Thông thường khi nghĩ đến chuyện tìm việc, mọi người có xu hướng đi theo cách truyền thống là: tìm tin tuyển dụng > viết CV > rải đơn > chờ gọi phỏng vấn.

Cách này không sai, nhưng thật ra không phải là cách duy nhất bạn có thể làm. Một cách khác bạn có thể nghĩ đến đó là: hỏi người đã có kinh nghiệm lâu năm trong ngành. Nhưng không phải nhảy ra hỏi một cách sỗ sàng rằng: ê có chỗ nào đang tuyển người không? Mà hãy bắt đầu từ việc hỏi họ ngành, nghề đó như thế nào, có những đặc điểm, yếu tố cần lưu ý nào, và, nếu tôi muốn bước chân vô, thì tôi có thể làm gì/chuẩn bị những gì.

Bạn có thể nghĩ cách này hơi khó và hơi phiền, đặc biệt là với các bạn hướng nội, ngại giao tiếp với người lạ, và lại có ít mối quan hệ. Nhưng thật ra bạn luôn có thể, ý tôi là, hãy nghĩ đến việc bạn đang đi trên đường, cần đến một điểm A nào đó, nhưng bạn không biết đường đi cụ thể tới đó, bạn sẽ làm gì?

Bạn sẽ hỏi đường.

Bạn sẽ, tìm một chú xe ôm, một cô hàng nước, một ai đó đang chạy xe kế bên bạn. “Chú ơi cho con hỏi đường ạ!” Và phần lớn trường hợp người ta sẽ chỉ đường cho bạn, trừ khi họ không biết đường thiệt.

Trên thực tế, công việc chính thức đầu tiên tôi nhận được vào năm 21 tuổi, cũng bắt đầu từ việc hỏi một người lạ, rằng ngành đó như thế nào, và nếu muốn tìm hiểu về nó thì em nên làm sao. Tôi nhận được những lời khuyên hữu ích từ một đàn chị (khi đó hãy còn xa lạ) cùng một chiếc email của nhà tuyển dụng, để tôi có thể bắt đầu hành trình giới thiệu và chào bán kỹ năng của chính mình.

Tôi cũng làm điều tương tự khi bắt đầu khởi nghiệp, với quán trà đầu tiên, quán trà thứ hai, thương hiệu thời trang đầu tiên… Tôi xin gặp những người giàu kinh nghiệm, và hỏi họ về những điều tôi sẽ gặp khi bước chân vào con đường này. Không phải ai cũng là người tôi quen thân và dễ mở lời, nhưng bạn biết gì không, dù quen hay lạ, họ cũng đều sẵn sàng đưa ra những lời khuyên hữu ích.

Đó cũng là lý do mà tôi bắt đầu chuỗi tea talk. Chủ đích của tôi là mời những vị khách để có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực của họ, và đến nói chuyện với những người đang quan tâm đến lĩnh vực đó. Thoạt nhiên, tôi nghĩ rằng mình sẽ gặp toàn các bạn sinh viên tới nghe, song hóa ra không phải.

Bên cạnh những bạn trẻ đang chuẩn bị bước vào vòng xoáy công việc, thì cũng có nhiều anh chị vốn đã là chuyên gia trong lĩnh vực của họ – nhưng vẫn quan tâm, muốn hiểu hơn về một ngành, nghề khác.

Kế hoạch của tôi là vầy, người đã đi trước nhiều năm nói về con đường họ đã đi – người đang có ý định bước vào sẽ có thêm dữ liệu để cân nhắc về việc có bước tiếp hay không, và nếu đi vào rồi thì sao, ta cần thêm những kỹ năng hay sự chuẩn bị gì.

Tea talk đã thực hiện được 3 buổi, và tôi nhận lại được rất nhiều lời cảm ơn. Tôi sẽ còn thực hiện tea talk đều đặn mỗi tháng một lần. Tháng sau, tôi sẽ mời một khách mời rất thú vị, và đẹp trai (haha).

