điều ban sơ cốt yếu

Tôi ôm cậu con trai bé bỏng trong tay. Chúng tôi chơi trò yêu nhau. Tôi nói: Mẹ yêu con! Thằng bé nói: Con yêu mẹ!

Rồi đột nhiên tôi hỏi: Đố con biết, vì sao mẹ lại yêu con?

Lúc này, chàng trai bốn tuổi, vẫn đang nằm trong vòng tay tôi, thủng thẳng nói: Vì mẹ yêu chính bản thân mình.

Câu trả lời đột ngột mà tôi không chuẩn bị để nghe, đã làm tôi hơi nổi da gà một chút. Tôi không biết nói gì tiếp, nên hai mẹ con cứ ôm nhau vậy thôi.

Thật kỳ lạ khi một em bé lại có thể nhìn thấu điều mà không phải khi nào một người lớn cũng nhìn ra. Tôi yêu em, vì tôi yêu chính tôi. Em là một phần của tôi. Tôi là một phần của em. Tôi yêu chính mình khi tôi ở bên em. Tôi yêu chính mình khi thấy mình trong mắt em. Khi em xoa cùi chỏ và đầu gối của mẹ. Khi em ôm cổ mẹ từ phía sau. Khi em ăn bim bim và để phần mẹ hai miếng. Khi em bảo muốn kể chuyện cho mẹ nghe – mẹ nghe em và mẹ cũng nghe thấy chính mình.

Mẹ yêu em và mẹ yêu chị của em, mẹ yêu bố của em, mẹ yêu ông bà nội ngoại, mẹ yêu hàng xóm láng giềng, mẹ yêu đồng nghiệp, yêu bè bạn…. Mẹ yêu được chừng đó người, vì mẹ yêu chính mẹ. Mẹ yêu mẹ khi ở bên mọi người, khi ở trong trái tim mọi người.

Mẹ yêu chính mẹ là một điều quan trọng, mà em đã nhắc mẹ từ hồi em chỉ vừa biết nói. Em luôn nhắc mẹ phải mời chính mẹ ăn cơm, mẹ phải hát yêu chính mẹ trước khi hát rằng mẹ yêu bố, yêu bà, yêu con…

Yêu chính bản thân mình, là một điều ban sơ cốt yếu, như thế.

Nhược Lạc

Advertisement

cởi bỏ chính mình,

Tôi hay tự hỏi vì sao người ta lại thường mua quần áo mới vào dịp năm hết Tết đến. Thoạt đầu, tôi nghĩ rằng vì quần áo đang mặc đã cũ nên họ cần mua mới. Nhưng không phải lúc nào cũng thế, thường thì quần áo đang mặc hẵng còn tốt, song việc được có quần áo mới vào mùa xuân có vẻ mang đến nhiều hơn một niềm vui. Nó gợi nên một cảm hứng sống mới. Một tôi mới.

Điều ấy có lẽ đến từ hồi ức thủa nhỏ, từ niềm sướng vui được có quần áo mới mỗi bận Tết về. Quần áo mới, tượng trưng cho tuổi mới, cho cơ thể phổng phao cao lớn thêm một chút. Cho tinh thần người lớn thêm một chút. Cho tiền lì xì nhích thêm một chút (hồi xưa, mẹ tôi hay lì xì với số tờ tiền bằng số tuổi, tôi đã từng rất mơ đến ngày mình tròn trăm tuổi).

Nhưng quần áo cũ là cái dễ bỏ nhất. Quần áo mới là cái dễ vui nhất. Còn có những cái cũ mà tôi cho rằng khó bỏ hơn nhiều, như là: kỷ vật cũ, tình cảm cũ, ký ức xưa cũ, cái tôi đã cũ.

Đã bao giờ, một ngày nào đó, bạn chợt nhận ra bạn đã không còn phù hợp với chính mình? Hay chính xác hơn, với chính mình của ngày xưa đã nghĩ?

Ta đã từng nghĩ mình sẽ hồn nhiên mãi mãi, rồi một ngày ta buồn ngác ngơ. Ta đã ngoắc tay thề hẹn ở bên nhau mãi mãi, rồi một ngày trái tim ta cũ như tờ lịch năm đó. Ta đã từng mơ đặt chân đến nơi này, làm công việc nọ, gặt hái được điều gì, rồi một hôm nhìn lại, thấy bước chân đã đi rất xa và rất khác quãng đường khi ấy.

Đôi khi ta lấy đó làm vui. Đôi khi, ta nhận đó làm niềm day dứt suốt đời.

Rất khó để chấp nhận sự thay đổi của người khác. Nhưng còn khó hơn nữa, để chấp nhận là mình đã đổi thay.

Để biết là ta thức dậy sau giấc trưa này, và một ta đã chết lại của bình minh trước đó. Trước tiên là biết, và ngay sau ấy là chấp nhận rũ mình của ngày trước, bước tiếp của ngày sau.

Tôi đã cởi mình ít nhất năm lần xơ xác, để đi tiếp trên những đoạn rẽ lớn của cuộc đời. Tôi biết rất nhiều người không vui vì thấy sự đổi khác của tôi, nhưng người không vui nhất ở các đoạn ấy, cũng đâu ai khác ngoài tôi.

