Tản văn · Trà

hồi đó

hoi-do

hồi đó,

nhà còn chưa có bộ ấm chén nào, ấm đun nước cũng không. hai đứa đặt luôn cái bát tô lên bếp đun nước. nước sôi liu riu thì rót vào cốc. đợi nước hơi hạ nhiệt, cho trà vào, úp cái đĩa con lên. cũng đếm giây đếm khắc như ai, rồi rót ra cái bát đựng nước chấm để uống. sáng nào dậy việc đầu tiên cũng phải làm một tuần trà như thế. vẫn còn chưa có bàn ghế gì mà ngồi cho đường hoàng, cứ đứng luôn bên cạnh bếp mà khật khà với nhau. thế mà, đó lại là những chén trà ngon lành xúc động nhất trong cuộc đời.

hồi đó,

tức là hồi bắt đầu có bộ ấm đầu tiên. nâng nâng niu niu. thức ấm thức chén. tỉ mẩn pha trà. lúc bấy làm gì có cái chuyện ấm nào pha bạch trà, ấm nào hồng trà, ấm nào trà hương. rồi chén thấp chén cao chén sứ chén đất. tất tần tật trà nào thửa được ở đâu đều cho vô bộ ấm chén đất nâu đó hết. rứa mà tối nào sau giờ cơm cũng đều đặn ngồi với nhau. đợi nước sôi, đợi nước dịu, đợi trà nở cánh, đợi người mở lời hoặc im lời bên nhau.

hồi đó,

ai muốn gặp hai đứa câu đầu tiên đều hỏi “đang ở đâu đó? có ở Hanoi không?”. là vì đi miết. đi đâu mà đi miết. hết vùng trà này tới miền đất nọ. đến đâu cũng dỡ cái tay nải màu xanh lá cây ra. bên trong có hết nào bình giữ nhiệt, ấm, chén, tống, khơi trà, khăn trà…. thậm chí cả khay trà. có lần qua Sing thấy mình lôi ra nguyên cái khay trà bằng gỗ, ông anh mình nhẹ nhàng hỏi mình có nhất thiết phải như vậy không.

hồi đó,

phát hiện ra rằng uống trà ở nhà là ngon nhứt. tức là có đủ điều kiện, đủ đồ nghề và không gian cần thiết. tức là có bếp lửa như ý, ấm đun, ấm pha, chén tống, chén quân…. quan trọng nhứt là không cần bận tâm tới bất kỳ ai, bất kỳ điều gì. miễn là hai đứa ngồi im lìm bên nhau, đứa pha đứa uống. lẳng lặng như vầy.

sau rày,

phát hiện ra uống trà ở nơi khác cũng vẫn ngon như thường. mỗi nơi, mỗi chốn, mỗi lúc, mỗi người….lại ra những kiểu ngon khác nhau. nhưng ngon nhứt, vẫn là uống ở nhà. ở nhà, không có nghĩa là ở trong cái nhà đó. mà là ở nhà mình, ở với người-nhà của mình. tức là người mà không cần nói nhiều lắm khi muốn uống trà. không cần phải bảo lấy cái ấm đó nha, không đừng lấy cái chén đó, thôi trà đó dở lắm. kiểu vậy. uống với người-nhà của mình. tức là uống với người mà chỉ nhìn nhau thôi cũng phải hiểu rằng tối nay tui buồn lắm, tui cần trà-từ-bi biết bao nhiêu.

uống với người-nhà của mình. tức là dầu khi đó mình đang ở trong nhà mình, hay trong nhà người, trước bậc hiên hay giữa đồi với núi, dùng nước mưa hay nước máy, dùng ấm đất hay ấm sứ, dùng chén cao hay chén thấp, dùng trà mộc hay ướp hương. thì mình vẫn thấy ngon. ngon nhứt.

ngon như những khoảng im lời giữa mình với nhau, hay giữa khoảng không của những cánh trà trong ấm.