Quay lại với con đường mà bạn muốn đi, công việc bạn muốn làm, cơ hội bạn muốn kiếm. Tôi nghĩ bạn có thể bắt đầu từ việc mở lời với những người xung quanh. Họ có thể không trực tiếp trả lời cho câu hỏi của bạn, song có thể giới thiệu bạn đến với người biết câu trả lời.

Bạn có thể nghĩ đó là networking và không thích từ này theo nhiều nghĩa. Song hãy quay trở lại ý nghĩa nguyên bản nhất của từ này, giống như bạn đang đi mà chưa biết rõ đường, hãy thử hỏi người xung quanh. Đó là lý do chúng ta có và luôn cần có: cộng đồng.

Nhược Lạc

Trong buổi tea talk: chín nghề cho chín còn hơn chín nghề, Nhân có nhắc đến một chuyện. Đó là khi bạn học nhiều ngoại ngữ một lúc, thì nhiều người xung quanh nói rằng: sao học chi nhiều vậy? học vậy sao có sức? sao không học cho hết đi rồi học tiếp cái khác.

Nhưng sự thật là, không khi nào ta học-hết được một cái chi cả. Nhân nhận ra rằng, khi bạn học song song từ hai ngoại ngữ trở lên, thì tốc độ hấp thu ngôn ngữ của bạn dường như tăng lên. Điều này đến từ hai lý do.

Thứ nhất, là não bộ được tập luyện để quen với việc tiếp thu ngôn ngữ mới. Việc này giống như tập tạ, hay tập chạy, cả cơ bắp và não bộ đều cần được làm quen với cường độ luyện tập và tăng dần độ khó mỗi ngày. Khi những bài tập dần trở nên quen thuộc, cơ bắp hay não bộ sẽ biết cách để làm việc hiệu quả hơn, tiếp nhận sức nặng hay bài vở một cách dễ dàng hơn.

Thứ hai, với các ngôn ngữ có tính tương đồng, thì tốc độ học sẽ càng nhanh hơn nữa, do não bộ luôn biết cách tìm thấy và gắn kết những điểm giống nhau trong những trường hợp, vấn đề đã gặp phải. Chẳng hạn, nếu bạn đang học tiếng Pháp, và bạn học thêm tiếng Ý, tiếng Tây Ban Nha… bạn có thể cảm nhận rõ tính tương đồng trong các ngôn ngữ này. Hoặc, như trường hợp của Nhân, thì khi học tiếng Trung, bạn bỗng nhận ra rằng mình trở nên giỏi…. tiếng Việt hơn.

Điều này dường như cũng tương đồng trong thể thao. Chẳng hạn nếu bạn là cầu thủ bóng đá, nhưng bạn có tập thêm chạy bộ, hay yoga, thì bạn cũng vô tình hoàn thiện những nhóm cơ khác nhau, và chúng tạo nên một tác động tổng hòa, giúp cơ thể bạn nhanh nhẹn, dẻo dai, khéo léo hơn.

Bên cạnh tác động của cơ thể với cơ thể, tinh thần với tinh thần, bạn cũng có thể bắt gặp những tác động qua lại giữa cơ thể và tinh thần. Chẳng hạn, nếu bạn đã có thời gian thực hành một môn võ nào đó (trong trường hợp của tôi là Aikido), thì bạn sẽ nhận thấy rằng những thực hành về mặt cơ thể, cũng giúp cho tinh thần trở nên vững vàng, bình tĩnh hơn. Ở chiều ngược lại, những thực hành về mặt tâm trí, chẳng hạn như tập thiền, quan sát hơi thở, cũng giúp cơ thể được thả lỏng, thư giản những vị trí tắc nghẽn, và do đó, khỏe mạnh hơn.

Nói dông dài như vậy, để thấy rằng thật ra chúng ta vẫn có xu hướng bỏ trứng vào nhiều giỏ khác nhau. Và điều đó thực ra là có lợi. Chúng giúp cho tâm trí và cơ thể của ta có cơ hội thực hành, rèn luyện ở nhiều phạm vi, vấn đề, chuyên ngành khác nhau. Và sự tổng hòa của toàn thể quá trình đó, tạo nên chính ta, ở từng cột mốc trong đời sống.

