề cạnh
trước đôi mắt cuộc đời sắc lạnh
thì tay mình còn ấm, ôi may

ta đi qua một đoạn trường này
để biết ơn một người dưng vĩ đại
người bình thường biết thương ta mê mải
để viết nên dăm chuyện đỗi phi thường

cảm ơn Anh,
người ta vẫn còn thương.

Nhược Lạc

iWish

dscf0763

tôi muốn viết những lời ca rất nhỏ
cho bé em thôi khóc lúc bình minh
cho cụ ông khỏi ho lúc bực mình
và cô gái đang ngồi bên kia khóc

tôi muốn rải thêm vài ba nắm thóc
để bầy chim trong trẻo ghé về thăm
để con mèo lơ đãng tới đây nằm
và cây trái đâm chồi không báo trước

tôi muốn bắc lên sôi một ấm nước
đủ pha trà cho người ấy sớm nay
đủ gội thơm một dải tóc mây bay
và xoa dịu những ngày đông giá đến

tôi muốn hát thêm những điều thương mến
khi trần gian đau đớn tới run mình
khi lòng ai vây bủa với điêu linh
và nước mắt rơi mà không thốt tiếng

tôi muốn kể cho ngày câu chuyện phiếm
để lòng vui thơ trẻ lại an nhiên
để người ta quên tạm chút bạc tiền
và ngồi xuống nghe lời thơ bé vụn

tôi muốn sống cho mình, thêm, một chút
cho ngày sau không sợ phút ly tan
để hiểu ra không đâu nỗi muộn màng
ta đã sống những ngày-nay rất trọn

tôi muốn giữ thêm những điều bé mọn
cho người em tha thiết vẫn được mơ
cho người anh từng ước có ai chờ
yêu dấu đó cuối con đường xa ngái

tôi còn muốn trồng thêm nhiều hoa dại
trắng phủ dầy nương đồi ấy băng ngang
tôi còn muốn lật thêm tiếp một trang
trong ngàn vạn chuyến đời tôi muốn kể

có ai đấy vẫn còn nghe tôi thế?
nếu cùng mơ xin hãy nắm cùng tay.

Nhược Lạc