Tản văn

trang viết sớm mai

Trong những ngày rối loạn nhất, những trang viết vào buổi tối, lúc nửa đêm – đã giữ tôi ở lại. Những trang viết dài ba ngàn chữ mỗi ngày, đã kéo nước mắt của tôi chảy ra theo đúng cách nó phải làm, rồi khô dần, và dễ chịu lại.

Nhưng đi qua đoạn đó rồi, thì những trang viết sớm mai – mới giúp tôi khỏe bước đi tiếp trong niềm hân hoan. Tôi chỉ viết khoảng năm mươi chữ vào buổi sáng, trong cuốn sổ tay, hoặc gõ máy nếu thấy tiện. Đó là một thói quen siêu nhỏ – mà tôi muốn duy trì.

Khi đã thực hiện đủ lâu, những trang viết sớm mai tạo cho bạn một cú gõ trán rất nhẹ, kéo bạn trở dậy. Chúng cho bạn một cảm hứng sơ khởi, một hình dung sơ khai về ngày mà bạn đang bắt đầu.

Bạn có thể tùy chọn trang viết bằng một lời kể lại về giấc mơ đêm qua, hoặc những gạch đầu dòng nhỏ về dự định làm, hoặc là một đoạn viết đẹp mà bạn muốn viết ra. Theo thời gian, tôi nhận ra không có cách hoàn-toàn-đúng để viết vào buổi sáng (hay buổi tối).

Mỗi người sẽ có một xu hướng cảm nhận, giải quyết vấn đề, khả năng tuân thủ kỷ luật….. hoàn toàn khác nhau. Vậy, việc của ta là – tìm ra cái đó.

Ta sẽ thử nhiều cách, nhiều cái, và ta sẽ tự đúc rút ra cái hợp với mình. Khi tôi viết 500 chữ mỗi ngày vào buổi sáng, đều đặn trong 2 tuần, tôi nhận ra là mình kiệt sức, và bắt đầu lười mệt, rồi bỏ cuộc. Khi tôi rút lại chỉ còn 50 chữ, tôi trở lại được với những trang viết sớm mai của mình. Vào những ngày rảnh rỗi hoặc nhiều cảm hứng hơn, tôi hoàn toàn có thể viết tới 5000 chữ nếu muốn. Song, nếu là một ngày hơi mệt, thì chỉ một ít chữ trong cuốn sổ của mình, cũng làm tôi thấy hài lòng.

Bạn có điều gì đang muốn làm không?

Tôi xin gợi ý bạn hãy thử viết nó xuống, vào cuốn sổ của bạn, hoặc bạn có thể thử morning pages – một chiếc app/web mà tôi vẫn ưng dùng.

Việc viết ra giúp cho dòng suy nghĩ của chúng ta được liền mạch, khơi lối, và rõ ràng hơn như một bức tranh tổng thể. Việc viết đều giúp chúng ta duy trì được sự liền mạch lành mạnh và khơi gợi những cảm hứng mới.

Thói quen là điều tốt đẹp, nhưng khó tạo dựng và duy trì. Song, với những thói quen siêu bé nhỏ tí xíu li ta li ti… thì tôi tin là chúng ta đều làm được. Quan trọng là hãy chọn ra đúng mức đủ nhỏ để ta không ngại bắt đầu, và tiếp tục, mỗi ngày.

Bạn sẽ viết chứ?

Nhược Lạc

Thơ

rong chơi

ta đi bên nhau: từ tay tới mặt
từ môi từ mắt
từ nằm tới nghiêng

bình minh chín rạng ngõ huyền
chân trần nắng nhảy ưu phiền xin lui
ta đi ngón nhỏ tay vùi
nhìn nhau mắt suối tràn vui ánh nhìn

ta đi một cuộc lin din
xe không, thuyền chẳng, kiếm tìm đâu ham
mưa rao khúc nhạc mới làm
hoàng hôn nở muộn rộn ràng đám mây

rong chơi ở tại má hây
ngao du ngàn dặm nơi nầy vòng quanh

ở yên trong hít thở lành
ban công nở tặng một nhành hoa nhu. 