Dù vậy, việc bỏ trứng vào nhiều giỏ, hay làm nhiều việc cùng một lúc, không phải chỉ toàn mặt có lợi hay phù hợp. Chúng có thể mang đến những vấn đề cho bạn như thiếu hụt thời gian, đòi hỏi về tài chính, thách thức về kỷ luật, hay giới hạn về sức lực. Đặc biệt, đối với những bạn mê làm việc (workaholic) bạn có nguy cơ đẩy mạnh vào thế quá tải, dẫn đến cạn kiệt (burn-out).

Để tránh những chuyện đó, cũng trong buổi tea talk, tôi có chia sẻ một cách của mình, là “xin quyền trợ giúp từ người thân”. Ở trường hợp của tôi, người đó chính là bạn đời, song bạn cũng có thể tìm bất cứ ai thân gần như cha mẹ, ông bà, anh chị em, bạn bè thân thiết. Hãy tìm ai đó mà lời nói của họ có giá trị lớn với bạn, để khi họ quan sát thấy bạn có khả năng quá tải, họ sẽ rung lên một hồi chuông dõng dạc, để bạn biết điểm dừng.

Vậy thì, bao nhiêu giỏ là đủ?

Câu trả lời là bạn phải thử bỏ vào xem giới hạn số giỏ mà cơ thể bạn chấp nhận là bao nhiêu. Hãy chọn số lượng giỏ và số trứng trong mỗi giỏ phù hợp với năng lực, sức lực và tính cách của bạn. Nếu bạn chưa biết, hãy bắt đầu từ một giỏ đầu tiên, rồi tăng dần lên. Tôi đã từng bắt đầu với hai chiếc giỏ, tăng dần mãi lên đến mười mấy giỏ, cho đến khi rút về còn khoảng năm chiếc giỏ cho vừa lòng tay.

Nhược Lạc

Buổi chiều hôm qua, xúng xính váy áo đi xem ELLE FASHION SHOW 2023 – GIAO LỘ THỜI TRANG & KIẾN TRÚC ở Dinh Độc Lập. Đây có lẽ là show diễn thời trang hoành tráng nhất tôi từng tham dự. Căn bản là một thế giới toàn những gương mặt nổi tiếng đình đám, xinh trai đẹp gái, lộng lẫy thế này vốn không dành cho tôi. Nhưng lần này, tôi thực sự muốn biết khi thời trang gặp kiến trúc, thì sẽ tạo nên điều gì.

Trước tiên phải nói rằng, riêng việc show được diễn ra ở Dinh Độc Lập đã tạo nên một lời khẳng định về cái đẹp. Mình luôn bị thu hút bởi vẻ đẹp kiến trúc của Dinh, đặc biệt là bức rèm hoa đá mang dáng hình của những đốt trúc, bao quanh khu vực tầng 2. “Bức rèm trúc” này không chỉ tạo nên vẻ ấn tượng, mà còn giúp không gian thoáng gió và đón ánh nắng tự nhiên hàng ngày.

Trên nền đẹp tự nhiên đó, ở ngay khu vực đài phun nước, một khối elipse với cấu tạo thép với vỏ nhôm phản chiếu, tạo nên một tấm gương khổng lồ, ôm trọn hình ảnh kiến trúc Dinh từ hướng đối diện. Với một khán giả tham dự như mình, thì tấm gương elipse ấy còn là một màn chiếu cỡ lớn, giúp giữ lại toàn bộ chuỗi hình ảnh của mây – bay – ngang. Khá lâu rồi, ở giữa lòng Sài Gòn, mình mới được ngẩng đầu ngắm mây bay qua dìu dịu và thơ thới đến thế.

Ngay lúc show diễn gần bắt đầu, thì mây đen bay qua, trời đổ xuống một cơn mưa nhỏ hạt. Hơn 1000 người lục đục kéo nhau đi về phía Dinh trú mưa. Chừng mươi phút, mây đen dời đi, trời quang lại, phía gam màu xanh có ửng lên chút nắng hồng. Khách tham dự lại lần lượt tỏa xuống theo con đường Runway mềm mại như một dải lụa hồng. Tình huống này, rõ là không nằm trong kịch bản mong muốn của ban tổ chức, nhưng với mình thì nó mang đến một vẻ đẹp của sự liều lĩnh, tính tự nhiên, và do đó, có gì đấy vui hơn haha.