Chỉ là đi đến bước đường ấy, tấm áo đã cũ không còn mang vừa, đôi giày đã sờn không đủ đỡ chân đi. Chi bằng mạnh dạn cởi thay áo mới, đổi giày bước qua.

Năm mới có lẽ là một dịp thích hợp để làm việc này, dù năm mới chẳng là gì ngoài một hơi thở tiếp nối của trời đất. Nhưng dường như vào lúc Tết đến, Xuân về, người ta ưa lắng lại nghe mình, nhìn nhận lại những gì mình đã làm được trong năm qua, và nghĩ đến những mong ước của năm mới.

Tôi mong bạn biết lúc nào nên thay áo, khi nao nên đổi giày. Đừng lưu luyến một bộ đồ đã không còn vừa vặn, đừng sợ ngày mai không tìm thấy điều gì đủ tốt như thế. Đừng sợ sự đổi thay, vì đất trời bốn mùa luân chuyển. Tâm trí con người xuân, hạ, thu, đông, rồi lại xuân.

Một ấm trà đã pha trọn mười lượt nước, cũng nên để cho bã trà được nghỉ ngơi. Cho ấm trà nghỉ ngơi, trước khi đợi một tuần trà đến tiếp.

Như hết mùa đông thôi mang áo rét. Như thấy đường mở rồi sẽ đi…

Nhược Lạc

một bài phỏng vấn trên báo Tết

1.Một tập thơ về đề tài “cơm nhà” với toàn những câu chuyện đời thường giản dị gắn liền với gạo muối tương dầu nhưng lại được tái bản trong thời gian rất ngắn, Lạc lý giải như thế nào về sự “đắt khách” này của “Cơm nhà nói chung là êm”?

Lạc nghĩ “cơm nhà” là một đề tài quen thuộc với người Á Đông nói chung, người Việt Nam nói riêng. Trong ngôn ngữ bình thường, ta dễ thấy người Việt rất coi trọng chuyện “ăn”, chuyện “nhà”. Nên làm gì cũng gắn với việc “ăn”, từ ăn cơm đến ăn mặc, ăn cưới, ăn hỏi… Còn “nhà” thì thân gần, yêu dấu đến độ người bạn đời của mình – họ sẽ gọi là “nhà tôi”.

Gần gụi, quan trọng và thân thuộc là vậy, nhưng không vì thế mà “cơm nhà” là một điều dễ có. Lạc có cái cơ hội của một người trải qua nhiều trạng thái cơm nhà: từ nhà mình đến nhà người. Không phải bữa cơm nào cũng cơm lành, canh ngọt, gia đình êm ấm quây quần. Có những bữa cơm đẫm nước mắt của bố, của mẹ hoặc con cái. Có những bữa cơm chỉ có một người. Có những bữa cơm giản dị mà vui, có những bữa cơm đủ đầy món nhưng không ai muốn về ăn.

Vậy thì, “cơm nhà” giống như một báu vật đời thường – không quá xa hoa, nhưng không phải ai cũng có được. Có lẽ vì thế, cuốn thơ “Cơm nhà nói chung là êm” gọi ra một mong muốn sâu kín trong lòng mỗi người về cơm-nhà. 

2. Là một người trẻ từng du học, lại sống và làm việc ở một thành phố “cái gì cũng hối hả” như Sài Gòn, làm thế nào Lạc vẫn duy trì được những bữa cơm nhà, còn rất đều đặn?

Lạc bắt đầu quan tâm đến “cơm nhà” từ một điều tưởng chừng như không liên quan: mình ăn chay. Việc ăn chay không quá thuận lợi để ăn uống bên ngoài. Vì thế, dù là đi du học, ở một mình hay ở cùng người thân, Lạc vẫn dành thời gian để nấu và ăn cơm-nhà mỗi ngày. Cũng từ thói quen đó, mình gặp được người có cùng mối quan tâm – là chồng của mình bây giờ. Chúng mình cùng nhau xây dựng một gia đình nhỏ và tiếp tục nối dài những bữa cơm hàng ngày.

Việc sinh sống ở các thành phố lớn với Lạc không phải là một bất lợi đối với cơm nhà. Điều quan trọng là chúng ta chọn dành bao nhiêu thời gian cho việc đó mà thôi. 

3. Ích lợi của cơm nhà với cá nhân Lạc và các thành viên khác trong gia đình (cả về thể chất và tinh thần nhé)?

Lợi ích đầu tiên là….no bụng thôi *cười*. Mình và các thành viên đều thích ăn cơm-nhà, đơn giản vì “cơm nhà nói chung là êm”. Mình biết khẩu vị của mình như thế nào rồi, biết mình ăn được gì và không ăn được gì. Từ đó, sẽ biết cách để nấu ra những bữa cơm phù hợp với chính mình và các thành viên trong gia đình.

Còn về tinh thần, bữa cơm là một khoảng thời gian tuyệt vời để gia đình quây quần với nhau. Trong lúc ăn thì hỏi chuyện nhau về ngày hôm đó. Cha mẹ sẽ biết hôm nay con ở trường học được điều gì mới, có chuyện gì vui hay không vui. Và ngược lại, con cái cũng sẽ biết thêm về những điều cha mẹ đã làm trong ngày hôm nay. 