Nhược Lạc

cửa tiệm của lạc

cửa tiệm của lạc

Mọi người khỏe không?

Đôi khi tôi cũng muốn hỏi thăm những người quen của mình. Mà chỉ một số hỏi được, một số thì khó, một số thì không thể. Một câu hỏi thăm đơn giản còn khó như thế, huống gì là một đoạn tâm tình với nhau.

Những ngày này nhìn xung quanh thấy nỗi buồn và lo lắng hiện diện khắp nơi. Hiện diện cả nơi tôi nằm, chỗ tôi đứng đi. Nhiều đêm tôi khó ngủ. Có khi tôi thấy chẳng muốn ăn. Đâu đó, bạn bè tôi cũng vậy.

Không biết tình hình thế này rồi sẽ đi về đâu.

Hôm qua tôi đi tiêm vắc xin. Đã đọc nhiều câu chuyện không may, nên lúc tiêm thấy cũng sợ. Tôi lại bị tim, nên lúc khám bác sĩ cũng tần ngần, khám kỹ, và nghĩ xem có nên cho tôi tiêm hay không.

Nhưng rồi tôi vẫn tiêm. Trộm vía đến giờ thấy vẫn bình thường. Đau nhức người, sốt nhẹ, nhớ lời bác sĩ uống thật nhiều, thật nhiều nước. Và lúc đau người thì mới thấy rằng, chỉ tiêm thôi mà đã vậy, nếu bị nhiễm thật thì hẳn sẽ đau đớn và mệt mỏi lắm.

Khi chọn đánh dấu vào cái ô đồng ý tiêm, tức là tôi đã tự nhủ với mình một thứ tỉ lệ, ta không biết mình sẽ rơi vào trường hợp nào, song ta quyết định chọn vẫn làm – để cho một tương lại rộng lớn và tươi sáng hơn.

Tôi hy vọng những người bạn của mình, dù đang nơi đâu, cũng đều bình an, và khỏe, và nhớ uống nhiều nước. Và nhớ rằng chúng ta vẫn ở bên nhau theo một cách nào đó.

Mọi người đã đọc cuốn sách “Điều kỳ diệu của tiệm tạp hóa Namiya” chưa nhỉ? Tôi đã đọc, cũng đã xem phim. Thật là một câu chuyện khiến lòng người mềm lại.

Cho những ai chưa đọc, câu chuyện kể về một cửa tiệm tạp hóa tên là Namiya. Ông chủ tiệm – Namiya Yuji mở một dịch vụ tư vấn miễn phí cho tất cả mọi người. Khi cửa tiệm đóng cửa, khách hàng có thể nhét thư qua một khe trên cửa cuốn của tiệm, có vai trò như một hộp thư. Sáng hôm sau họ sẽ nhận được thư trả lời viết tay của chủ tiệm để ở thùng sữa bên ngoài tiệm.

Tôi cũng có một cửa tiệm của riêng mình – Cửa tiệm của Lạc, với mấy món đồ nho nhỏ nên thơ, và tôi cũng muốn làm một điều tương tự ông bác Namiya Yuji.

Bạn có thể gửi thư cho tôi qua fanpage Cửa tiệm của Lạc, hoặc email cuatiemcualac@gmail.com. Dùng cái tên ảo hay thật cũng được, tôi sẽ không bận tâm bạn là ai hay ở đâu. Tôi sẽ chỉ nghe thôi, và hồi đáp lại.

Không thể hứa với bạn rằng có thể trả lời mọi khúc mắc và băn khoăn của bạn, nhưng tôi có thể hứa rằng sẽ không đăng tải câu chuyện của bạn ở bất cứ đâu, không tổng hợp, không in thành sách, không mang đi làm câu chuyện vui miệng. Đó là bí mật của bạn và tôi.

Vậy, đó là điều mà tôi muốn làm những ngày này.