Bốn bộ sưu tập từ bốn thương hiệu thời trang Truong Thanh Hai, Khaar, Luu VietAnh và Peggy Hartanto, hơn 100 bộ trang phục, 100 người mẫu bước đi trên sân khấu catwalk phi truyền thống. Tất cả diễn ra chỉ trong vòng hơn một giờ đồng hồ.

Tùng quay sang hỏi tôi là: thế là xong rồi nhỉ? Tôi bảo ừ, thế là xong rồi. Đó là lúc trời đã tối dần, mây trôi đi ngủ và những cánh chim đang bay về tổ. Một kiểu vẻ đẹp không bền vững với thời gian, và do đó hoàn toàn có thể gây ra những sự bối rối khó hiểu cho mấy đứa bọn tôi.

Nhưng cùng lúc đó, tôi vẫn hiểu được vì sao người ta vẫn sẵn sàng dày công đến thế. Với 20 kiến trúc sư từ hai văn phòng thiết kế APDI Architecture và atelier tho.A, 100 người thợ và chuyên viên của 5 nhóm thi công làm việc miệt mài, 4 thương hiệu thời trang lớn, nhà thiết kế và các cộng sự với hơn 100 bộ trang phục, cùng rất rất nhiều người khác… Tất cả chỉ dành cho khoảng hơn 1 giờ diễn và khoảng 3 giờ cho toàn bộ chương trình.

Đó là kiểu vẻ đẹp bừng rỡ như pháo hoa. Trong phút giây, khiến tất cả đều trầm trồ chiêm ngưỡng. Ngay lúc bắt đầu, người ta đã chuẩn bị cho sự tàn lụi. Hoặc nói cách khác, vì biết rằng sẽ tàn lụi, nên cái giây phút bừng nở đó – trở nên thực sự đáng quý.

Nhược Lạc

Ở khu chung cư này, đa số mọi người đều dễ thương. Từ những người lớn tuổi đã sinh sống ở đây hàng chục năm, đến những người trẻ mới dọn về thuê trọ, ai cũng giữ một nhịp sinh hoạt bình ổn và có phần tĩnh lặng.

Duy chỉ có nhà một cô này, sống trên tầng hai, thường đóng góp sự cáu kỉnh lạ thường vào bầu không khí chung của khu. Cô tưới cây khi người ta phơi quần áo ngay sân bên dưới, hoặc khi có người đi qua, la lên, cô cũng không ngừng tưới. Cô nói bên dưới là sân chung nên cô muốn làm gì làm. Cô la làng người trồng cây bên dưới che nắng vào nhà cô, rồi chạy xuống tự ý chặt phăng chiếc cây người ta trồng nhiều năm trời. Cãi vã có, nhịn nhục có, dường như ai trong khu cũng từng được một lần đụng độ cùng cô.

Thoạt đầu, mình cảm thấy vô cùng cáu giận. Sao trên đời lại có một con người vô lý đến chừng đó. Sau này, khi đã hiểu hơn một chút về gia cảnh của cô, và biết cô chỉ sống ở đây một mình, mình hơi hiểu hơn một chút vì sao người đó lại có cách cư xử lạ lùng như vậy.

Có những người khi hoàn cảnh không được thuận lợi, họ buộc phải tìm cách đào thải khối cảm xúc tiêu cực bên trong người mình ra bên ngoài, theo những cách tiêu cực nhất có thể. Khi người ta có một vết thương trên người, người ta có xu hướng cũng muốn làm đau người khác.

Nhưng đấy không phải là cách duy nhất. Đó chỉ là cách dễ nhất.

Mình có thể phần nào hiểu được cho hoàn cảnh của họ, nhưng không thể đồng tình, chấp thuận hay ủng hộ được. Có những lúc vẫn phải phản kháng lại, để họ hiểu rằng giữa mỗi người đều có khoảng cách riêng cần được tôn trọng.