Muốn biết một bữa cơm nhà quan trọng đến đâu, hãy thử… đi xa. Khi đi xa và mong ngày trở về, điều ta nhớ trước tiên sẽ là cơm-nhà. Mùi thơm của nồi cơm mới nấu, hương vị của tô canh cải chua… những điều ấy giống như thứ ngôn ngữ riêng của mỗi gia đình – không nơi nào giống nơi nào. Là điều mà mỗi thành viên trong nhà khi đi xa đều sẽ nhớ về. 

4. Rất nhiều sáng tác trong cuốn sách đều liên đới đến bữa cơm, giống như nó là một nguồn cảm hứng không cạn của Nhược Lạc? Từ khi nào thì bạn nhận ra, một bữa cơm cũng có thể “thơ” đến như thế?

Lạc luôn coi thơ nói riêng, hay việc viết nói chung, là công cụ để thể hiện các quan điểm, lối nghĩ, cuộc sống của mình. Vậy nên các chủ đề Lạc viết thường xoay quanh những việc hàng ngày: từ chén trà mình uống, bát cơm mình ăn, cái cây mới tưới, bông hoa mới mọc trong vườn…

Thực ra mọi điều dù nhỏ nhất trong đời sống – đều có thể trở nên rất “thơ”, nếu như ta dành đủ thời gian để thưởng thức, để cảm nhận. 

5. Một định nghĩa rất ấm áp của Lạc về nhà: cảm ơn nhau đến trong đời/ để khi giông gió có nơi trở về. Tôi chỉ muốn hỏi thêm một chút, khi chưa “có nhau”, hoặc giả chưa tìm được nhau, vậy khái niệm “nhà” của bạn là…?

Trước khi lập gia đình riêng của mình, thì mình đã có ngôi nhà lớn hơn – với bố, mẹ và anh trai rồi. Nhưng còn một ngôi nhà khác mà không phải ai cũng chú ý đến – là ngôi nhà riêng tư trong trái tim mình. 

Lạc nhận ra chúng ta chỉ có thể tìm thấy hạnh phúc khi trong sâu thẳm trong trái tim, ta học được cách để tự hạnh phúc trước. Ta bình an rồi mới có thể trao nhau sự bình an. Ta biết chữa lành chính mình, rồi khi gặp nhau, ta mới có thể chữa lành cho nhau mỗi khi cần đến.

Có người nghĩ rằng phải gặp nhau rồi mới vui, nhưng Lạc thì cho rằng ta phải ổn trước, ta phải vui trước. Rồi khi gặp nhau, những niềm vui ấy mới giao thoa và có thể nhận ra nhau.

6. Một độc giả bình luận về cuốn Cơm nhà như sau: Đừng học theo Cơm nhà của Nhược Lạc, bởi những ấm áp và các bữa cơm đều đặn như thế sẽ níu kéo, trì hoãn ta đi xa, khám phá những vùng đất mới, hoặc giả có quyết đi được chăng nữa thì cũng vẫn là giang hồ vặt, nghe tiếng cơm sôi đã nhớ nhà. Lạc nghĩ sao về ý kiến này?

Mỗi gia đình sẽ có cách định nghĩa riêng về “nhà”, về “cơm nhà”. Với Lạc, nhà – là khi ta giữ nhau ở trong tim, nhưng không có nghĩa là cần ở mãi bên nhau về mặt địa lý.

Cơm-nhà theo đó cũng nên hiểu rộng ra, là những khi ta tận hưởng bữa cơm cùng với nhau. Đó có thể là bữa cơm quây quần quanh chiếc bàn ăn. Đó cũng có thể là bữa cơm ta ăn với nhau ngoài hàng quán. Đó, cũng có thể là bữa cơm ta ăn với nhau ở….hai, ba nơi xa cách nhau, nhưng vẫn nghĩ về nhau. 

Ở nhà Lạc, mọi người đều phải học cách tự lập – biết tự chăm lo cho mình, biết tự vui. Khi ở cạnh nhau vẫn sẽ rất vui – cái vui của sự chia sẻ, tiếp chạm, quây quần, ấm áp. Nhưng cái vui của sự tự thân mới là một niềm vui bền vững và khỏe khoắn. 

Cha mẹ biết tự vui thì con cái bớt khổ. Con cái biết tự vui thì cha mẹ bớt lo. Chồng tự vui được thì vợ có thể yên tâm làm các công việc khác. Vợ biết tự chăm sóc mình thì chồng mới an tâm trong các trách nhiệm riêng. 

Đó là định nghĩa về cái vui thực sự mà gia đình mình muốn xây dựng, nó có thể không đúng với mọi nhà. Nhưng nó giúp chúng mình đi xa được với nhau mà không chán nhau, không níu kéo hay trì hoãn nhau, không làm khổ nhau. Và những bữa cơm không phải là những bữa nợ, hay nghĩa vụ cần phải làm. Cơm-nhà nên là bữa cơm-vui thôi, điều nuôi ta no ấm, điều khiến ta nhớ về, thay vì làm ta sợ hãi hay áp lực. 