Chúc bạn cũng tìm ra những điều bạn muốn làm, bạn nhé.

Nhược Lạc

Tản văn

nhưng mà thiết tha

Hồi còn ở một nước khác, tôi nhận ra mình không phải nói quá nhiều trong một ngày. Mọi thứ đều thuận tiện, tàu xe đi lại đúng giờ, luôn có bản đồ chỉ dẫn thuận tiện, có cả đồng hồ báo khi nào xe tới. Mua sắm ở đâu cũng thuận mà không cần đến nói năng. Máy bán hàng tự động rất tiện lợi. 

Nhưng ở Việt Nam thì ta cần phải nói nhiều hơn. Và tiếng nói là thứ đôi khi phiền nhiễu, song đôi khi nhớ nhiều. Là thứ vừa hay, vừa dị.

Như ở Việt Nam khi tôi đi chợ, dù là đi chợ truyền thống hay chợ hiện đại, tôi bước vào và sẽ có ai đó chào tôi, và hỏi tôi bữa nay đi sớm hay đi trễ hơn thường lệ. Họ sẽ nói rằng đậu hũ bữa chị muốn mua nay có rồi, chị lấy thêm không. Chị ăn vải thiều Thanh Hà không, chúng em tặng chị một cân ăn lấy thảo. Khi tôi hỏi về một món đồ muốn mua, họ bèn ghi luôn cái số điện thoại của tôi vào sổ, và sáng hôm sau, khi tôi còn chưa quá tỉnh táo, tiếng họ đã í ới trên điện thoại: chị ơi chị bên em có hàng rồi nè, chị muốn qua lấy hay em ship qua?

Khi tôi đi mua dây sạc điện thoại, người ta sẽ nói tôi là: sao mày gầy quắt vậy con, uống thêm sữa vào. Cô chỉ cho, tối pha cốc sữa ấm ấm, xong uống trước khi đi ngủ.

Khi tôi đi mua trái cây, người ta tặng tôi thêm bó hoa cúc vàng. Tại tôi đi mua ngay trúng hôm rằm.

Khi tôi dừng xe chờ đổ xăng, họ nhắc tôi bơm lốp xe đi lốp non quá rồi. 

Khi tôi dừng đèn đỏ, họ kêu tôi tắt xi nhan.

Khi tôi đi lạc, họ chỉ tôi cách đi qua hai ngã tư tiếp, rồi hỏi một người tiếp theo, vì “chỗ con cần đến xa quá, chú chỉ rồi con cũng không nhớ được đâu hà”.

Khi tôi ở lì trong nhà vài ngày, hàng xóm qua đập cửa hỏi tôi có bị gì không.

Khi tôi đi ăn giỗ, rất nhiều người trông đã già đến nhắc chuyện họ bế tôi từ thủa tôi còn nằm nôi, họ bảo đã từng dắt tay tôi, hoặc thậm chí thay quần cho tôi khi tôi ị thối, và hỏi tôi có nhớ gì không. Tất nhiên là bạn biết câu trả lời.

Mỗi khi nghĩ về nơi này, tôi cũng không chắc mình phải nghĩ như thế nào. Người ở đây có một kiểu thương mến gần gụi rất ồn ào và bỗ bã. Họ nhìn đâu cũng thấy con cháu và bạn bè mình, dù tôi không. Thật đấy, tôi ngại nói cùng người lạ hoặc giải thích cho ai đó rằng tôi không uống sữa trước khi đi ngủ. 

Tôi chỉ muốn nói rằng mình rất thích sống ở đây, sau tất cả. Nơi tôi có một góc quán quen, có loại đồ uống pha hợp miệng, có một tiệm sách để ghé lại, có chỗ mua rau ngon lành. Nơi tôi gặp người tôi yêu. Nơi tôi sinh ra những đứa con và dạy chúng nói tiếng Việt. 

Đấy là một thứ tình cảm nói ra thì rất lạ, bảo yêu thì hơi quá. Nhưng mà thiết tha. 