Và cũng để nhắc chính mình rằng, nếu mỗi vết thương của bản thân không được nhìn nhận và xử lý đúng cách, thế nào rồi mình cũng sẽ làm đau người khác. Chẳng chóng, thì chầy.

Nhược Lạc

Sau buổi tea talk: bàn về sáng tạo đợt rồi, tôi tính ngồi viết recap lại cho mọi người, nhưng rồi lụt việc quá, mãi không dành ra được 30′ để viết. Mà không viết gì thì bứt rứt, nên quyết định bốc một ý nhỏ ra nói trước.

Chuyện là, hôm ấy có một bạn có hỏi rằng: “Em đưa ra ý tưởng nhưng sếp reject, thay vào đó, lại đưa một thứ người ta làm sẵn, bắt tụi em làm theo y như vậy. Em cảm thấy không phục. Em muốn hỏi là việc đánh giá khả năng sáng tạo phải dựa vào đâu?”

Thì, người chị Phan An đã lôi case này ra, hỏi hỏi kỹ lưỡng để phân tích tình huống. Trong đó, chị An nói rằng: “Em có thử, nói với sếp rằng, xin cho em thêm 1 option nữa không? Vì hồi đó, chị đã làm như vậy. Chị đồng ý với kết luận của sếp, nhưng xin được dành thời gian làm thêm 1 option của riêng mình.

Làm như vậy không phải để chứng minh là sếp sai mình đúng hay gì đâu. Mà là để đi tận cùng với điều mình tin là đúng, và sau đó không còn nghi ngờ gì về chính mình nữa.”

Để làm được điều đó, nói khó thì không quá khó, nhưng không dễ với một người trẻ mới vào nghề. Tôi trẻ rồi tôi biết.

Lúc đấy mình bận hoang mang và hoài nghi nhiều thứ, đau khổ và trách móc nhiều, yếu ớt cả về kỹ năng và tinh thần. Thế nhưng, lúc đấy, nếu may mắn gặp được một lời động viên, chỉ dạy đúng lúc, thì mình hoàn toàn có thể níu lấy làm điểm tựa, và vươn lên như một nhánh cây non.

Hồi trước, có lần tôi đã bật khóc vì hoảng sợ trước sự non yếu của chính mình, vì tất cả những gì mình viết ra đều vô dụng. Nhưng một người anh tôi đã bảo, cứ đi tiếp đi, vì những thứ này ai cũng phải trải qua. Và sếp tôi thì gọi tôi là “bespoke storyteller” sau một bài viết ngon ăn đầu tiên của tôi, để động viên tôi đi tiếp. Một người chị senior copywriter thì nói rằng, em phải quyết liệt hơn, để bảo vệ chữ của em, trước bất kỳ ai. Em hoàn toàn có thể sai, nhưng việc sẵn sàng tranh luận để tạo ra cái-tốt-nhất, sẽ giúp em giữ mình ở lại.

Nếu gặp được người-đi-trước ủng hộ, thì tốt quá. Còn nếu không, ta vẫn phải tự ủng hộ mình, và tranh đấu cho phần sáng-tạo bên trong mình.

Một ý tưởng hoàn toàn có thể chưa phù hợp và phải dừng lại ở thời điểm đó. Nhưng người đi tiếp sẽ là bạn. Và bạn cần một nền móng đủ tự tin vững vàng, để nhánh cây có thể đâm chồi lên. Và để mười mấy, hai chục năm sau, bạn có thể quay lại, chia sẻ với các em nhỏ mới vào nghề.

Như, khi tôi nói mỗi diễn giả hãy tặng các bạn ở đây một từ. Chị An đã tặng chữ “lì” và chị Kiki tặng chữ “hồn nhiên”.

Chúc mọi người hồn nhiên một cách lì lợm, cho dù bạn có đang làm quảng cáo hay không.

Nhược Lạc

Hồi nhỏ, nghề nghiệp yêu thích nhất của tôi là thủ thư. Không hẳn vì tôi thích đọc sách, mà vì tôi muốn làm việc gì đó mà không phải tiếp xúc quá nhiều với con người.