7. Để theo kịp nhịp sống hiện đại, nhiều người trẻ không có cả thời gian nghỉ ngơi, đừng nói là duy trì những bữa cơm nhà. Sự kết nối giữa các thành viên trong gia đình do đó ngày càng lỏng lẻo. Thực tế này khiến nhiều người lo ngại về sự tồn tại của các giá trị gia đình truyền thống. Là một người trong cuộc, Lạc nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Đầu tiên ta hãy thử nhìn lại việc gìn giữ các giá trị gia đình truyền thống để làm gì? Việc gìn giữ có làm ta vui không? Nếu vui thì hãy giữ, nếu không vui xin hãy dừng. Nhiều người chỉ biết trách móc người trẻ trốn trong thế giới của riêng mình, mà không biết rằng họ trốn trong đó vì thế giới ngoài kia không vui.

Một bữa cơm gia đình mà chỉ luôn là những lời trách móc, ca thán, hỏi về điểm số, thành tích… thì đó là bữa cơm áp lực. Là bữa cơm không ai mong ăn. 

Một ngôi nhà nên là ngôi nhà mở cửa. Là ngôi nhà đón người ta trở về sau một ngày dài đi học, đi làm mỏi mệt. Nếu một ngôi nhà chỉ đón người ta về để dọn dẹp, để quét nhà lau nhà, để nấu ăn rửa bát, để truy hỏi hôm nay làm gì, được bao nhiêu điểm, kiếm được bao nhiêu tiền… thì đó không phải một ngôi nhà, mà là một nơi làm việc thứ hai. Làm sao có ai sống được với hai công việc toàn thời gian như thế trong một ngày?

Kinh nghiệm của Lạc là hãy tạo ra một nơi mà mình muốn thuộc về. Có những việc về lý thì đúng, hoặc ít nhất không sai, nhưng nếu nó làm ta đau khổ, hay người thân của ta đau khổ – thì ta nên xét lại. 

Một bữa cơm nhà, trông vậy thôi, không cần cầu kỳ đâu. Người nhà mình có thể ăn bất kỳ thứ gì mà vẫn thấy vui, miễn là bữa cơm đó không làm ai mỏi mệt. Ta nấu ăn đơn giản, rửa chén bát mau lẹ, dành thời gian đó để hỏi chuyện nhau, kể cho nhau nghe mấy điều vui, hoặc tâm sự một chuyện không như ý… Mấy thứ đó, với Lạc, quan trọng hơn hẳn là hôm nay ăn gì. 

Chúng ta đã hỏi nhau “bữa nay ăn gì?” nhiều quá rồi. Hay ta thử đặt lại câu hỏi, rằng “bữa nay thế nào?” – để nhận được những câu trả lời khác, những suy xét khác về cơm-nhà, về nhà. 

Nhược Lạc

những điều ông chủ tiệm chè dạy tôi

Gia đình chúng tôi đặc biệt yêu thích một tiệm chè lâu đời. Chiếc quán này có rất nhiều người thích, và cũng rất nhiều người không thích. Người thích thì bởi vì chè ngon quá, người không thích bởi vì chè mắc quá và ông chủ khó tính và cau có quá.

Chúng tôi là kiểu người thứ nhất, kiểu mà mỗi lần chạy năm quãng đồng để đi ăn chè, thì đều cung kính hai tay đón bát chè nhỏ xíu, ăn từng muỗng nhỏ xíu, rồi xuýt xoa với nhau: tranh thủ ăn đi, sau này không còn mà ăn nữa đâu. Bên cạnh việc sung sướng vì được thưởng thức món ngon, chúng tôi còn sung sướng vì được là khách quen, được thỉnh thoảng dúi vào tay viên kẹo, gói ô mai, bảo: mang về cho mấy đứa nhỏ ở nhà. Và trên hết, là còn được trò chuyện và được dạy bảo nhiều điều quý giá trong cuộc sống.

Dưới đây là một vài điều ông chủ tiệm chè dạy (chúng) tôi, mà tôi có dịp ghi chép lại, kẻo sau này lại quên:

  1. Hồi xưa hàng quán ở Sài Gòn chất lượng lắm, người ta bán cái gì cũng ngon. Tiệm chè nào người ta nấu cũng cỡ này không đó, ngang hàng nhau hết, không có ai hơn ai. Sau này tui nổi lên là vì tụi kia làm dở đi đó.
  2. Cái quan trọng nhất trong làm ăn là phải giữ uy tín. Ông phải giữ uy tín với khách hàng thì người ta mới đến ăn lại của ông, ông phải có uy tín với nguồn hàng thì người ta mới cung cấp tiếp hàng cho ông.
  3. Đã bán hàng rồi đừng có nghỉ. Phải giữ cái nhịp của mình, để khách lần nào ra đây họ cũng gặp mình, họ biết mình luôn ở đây. Có vậy khách hàng họ mới đến hoài.
  4. Người buôn bán là cái nhịp sinh hoạt trong người họ ổn định lắm. Giờ nào làm việc gì, ngày nào cũng lặp đi lặp lại như vậy. Bởi vậy nên họ khỏe lắm. Ông thử bán dài hơi cái rồi ông nghỉ ngang, ông đi chơi coi, cơ thể ông nó khác liền. Nó ngứa ngáy chân tay, tới giờ rồi mà không được làm hàng, người nó khó chịu lắm.
  5. Ông đừng có sợ vốn cao. Tui nói ông nghe, ông cứ chọn đồ ngon nhứt về mà bán. Khách ngoài kia họ giàu lắm. Tiền nhiều lắm. Nhiều hơn ông có thể tưởng tượng kìa. Chỉ cần ông đảm bảo được chất lượng, người ta khoái ông rồi thì cỡ nào họ cũng chi cho ông. Họ sẽ nhớ ông hoài.
  6. Cái miệng người ta ăn ngon rồi là đâu có ăn dở lại được. Một lần ăn đồ ngon, cả đời chỉ muốn ăn đồ ngon. Ăn dở lại không chịu được đâu. Nên việc của ông chỉ là cho họ biết vị ngon là gì, rồi từ đó ông sẽ có khách hàng của mình.
  7. Con nhỏ hôm bữa là ông giới thiệu qua phải không? Tui nghe nó gọi món là tui biết liền, tui hỏi: ai chỉ qua đây mà biết ăn? Chứ người mới đến cỡ nào mà biết gọi ba cái món đó.
  8. Ông đừng có ăn mãi một món. Hiểu chưa? Có ngon cỡ mấy cũng đừng ăn mãi. Phải thử những thứ khác nữa. Chưa biết gọi món nào khác thì để tui chỉ cho. Chỉ cho biết mà ăn, mai mốt chỉ người khác. Tranh thủ mà ăn đi, sau này tui già xuống sức rồi, đâu còn ai nấu ngon được vậy cho ông ăn nữa.
  9. Tui ngẫm lại thấy cuộc đời hắn sắp xếp cho mình hết. Cả đời tui đâu có nghĩ đến ngày mình đi nấu chè đâu. Mọi thứ hắn sắp xếp lại để cho mình biết đến cái nghề này, gặp được người giỏi ổng chỉ cho mình làm. Gặp mình cũng thông minh và khéo tay nên mình mới học được. Bởi vậy nên giờ ông mới có chè ngon mà ăn.
  10. Tiểu phú do nhân, đại phú do thiên. Muốn giàu sang phú quý thì không phải do ông quyết đâu, mà trời định cả rồi. Nhưng mà đủ ăn thì ông quyết được. Ông cứ buôn bán thật thà chất phác thì cỡ nào cũng đủ ăn, không lo đói. Còn muốn giàu hơn thì phải cậy vào ông trời.
  11. Nhưng trước khi dựa vào ông trời thì ông phải có sức khỏe cái đã. Ông phải rèn luyện để có sức khỏe tốt, người ông nó mạnh cả về thể lực và trí lực, thì khi cơ hội đến ông mới nắm bắt được. Còn không, thì ông chỉ nằm đó ốm đau nhìn cơ hội nó trôi qua mà thôi.
  12. Thứ nhứt là sức khỏe, thứ nhì là thiện tâm. Tâm ông mà thiện, cỡ nào ông trời ổng cũng không phụ mình đâu. Bán buôn phải thiệt thà, có sao nói vậy. Mình cứ chọn nguyên liệu thiệt cẩn thận, chế biến cẩn thận, làm mọi thứ từ tâm của mình, khách hàng họ biết hết đó. Ông trời ổng cũng biết.

Nhược Lạc

thêm “vị” thi-ca cho đời nhật thường

Trong một buổi trò chuyện với mọi người về thi-ca, mình nhận được một câu hỏi thế này: Có phải những nhà thơ nói riêng, hay những nghệ sĩ nói chung đều phải sống một đời rất khác thường thì mới có nhiều chất liệu sáng tác hay không?

Câu trả lời của mình khi đó là: vừa đúng, vừa không.

Đúng, là vì khi đọc thơ, nghe nhạc, xem tranh… bạn dường như luôn bắt gặp những điều muốn nói ra mà không thể nói được. Các tác giả, khi đó, là người giúp bạn bộc bạch ra ngoài những điều ấy. Mà muốn truyền tải được, họ cần có sự trải nghiệm đủ rộng và sâu các trạng thái cảm xúc rất đỗi con người. Nhưng làm gì có ai sống hết được phần đời của tất cả mọi người. Các nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ… cũng chỉ là người bình thường. Tới bữa thấy đói thì ăn, thấy khát thì uống, thấy mệt thì ngủ… Trải nghiệm trong một kiếp người, một đời người bao giờ cũng có giới hạn.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa một người sáng tác và một người không sáng tác, có lẽ khả năng rung cảm trước những điều bình thường và khao khát được truyền đạt lại điều đó bằng thứ ngôn ngữ riêng của mình. Rất nhiều người bước chân ra phố và nhìn vạt nắng chiếu xiên qua tàng cây, nhưng không phải ai cũng chọn chụp hình hoặc vẽ lại khoảnh khắc kỳ diệu đó. Rất nhiều người từng ngồi dưới hiên nhà xem những hạt mưa lách tách rơi, nhưng không phải cũng chuyển chúng thành nhạc, thành thơ.

Rất nhiều người đi chợ buổi sáng, nấu cơm mỗi ngày, ăn cơm cùng nhau, nghe con kể chuyện buổi tối, đưa con đi chơi công viên chiều Chủ Nhật… Nhưng đến khi mình xuất bản tập thơ “Cơm nhà nói chung là êm”, mọi người mới nhận ra: à, thì ra, những điều bình dị, cũng có lúc trở nên thơ đến thế.

Mình tin rằng có rất nhiều cách để thêm “vị” thi-ca cho đời thường nhật. Mà cách đầu tiên, cơ bản nhất, chính là dành cho những thường nhật ấy sự chú tâm vẹn toàn. Khi ta rót một ly nước ấm và ấp trong lòng tay, khi ta xắt củ cải, cà rốt, ninh một nồi canh với rong biển, táo đỏ và củ sen. Khi ta ngồi xuống, và ăn cùng nhau từng bữa cơm chiều.