Nhược Lạc

Thơ

tôi nói vậy thôi, chẳng có gì

nếu không học được, tôi xin lỗi
vầng dương đã cố dạy tôi nhiều
đến con chim nhỏ còn cất tiếng
hót nhiều âm đẹp giữa cô liêu

rõ ràng tôi nghe tiếng mưa xiêu
bao dung mặc kệ nắng ban chiều
nhưng đôi khi sóng lòng không thể
êm yên trước một toác thương nhiều

đôi bàn tay bé, bàn chân lỗi
mắt trái tim đau, ngực rầm rì
muôn ngàn chặng bước qua: đều lỗi
muôn điều giáo huấn cũng vậy thôi

nếu không học được, tôi xin lỗi
ai cũng như cô lớp loạn à?
may quá chỉ một mình tôi tội
chân bước gật gà, chân cũng qua. 

Nhược Lạc

Thơ

ngày sấu vào xưa

bà tôi mài kỹ: khúc dao mười phân
hòn đá cởi trần, nằm góc sân sáu mươi năm, có lẻ
tuổi trẻ: lòng tay trắng nước vôi trong
tôi nằm phơi nắng, ròng ròng
đợi mùa sấu lăn tròn trước mặt

nước mắt đã chảy trước giọt mồ hôi
kẽ tay nhựa chát bồi hồi
nước trong, nước đục
đầu hồi có mưa

phải rồi, những dấu chân trưa

đi trên nắng dại, qua mùa ngóng giông

bà tôi vẳn áo bên hông
miệng thơm lá thuốc, trầu hồng cánh têm
bàn tay gọt sấu bên thềm
bàn tay không biết vuốt êm ngọt ngào
bàn tay của sóng lao đao
bàn tay của giấc má đào ngày xưa
bàn tay bỏng rát nảy nưa
bàn tay tôi chẳng nắm vừa, từ lâu

tôi mài lại khúc dao cau
nghìn năm cổ trắng, liếc đau ánh nhìn
nghìn năm sấu chín nằm im
đợi tay mài sắc, mắt tìm ngày xưa.

Nhược Lạc

Tản văn

vẫn là chuyện tốt

Nhiều khi tôi chán ghét việc nói nhiều. Càng nói ra, ta càng có ít thời gian để nghe hoặc làm. Không muốn đặt cái mệnh đề này lên bất kỳ ai ngoài kia, nhưng đặt lên tôi thì đúng. Cứ mỗi khi tôi lên một cơn nói năng vô tiền khoáng hậu, như một thứ bản năng sinh tồn, cái gì đó trong người tôi giật lại. Hoặc là tôi sắp nói ra cái gì đó dại dột, hoặc là tôi đã nói ra rồi, hoặc là sau những lời chém gió, chắc chắn tôi sẽ thấy hối hận, rằng ngần đó thời gian ta nên làm cái chi đó khác, thì hơn.

Nhưng gần đây, tôi không ngủ được. Sau khi cố gắng làm tất cả những gì cần thiết và đúng đắn, tôi vẫn không ngủ được. Thế rồi tự nhiên tôi biết đến một cái website tên là morning page. Tôi biết đến nó vào lúc nửa đêm, và bắt đầu viết như thế mỗi tối, nửa đêm cho đến tảng sáng. Cái trang đó yêu cầu mỗi ngày viết 500 chữ. Đơn giản. Lần đầu tiên ngồi vào, tôi viết liền 3000 chữ. Những ngày sau, số chữ giảm dần và loanh quanh đâu đó khoảng 1000 chữ mỗi ngày.

Thế rồi tôi ngủ được.

Và tự nhiên tôi nhận ra, dẫu nói hay viết có thể là những điều vô nghĩa, thì nó vẫn cần thiết theo một cách nào đó. Đôi khi chúng ta uống bia với nhau, bên bờ sông Sài Gòn, hoặc trước cửa một tiệm Circle K, hoặc ngoài ban công căn hộ sau khi người hàng xóm đã hát xong Duyên Phận…ta nói toàn những chuyện vớ vẩn. Hay ta viết xuống những dòng vô nghĩa, rõ ràng chẳng giúp gì cho ai, nhưng lại có thể giúp cho chính ta.