Việc tôi làm tệ nhất trong cuộc đời, kéo dài suốt gần 20 năm, chính là đối thoại với người khác. Tôi nhìn người lạ không khác gì người lạ nhìn tôi. Ý là, nhận ngay ra được rằng: ta không thích điều này. Là không muốn phải nói chuyện với người này, không muốn phải trả lời các câu hỏi này.

Tôi lên bảng trả bài thì run lập cập không nói được tròn câu, rõ ý. Tôi ở trong lớp thì không mấy ai muốn chơi cùng. Tôi nói chuyện thì nhạt nhẽo và thái độ tỏa ra thì khó gần. Tôi khổ sở trong việc giao tiếp và tìm cách rút lui khỏi mọi cuộc chuyện trò càng sớm càng tốt.

Thế mà, tôi lại đi làm sale, hồi sinh viên ấy. Tôi còn đi phát tờ rơi, làm phục vụ trong quán cà phê, làm ở quầy pha chế, làm lễ tân đứng chào và dẫn khách vào thang máy, làm phục vụ trong nhà hàng tiệc cưới từ 5h chiều đến 1h đêm mỗi ngày… Tuyền là những công việc đòi hỏi sự giao tiếp khéo léo, thái độ niềm nở, lòng hiếu khách.

Không cần kể ra tôi đã khổ sở và vật vã thế nào trong suốt quãng thời gian ấy, bạn có thể tưởng tượng được nhỉ. Nhưng tôi không bỏ được vì tôi cần công việc để kiếm thêm đồng ra đồng vào.

Thế mà, giờ nghĩ lại, thứ tôi được nhiều nhất có lẽ lại không phải những đồng lương ít ỏi, mà là vô tình khám phá ra một cái tôi mà chính tôi còn chẳng biết.

Ấy là một cái tôi có thể tự tin làm quen với người mới, biết mỉm cười, niềm nở và ân cần với người khác, biết nói năng lưu loát, và một chút hài hước khi cần. Hồi tôi mười lăm tuổi, ai mà nói với tôi những điều này, chắc là tôi cười sảng ba ngày ba đêm. Nhưng giờ thì tôi làm được. Không phải cái gì quá ghê gớm với người khác, song lại là quá kinh khủng đối với tôi. Một kiểu thành tựu mà tôi chẳng hiểu vì sao mình làm được.

Nó được đánh đổi bằng nhiều giờ ngồi trong phòng, tự thu âm và nghe lại giọng nói của chính mình. Nó đổi bằng nhiều giờ tôi đứng trước gương tập nói, tập lại cách đứng đi. Nó đổi bằng nhiều giờ làm việc, và học trong chính lúc làm việc. Nó đổi bằng cả nước mắt, khi cậu bạn người Malaysia đi gặp quản lý xin không làm việc cùng tôi nữa, thay vì giận dỗi bỏ chạy, tôi đã ở lại, xin lỗi, và để học lại cách làm cho đúng.

Nên bây giờ khi gặp ai đó nói rằng mọi người hay bảo em không có khiếu kinh doanh, không có khả năng giao tiếp, không biết tính toán, không nhanh nhẹn tháo vát, không biết quản lý… tôi đều bảo là chưa biết được.

Phải thử rồi mới biết được.

Hồi tôi bắt đầu viết lách, không một ai tin kể cả bố mẹ tôi tin rằng viết lách có thể kiếm ra tiền và mang đến một nghề nghiệp tử tế. Hồi tôi bắt đầu với trà, không một ai tin rằng trà có liên quan gì đến tôi. Hồi tôi ăn chay trường, hơn 8 năm, không một ai ủng hộ. Hồi tôi lập gia đình, sinh con đẻ cái, không một ai kể cả bác sĩ nghĩ rằng nó làm được. Kể cả bây giờ, khi tôi đang bắt tay vào những dự án mới, cũng không ai nghĩ tôi có thể thành công.