Vì có sự chú tâm ấy, mà ta biết được người bạn đời của mình thường uống nước ấm vào buổi sáng. Biết được nhau thích uống trà gì trong bữa tiệc trà. Là bạch trà Sương cho buổi sớm nay, hay Oolong đỏ khi ráng chiều đổ xuống. Là biết được ta nên sắp xếp đồ đạc trong nhà như thế nào, để thuận tiện cho mình đọc sách cùng nhau, cho con tập bò không cụng đầu, cho tụi nhỏ chạy chơi có nhiều không gian, cho vườn cây lá của chồng có không gian để thở, cho góc bàn viết lách của vợ có nhiều ánh sáng ngoài trời.

Cho gian phòng có sự hài hòa về màu sắc, từ chiếc nệm ngồi, rèm cửa, cho đến kệ sách và cả… chiếc tivi LG Posé. Một chiếc TV thoạt nhìn thật hiện đại, nhưng vẫn đầy nét duyên dáng Á Đông. Nhỏ gọn và dễ di chuyển, để chúng mình có thể xem phim cùng nhau – khi con cái đã ngủ. Để chúng mình mở nhạc thật êm, giữa buổi tiệc trà. Để mình được thư giãn trong một khoảng không riêng tư, giữa lúc ngồi lại với chính mình – hít thở. Để chúng mình, đôi khi, mở ra xem lại những bức hình, những thước phim ngày xưa – ngày ta quay tụi trẻ con từ khi chúng nó mới chào đời, lúc vài tháng tuổi, khi tròn một tuổi, lúc vừa lên ba…. Để mỗi lên xem lại, là một lần được cười ngặt nghẽo cùng nhau hay rơm rớm nước mắt, cùng nhau.

Thi-ca có thể tìm thấy trong đời sống, bằng những điều như thế. Nó có mặt ở khắp nơi, len lỏi trong từng phút giây, từng nơi chốn của mỗi người – để chờ người nhận ra, gọi tên thi-ca và dung dưỡng những diệu kỳ li ti lấp lánh đó.

Vậy nên, nếu hỏi người nghệ sĩ có cần sống một đời rất khác thường để có thể sáng tác hay không – thì không cần đâu. Điều duy nhất họ cần, là tiếp tục quan sát và khơi gợi cảm hứng trong mình – bằng những vẻ đẹp thi vị, tươi mới mà rất đỗi nhật thường.

Nhược Lạc

Xem clip của chúng mình tại đây

không thể tìm thấy tất cả mọi thứ ở một thứ

Không thể tìm thấy tất cả mọi thứ ở một thứ.

Không thể tìm thấy tất cả những phẩm chất bạn mong muốn ở một con người. Bạn có thể tìm thấy ở người này sự dịu dàng, ở người kia sự xông xáo nhanh nhẹn, có thể tìm thấy lòng bao dung ở một ai đó và sự sắc nét trong tư duy ở một người khác. Mỗi người lại mang đến cho bạn những nét, màu khác nhau, và đẹp nhất là bạn học cách xếp những khối màu ở đúng nơi, đúng chỗ. Nếu bạn đòi hỏi một người có tổng hòa hết những điều bạn cần, thì người có vấn đề là bạn.

Không thể tìm thấy tất cả những món ăn bạn thích ở cùng một nhà hàng. Đó là lý do chúng ta chạy ba quãng đồng ăn một bát phở, rồi lại chạy thêm năm quãng đồng nữa để ăn một tô bún cá. Tương tự như thế với các món uống, các món bánh, và các món kem hay bất kể món gì mà bạn đang nghĩ trong đầu.

Không thể tìm thấy tất cả sự dễ chịu trong một mùa, trong một ngày. Đó là lý do chúng ta có mùa xuân, hạ, thu, đông, rồi lại xuân. Đó là lý do ta có mùa mưa và mùa khô. Vào ngày mưa, ta mặc áo mưa. Ta không đứng ngửa mặt lên trách ông trời vô lý. Nếu ta làm vậy, ta là người vô lý.

Không thể tìm thấy tất cả vẻ đẹp và sự trọn vẹn bên trong một ngôn ngữ. Bạn có thể tìm thấy sự lãng mạn bên trong tiếng Pháp, sự da diết tình cảm trong tiếng Việt, sự trung tính của tiếng Anh, hoặc bất kỳ sắc thái nào tự-bạn-cảm-thấy, thông qua một ngôn ngữ. Nhưng nếu bạn đòi hỏi một ngôn ngữ nào đó bao hàm hết thảy những điều bạn muốn, bạn nên bắt đầu tự nghĩ ra thứ ngôn ngữ đó.

Nói thế, để hiểu rằng thay vì muốn tất cả trong một, hãy bắt đầu để ý từng cái “một” trong “tất cả”.

Tôi biết nhiều người đau khổ bởi vì mong đợi sự trọn vẹn, hoàn hảo ở một người bạn đời. Tôi biết nhiều người khổ tâm vì không tìm được một ngành nghề mình vừa yêu thích, đam mê, lại vừa kiếm ra tiền. Tôi biết nhiều người phật ý vì chiếc quán có không gian mình thích, lại không có món đồ uống theo ý mình, hoặc ngược lại.