Nghe rất sến, nhưng những ngày đầu tiên viết cho chính mình, tôi khóc suốt. Lần nào cũng phải khóc một chút, xong quẹt mắt đi, rồi lại khóc một chút nữa, quẹt mắt đi….cho đến dấu chấm cuối cùng. Tôi nhận ra cái bi kịch lớn nhất của mình là tôi không cho phép mình được thấy bi kịch. Nếu có một cái thước đo hạnh phúc của xã hội, chắc chắn tôi không ở dưới đáy. Tôi có đầy đủ hạng mục tạo nên hạnh phúc mà một con người cần có. Vậy nên tôi không được phép cảm thấy tuyệt vọng. Bố mẹ tôi đều đã sáu mươi mà họ vẫn có thể ngủ được thì một đứa trẻ ranh như tôi lấy cớ gì để trằn trọc đêm khuya. Tôi kiêng toàn bộ trà, cafe, uống nước củ sen mỗi tối, hít thở ba mươi phút trước khi ngủ, nghe nhạc không lời. Tôi làm mọi thứ như thể một người già cả, và rơi nước mắt trong sự bất lực ngớ ngẩn của mình.

Nhưng ai cũng có quyền mệt mỏi và buồn bã.

Bạn tôi đã nói như vậy. Có thể nỗi buồn của ta là cái gì đó rất nhỏ, so với nỗi buồn của thế giới ngoài kia, nhưng với một sinh thể nhỏ bé như ta – thì không. Nếu coi thường kích cỡ và sức mạnh của nó, có thể một ngày nó sẽ nhấn chìm ta mất.

Nên, vẫn là một chuyện tốt – cái việc nói ra và viết xuống ấy. Nếu ta không thể hay không muốn bô lô ba la mọi điều với thế giới, thì ít nhất ta cũng có thể viết xuống, ở đâu đó, cho riêng mình. Rằng cái cơn buồn mệt này là có thật, đang ở đây. Ta cũng đang ở đây, sẵn sàng ôm lấy, chứ không buông tay – với chính ta.

Và, đó là một chuyện tốt.

Nhược Lạc

Thơ

nhả

màn đêm nhả những cái nhìn

rất sâu trong mắt

và im trong lòng


nhả vô-tư-sáng khôn cùng
dẫu rằng sao bụi

mông lung tan tành



nhả hy-vọng-trắng trăng tranh

nhả tròn ước nguyện
nhả vành mắt rơi

nhả lên một làn khói hơi

ngôi nhà kể chuyện

lâu đời ở đây

nhả du ca tiếng dế gầy

nhả tôi ở vậy

cùng bầy ý suy


nhả li ti

nhả ngập tràn
nhả cơn mưa lớn

che màn mắt môi

nhả ra một bạn – cạnh tôi
hết cô ở cạnh đơn rồi,
ơn cô.

Nhược Lạc

Tản văn

không có một cách sống đúng duy nhất

Khi nhìn lại một đoạn đường hơi dài từ thủa niên thiếu tới hồi trưởng thành, tôi nhận ra bản thân đã trải qua nhiều niềm tin sống khác nhau. Mà lạ thay, có những khi chúng ngược hẳn nhau.

Có khi ta tin mình là một Phật tử thuận thành, có khi không. Có khi ta nghĩ rằng ăn chay là một điều lành cho Trái Đất, có khi không. Có khi ta tin lẽ sống của mình là đúng, mà chỉ bước thêm mấy bước qua đoạn đó, ta thấy mình không còn đúng nữa. Mà lạ thay, nghĩ lại, ta thấy cũng không sai.

Cái “không còn đúng” với cái “sai” nhiều khi không phải là một. Mà chỉ là cái thay đổi, cái không còn phù hợp, cái nhận ra điều thích hợp hơn, vào lúc này.