Đây không phải một câu chuyện quay mặt với đám đông và bất chấp theo đuổi đam mê. Đây là chỉ là một lời nhắn bạn cảnh giác với những lời nhận định, kể cả đó là nhận định của chính bạn về bản thân. Ngày trước, cái làm tôi đau đớn nhất không phải là người ta nói gì về tôi, mà là tôi cũng nghĩ về mình y chang vậy.

Có điều, phải xắn tay vào việc mới biết được. Vẫn phải lăn vào học và làm và học và làm, rồi quay lại mới nói được câu chuyện có nên bước tiếp hay không. Còn khả năng để quan sát, đánh giá và thật hiểu bản thân – là điều mà rất ít người có được, chứ đừng nói gì đến chuyện hiểu thấu người khác.

Điều ta chưa biết về chính mình hôm nay, cần phải bắt tay vào, để rồi sẽ biết vào ngày mai.

Nhược Lạc

Đêm qua, chúng tôi ở lại tiệm, ngồi đóng những gói trà cuối cùng, để kịp giao đơn hàng sỉ đợt đầu đến khách. Năm nào cũng thế, cứ đến vụ Trung Thu và Tết Ta, là chúng tôi được dịp bận bịu hơn một chút. Cái bận bịu mang theo niềm vui và sự may mắn.

Năm nay chúng tôi không dám tính toán gì quá nhiều. Theo dòng chảy kinh tế hiện tại, không cần phải là một người quá am hiểu, tôi nghĩ ai cũng có thể cảm nhận được những sự thay đổi của thị trường, cái khó khăn ùa đến ngồi ngay kế bên cửa nhà mình. Nó không còn thấp thoáng xa xăm như hồi năm ngoái, mà hiện ra rõ nét.

Tôi đi làm văn phòng từ sáng đến tối, thứ Hai đến thứ Sáu. Cuối tuần tranh thủ đưa bọn trẻ con đi chơi được một lát rồi lại quay về làm việc. Một tháng, chúng tôi tổ chức ít nhất bốn buổi tiệc trà, một đêm thi-ca, chưa kể các sự kiện khác, những công việc khác. Chúng tôi cũng đang chuẩn bị cho một cái mới, mà nếu kịp tiến độ thì sẽ trình làng vào tháng Chín này.

Vợ chồng tôi ngồi đóng từng túi trà một, và nhớ lại những gói trà đầu tiên hai đứa đã cặm cụi làm với nhau. Từ hồi chỉ có hai vợ chồng, trong một căn phòng nhỏ, cho đến bây giờ đã có cái chỗ rộng hơn, và có thêm các em ở quán giúp đỡ. Thỉnh thoảng chúng tôi dừng lại, xoay trái xoay phải cho đỡ mỏi, và hỏi nhau không biết mình cứ làm những điều này đến bao giờ nhỉ?

Chắc là sẽ làm mãi đấy, tôi bảo. Em nghĩ đây là điều em luôn muốn làm, và khi được làm, thì em thấy hạnh phúc. Nghĩa là làm việc một cách chăm chỉ, và vẫn luôn có việc để làm.

Chúng tôi nghe với nhau một chiếc podcast của anh Ngô Văn Hùng trong lúc đóng trà. Thật là một con người lao động đúng nghĩa. Sự chân thật của đôi tay chăm chỉ tỏa ra trong giọng nói, qua những câu chia sẻ rất bình thường. Ấy thế mà tôi thật là cảm động.

Anh nói rằng ngày nào anh cũng thức dậy sớm, và chuẩn bị sẵn sàng, dù không có khách gọi. Vì anh biết rằng, cơ hội sẽ luôn đến vào một lúc nào đó. Khi có người này người kia bận, đến trễ, hoặc có việc phát sinh, và ngay lập tức khách hàng cần một người thay thế – anh sẽ trám vào phần đó.

Anh cũng nói rằng đừng bao giờ kén chọn theo kiểu chỉ làm cho người này hạng A, còn hạng B C D không làm. Vì người chưa có tiếng tăm gì hôm nay có thể trở thành một ngôi sao hạng A vào ngày mai. Vì người khách hôm nay, có thể trở thành người giới thiệu khách đến với mình vào lần sau.