Nhưng mà, một người bạn đời tốt, có khi chỉ là người lắng nghe tốt, không phải người nói tốt. Có khi là một người có thể cùng bạn trang trải hóa đơn, nhưng không phải một đại gia hay con nhà trâm anh thế phiệt. Có khi là người biết nấu ăn nhưng không có nếp sống gọn gàng, có khi là người sẵn lòng bắc ghế trèo lên quét mạng nhện, nhưng lại là người không chịu rửa và úp cốc ngay sau khi uống.

Một công việc tốt, có khi chỉ là công việc mang lại cho bạn khoản thu nhập hàng tháng, chứ không đính kèm được đam mê của bạn. Hay ngược lại, có những công việc khiến bạn cảm thấy rất vui mỗi ngày, nhưng lại không thể mang đến cho bạn mức thu nhập mong muốn.

Một chiếc quán pha cà phê rất ngon, nhưng không gian hơi nhỏ. Một góc quán có loại trà bạn thích, nhưng lại không cho bạn tự pha. Một nhân viên pha đồ uống rất cẩn thận, tỉ mỉ, nhưng lại không giỏi tiếp chuyện bạn.

Trong tất cả những trường hợp ấy, thay vì muốn điều đó phải khác đi, tôi nghĩ mình là người duy nhất cần phải khác đi. Ta có thể chia sẻ với người yêu mình ở khía cạnh này, và tâm sự với bạn bè những câu chuyện khác. Ta, có thể, làm công việc này để có trang trải cuộc sống, rồi dùng thời gian rảnh để bồi đắp dần thứ ta đam mê. Ta, có thể, chọn điều gì mình cần nhất ở một nhà hàng, một góc quán, một thư viện mà ta lui tới, rồi chấp nhận thứ nguyên tắc, ngôn ngữ đặc thù của họ.

Ta có thể tìm thấy vẻ đẹp ở sự không tìm thấy tất cả mọi thứ trong một điều. Tìm thấy tự do bên trong khuôn khổ. Tìm thấy bầu trời sâu trong đáy mắt. Tìm thấy tình yêu, sự đồng cảm, sẻ chia và lòng bao dung ở chính nơi con người mà ta từng không hiểu.

Không thể tìm thấy tất cả mọi thứ ở một thứ, mà cũng đâu cần tìm.

Nhược Lạc

công đức vô lượng

Một người em của tôi đang mang bầu, và chỉ vài tháng nữa thôi, em sẽ được bế em bé của mình trên tay, được thực sự trở thành một người mẹ.

Tất nhiên đó là một tin rất vui, một trải nghiệm tuyệt vời. Song bên cạnh những tuyệt vời đó, vẫn là những khó khăn về mặt thể chất và tinh thần. Từ chuyện ốm nghén đến những đau mỏi trên cơ thể, những cảm xúc trồi sụt thất thường đến việc ứng phó với các nhận xét của mọi người xung quanh.

Tôi nghe em nói, và gật gù. Tôi bảo, mang thai và chăm con tất nhiên là chuyện không dễ dàng gì. Nhưng cái khó khăn nhất mà tôi nhận thấy trong toàn bộ quá trình này, đó là việc phải hứng chịu và xử lý những lời nhận xét và góp ý của người khác về mẹ, về con.

Em nghe đến đây bảo ôi đúng rồi chị ạ. Đấy là cái mệt mỏi nhất với em. Mọi người cứ gặp mình là nói. Sao mẹ ăn ít thế, sao gầy thế, tăng cân ít quá thì con có bình thường không…

Em cũng nói thêm, bình thường em vốn không hay quan tâm đến lời người khác nói đâu, nhưng sao bây giờ lại thấy mệt đến thế.

Tại vì hormone đấy, tôi bảo. Khi mình ở trạng thái bình thường và hoàn toàn khỏe mạnh, sức đề kháng của mình tốt, thì dù bị tụi vi khuẩn tấn công, mình vẫn tênh tênh khỏe mạnh vượt qua. Nhưng khi mình đang yếu, đang bất ổn, thì chỉ một cơn gió nhẹ thổi qua cũng làm mình xiêu vẹo.

Tương tự như thế, khi trạng thái tinh thần mình ổn định, dù ai nói gì thì nói, mình vẫn có đủ sự sáng suốt để lọc lựa thông tin, biết nên nghe điều gì, tin nhận điều gì, và bỏ qua điều gì. Song, khi mang bầu hay mới sinh con, thì tâm trạng mình trồi lên sụt xuống, để tự ổn định thân – tâm của mình đã là cả một vấn đề rồi. Huống gì còn phải giải thích, thanh minh, tranh luận với người khác.

Những lời nhận xét hay khuyên lơn của mọi người, thật ra không hề có ác ý, thậm chí đa số đều mang ý tốt. Sự quan tâm, sự để ý, muốn điều tốt lành nhất đến với mẹ và con. Nhưng, xin hãy tin tôi, phần lớn chúng không mang lại một chút tác động tích cực nào cả.