Đi qua nhiều sự biến đổi của chính bản thân như vậy, cách tôi nhìn điểm nhìn và cách sống của người khác cũng thay đổi đi. Tự nhiên tôi nhận ra chính cách sống của người khác – khác mình – họ giúp cho mình được sống như thế này.

Những người ăn mặn, ăn mặn, để cho người ăn chay, ăn chay. Những người chặt cây và những người trồng cây. Những người xây và phá. Những người tối giản và những người tối đa. Tôi nhận ra họ không cần phản bác hay đối chọi gì nhau, họ chỉ cần sống đúng như vậy, trong những đoạn mà cách sống đó còn phù hợp. Một cách tự nhiên, khi nhìn rộng ra, tôi thấy đó là cách mà cuộc sống giữ cho mình sự cân bằng.

Xin được trích lại một đoạn mà tôi rất quý, lâu lâu lại đọc:

“Người ta thường mường tượng rằng sẽ tuyệt lắm nếu cả 6 tỉ (*nay là 7 tỉ) người chúng ta từ ngày mai bắt đầu sống theo một cách mới. Đó là một trong những gien-văn-hoá ăn sâu và nhầm lẫn nhất của chúng ta, rằng nhất định phải có một cách sống đúng nào đó cho tất cả mọi người.

Tôi yêu mến tộc người Gebusi ở New Guinea, nhưng (hãy tin tôi đi) không phải ai ai trên thế giới cũng nên sống theo cái cách mà họ sống. Tôi yêu mến những người Gypsy sống lang thang, nhưng không phải ai ai trên thế giới cũng phải sống theo cách sống của họ – và (lạ thay) nếu người ta làm thế, cách sống của bọn họ sẽ thất bại. Tôi yêu mến người Jalali – những người bán hàng rong và trình diễn du mục của Afghanistan – nhưng không phải ai trên thế giới cũng phải sống theo cách của bọn họ. Tôi yêu mến những người Toupee ở Sudan, người bản địa ở Kenya, và người Kariera ở miền Tây nước Úc, nhưng đâu phải ai trên thế giới cũng phải sống giống bọn họ đâu. Đây không phải là cách nghĩ xã hội học, mà đây là cách nghĩ của sinh thái học. Loài chim Macaw có một cuộc sống tốt, nhưng môi trường sống của bọn chim sẽ toang nếu tất cả các loài chim đều sống như loài chim Macaw. Bọn hươu cao cổ sống tốt đấy, nhưng môi trường sống của các loài thú có vú sẽ toang nếu tất cả bọn chúng sống giống như bọn hươu cao cổ. Những con rái cá có một đời sống tốt, nhưng môi trường sống của bọn chúng sẽ toang nếu mọi loài gặm nhấm đều sống giống kiểu những con rái cá.

Đa dạng, chứ không phải đồng nhất, là cái vận hành thành công. Vấn đề của chúng ta không phải ở chỗ người ta đang sống theo một lối sống tồi tệ mà đúng hơn là ở chỗ tất cả bọn họ đang sống theo cùng một cách. Trái đất này có thể chu cấp cho nhiều người sống theo lối hoang phí vô độ và gây ô nhiễm, chỉ là nó không thể chịu đựng được việc tất cả chúng ta đều sống theo cùng cách đó.” (Daniel Quinn | Tuan Kiuti Di dịch)

Nhược Lạc

Thơ

một

lăn tăn với tình yêu mới
sợ lời chỉ nói khơi khơi
lăng nhăng sẽ thành bến cuối
sợ buồn chiếc áo đang phơi

lăng xăng đi tìm chiếc vớ
sợ đời lệch mất tông nhau
lăn mau trên đồi sương muối
sợ nhàu mất khúc ca đưa

cứ lăn đi, trước cơn mưa
nếu em không ngại, tôi vừa yêu em
sao trời đêm ngắm mà xem
triệu ngàn năm trước thân mình rã tan
ước oà muôn bụi sao lan

một hạt – rớt xuống tay nàng,
một – ta.