Và không có cách nào khác cả. Không có người nào làm biếng mà thành công. Không có con đường đi tắt. Những điều ấy, có thể không phải công thức cố định và duy nhất, nhưng chắc chắn rằng nó thật đúng với tôi.

Không có cách nào khác cả. Khi muốn có 1000 gói trà, tôi đã bắt đầu với từng gói một. Khi muốn trở thành một người viết, tôi đã bắt đầu với từng câu chữ một, từng bài viết một. Từ những bài miễn phí, đến những bài được trả rất rẻ, cho đến những mức giá sau này khiến tôi cũng thật bất ngờ. Không có công việc nào sẵn sàng, không có vị trí nào nghiễm nhiên là của mình và mãi luôn là của mình. Không có điều suôn sẻ và thoải mái và dễ chịu trong công việc. Công việc là, công việc thôi.

Chỉ có từng bước một là thật. Luôn sẵn sàng chớp lấy từng cơ hội một, dù giây phút đó, ta vẫn chưa biết là cơ hội có xuất hiện thật hay không. Nhưng luôn sẵn sàng cho điều đó. Và khi nó xuất hiện, dù chỉ nhỏ nhất, ta sẽ luôn làm bằng toàn bộ sức lực có thể, để mang lại kết quả tốt nhất. Cái tốt nhất nhỏ nhoi đó, có thể trở nên không tưởng vào ngày sau.

Cái hình dung của tôi về sự thành công, chỉ có thể là như vậy.

Nhược Lạc

Nếu đợi đến khi giàu, thì muộn mất.

Hôm qua bạn gửi cho tấm hình, càng nhìn càng thấy đẹp. Đây là nơi làm việc của tôi hàng ngày. Cũng tại chỗ này, tôi ngồi phỏng vấn ứng viên. Tại chỗ này, tôi gặp đối tác, họp với cả team. Tại chỗ này, tôi ngồi cặm cụi làm việc với chiếc laptop, có khi ngẩng đầu lên, trời đã xế chiều.

Đây là một nơi chốn rất đẹp. Có nhiều cây cao lớn trong vườn, hoa nở bốn mùa, chim hót quanh năm. Khi bạn ngồi trên băng ghế gỗ, hoa mai trắng rụng đầy trên tóc, trên váy trên sổ tay, trên laptop… Hoa rụng như lời nhắc: ngắm nhìn tôi.

Vào những ngày bận mải, tôi hay nghĩ bao giờ mình giàu có thêm chút nữa, tôi sẽ cho mình cái quyền thảnh thơi, quyền ít làm việc hơn, quyền nằm dài cả ngày, quyền đi chơi cùng gia đình vô lo vô ưu… Có điều, đợi đến lúc đó, e rằng không đợi được.

Tôi nghĩ mình sẽ chẳng bao giờ giàu được đến mức không phải lo nghĩ gì. Nhưng cũng không nghèo tới độ phải quá khốn đốn vì miếng ăn. Tôi nằm ở khoảng giữa, khoảng của những người vẫn cặm cụi đi làm văn phòng, rồi cuối tuần lại cặm cụi làm thêm việc khác.

Song thi thoảng, không làm thêm gì nữa cũng không sao. Thi thoảng, giữa cái bận điên cuồng, giữa cả trăm chiếc mail cần xử lý, ta cứ ngồi thừ ra một chút, cũng không sao. Dưới một bóng cây nhàn tản, nắng đổ theo đúng chiều, và mưa phơ phất đôi khi.

Có những ngày tôi quyết định buông việc đấy để đi dạo trong công viên. Cứ đi mãi, hết vòng này đến vòng khác. Hay uống một tuần trà lâu năm, hết nước này tới nước khác, mười lăm nước vẫn còn vị đậm đà. Hay là ngủ say, ngủ rất say và không cần đặt báo thức. Hay là ăn hai bát cơm đầy, chan canh ăn cơm, uống nước rau cải ép, ăn trái lê vào mùa.

Hay là cứ ngẩng lên và ngắm hết một vẻ đẹp trong mười lăm phút. Mười lăm phút rất quan trọng, mà nếu đợi đến khi giàu, thì muộn mất.

Nhược Lạc