Kinh nghiệm của người này không dùng được cho người khác. Thế nên nếu không ai hỏi, xin mình đừng nói gì. Hãy gửi một lời chúc mừng rồi dừng ở đó là đủ. Nếu có ai hỏi, xin hãy nói chừng mực, và nhấn mạnh rằng đó chỉ là trải nghiệm của tôi – trải nghiệm của bạn sẽ hoàn toàn khác đó – thế nên, hãy bình tĩnh để tự mình đi trên con đường riêng nhất đó.

Với các mẹ bầu thực sự gặp các vấn đề về sức khỏe thể chất hay tinh thần, hãy tìm đến những người có chuyên môn – bác sĩ sản khoa, chuyên gia tâm lý… Đừng vịn tay mình vào những người không có đủ chuyên môn để giúp bạn – như thế tình huống có thể còn tệ hơn nhiều.

Với tất cả những người khác, tôi chỉ muốn nhắn là: im lặng không nói gì, nhiều khi công đức vô lượng.

Nếu đã nói, hãy chắc chắn về điều mình nói có thể mang lại tác dụng tích cực cho người mẹ. Còn thì, chê họ gầy không giúp họ béo lên. Chê họ ít sữa không giúp họ nhiều sữa lên. Chê con họ bé tí không khiến đứa trẻ ngay ngày mai vươn mình lớn bổng cưỡi ngựa sắt đi đánh giặc.

Nếu bạn là người đã đi qua khoảng thời gian bầu bì và nuôi con – người hiểu những vất vả của những việc đó, chỉ cần bảo tôi hiểu, cố gắng lên nhé. Thế là được rồi.

Chỉ cần một lời như vậy thôi, có khi cũng đã giúp họ có thêm chút động lực để đi tiếp rồi. Khó khăn thì vô tận vô biên, nhưng đi rồi sẽ qua, nuôi rồi sẽ lớn, vất vả hôm nay có thể đền đáp bằng quả ngọt ngày mai.

Chỉ riêng hôm nay, đừng mời nhau ăn thêm những trái quả đắng chát, làm chi.

Nhược Lạc

những ngày đẹp nhất,

Sài Gòn chắc đang trải qua những ngày đẹp nhất trong năm. Phải nói thật là như vậy. Có những ngày trời đẹp tới nỗi muốn cúp làm chỉ để đi lang thang trên những con phố, ngồi lại bên vệ đường, uống một ngụm nước ấm từ chai mang theo, và cứ thở bình tĩnh như thế.

Mùa này Sài Gòn se lạnh vào ban sớm và đêm khuya, ban ngày trời vẫn có nắng ấm nhưng không gay gắt lắm. Buổi sáng trời trong, ban chiều có gió mát dịu. Buổi tối lộng trời, thích được ôm nhau khi ở trong nhà, rúc chân vào chăn, hay đi dạo ở góc công viên gần nhà.

Mình nhận ra bản thân hiếm khi quá thương nhớ một điều gì đó thuộc về quá khứ hay một nơi chốn đã xa xôi. Mình thích tận hưởng điều-đang-có hơn. Mình thích sự hiện hữu rõ ràng. Mình yêu cái đang nằm trong lòng bàn tay.

Như sáng nay ấp tay mình trong ly trà ấm – là thức trà thảo mộc mà người bạn đời đã ninh nhỏ lửa kỹ càng từ tối qua. Có táo đỏ, kỉ tử, sâm núi, cúc hoa… và nhiều thứ khác.

“Để em uống cho ấm người”

Có lúc, cả người đã run lên vì hạnh phúc, vì cái đủ-đầy đang có trong tay. Hiện thực lúc nào cũng là đẹp nhất.

Dù hiện thực không còn ăn cơm nấu nồi gang, dù hiện thực không còn ăn chay trường. Hiện thực không ngồi dưới giàn cây gấc và cho cá ăn như hồi ở Vĩnh Tuy. Hiện thực không chạy con xe cà tàng lên những vùng núi, những khúc khuỷu và quanh co.

Hiện thực hơi ồn ào, hiện thực nhiều trách nhiệm, hiện thực có vui có buồn, nhưng bao giờ cũng…thực. Như ly nước ấm sáng nay ta uống. Như Sài Gòn mười tám độ. Như cái chung cư cũ kỹ có hàng cơm tấm ngon, bánh mỳ ngon, cả một tiệm trà hơi nép mình – nhưng có nhiều trà ngon. Như ông bác mặc áo may ô trắng quần đùi caro đi qua đi lại tập thể dục mỗi sáng.

Mình thấy thật may mắn, khi đang được đi qua những ngày này. Tận hưởng nó, trước khi thành xa xôi.

Nhược Lạc

thông reo bên đồi

ngồi bên suối nước, thấy trong
chiều trên thung lũng nhớ vòng mắt đêm
sao khuya rụng xuống bên thềm
em đong nhớ lại một thiên mộng vàng

từng lời xưa cũ đi hoang
trái tim cất đặt thiên đàng về sau
cái hồi rịn nhớ môi nhau
bàn tay kể chuyện muộn màu hơi tay

chuyện hôm nay
lời hôm nay
có gì ngoài những tháng ngày đã trôi

chuyện riêng em
chuyện riêng tôi
có gì ngoài gió thôi bay, lá dừng

một mai hoa nở trên lưng
sóng trời núi thở, rùng mình gió mây

trên đồi thông đứng xanh cây
cất reo một nỗi nhớ ngày phố qua.

Nhược Lạc