(2017)

Nhược Lạc 

 

Tản văn · Đời thường

biết bao nhiêu cho vừa?

YK6W1603

Ngày xưa mình cũng muốn được hiểu biết rộng, am tường nhiều. Đại để thứ gì cũng phải biết một tí, gặp ai, nói chuyện gì cũng có thể chém gió được. Sau này lại thấy, hoá ra không cần cái gì cũng phải biết. Thậm chí, biết càng ít chuyện càng vui hơn. Những thời điểm mình không online, không facebook, không xem tivi, đọc báo, thậm chí không dùng điện thoại… lại là những lúc mình thấy nhẹ nhõm, dễ chịu nhất.

Gần đây mình gặp hai em gái rất dễ thương. Trong đấy có một em hầu như không dùng facebook, ít đọc sách báo, không quan tâm tới những chuyện hầu như ai cũng biết. Em bảo em lười đọc sách lắm, đọc xong toàn quên. Thật ra em chỉ thích trồng cây. Em làm cho một tổ chức phi chính phủ, đi dạy bọn trẻ con trồng cây. Thu nhập thấp, công việc vô danh, không ai biết đến, không ai hiểu. “Nhưng em vui lắm chị ạ. Em thích tưới cây cực. Em hay bảo em thấy hạnh phúc lắm mà bố mẹ em không tin.”

Mình tới thăm lớp học của hai em, là một khu vườn nhỏ nằm trong khuôn viên trường tiểu học. Thấy hai con bé hớn ha hớn hở nhổ cỏ, phủ rơm, gieo hạt và truyền lại tình yêu đấy cho lũ bé con. Thật khó tin rằng ở giữa thành phố bụi bặm và bận rộn này vẫn còn những góc như vậy, những con người như vậy. Bọn chúng có thể không cần biết El Nino là gì hay loại rau nào nên nấu với canh cua, nhưng lại biết cười rất tươi và truyền thứ năng lượng tích cực ấy cho người khác.

Nếu mình có con, mình nghĩ nó không cần phải am tường thế sự làm gì. Thậm chí nó có thể không thích nấu ăn, hoặc không thèm sờ đến sách. Nhưng nó biết cười vui hớn hở, biết nó thích gì, muốn làm gì. Thì đó chẳng phải điều quan trọng hơn sao?

Chứ chuyện kiến thức, đong đếm bao nhiêu cho đủ, khi mà “sự hiểu biết chẳng là gì ngoài tổng số những sự hiểu nhầm của chúng ta”.

(bài viết từ 2016)

Nhược Lạc 

Tản văn · Đời thường

tùy theo sức của mình

YK6W0252

 

Hồi trước mình hay bị đau vai trái một cách khủng khiếp. Đi khám bác sĩ bảo nôm na mình bị tắc dây thần kinh ở đấy, cái này mãn tính rồi, chỉ uống giảm đau chứ không chữa được. Xong, mình cũng đi châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt các kiểu mà không hết. Bị như thế hơn 10 năm, rồi tới hôm đau quá, mình vứt hết công việc sang 1 bên, cả tuần không đụng tới laptop, điện thoại, thì khỏi. Hóa ra căn nguyên là toàn ngồi sai tư thế, bị lệch vai, đau. Thế là cứ rời được cái laptop thì khỏe, đụng vào thì đau lại.Tương tự, có đợt mình đau như dần hai hốc mắt và mảng đầu trước. Ngày nào đi làm về cũng phải nằm chườm khăn nóng 30′-1 tiếng thì mới đỡ. Uống thuốc thì không sao mà cứ rời ra là đau kinh khủng. Mình lại dùng trò cũ, vứt hết mọi thứ, bỏ đi du lịch hơn tuần. Chẳng làm gì ngoài ăn với ngủ, ngồi ngắm cây, nghe chim hót. Thì hết.

Chưa kể đến các chứng đau dạ dày, đau bụng kinh, vân vân và vân vân. Khả năng vận động thì quá kém. Cả ngày chỉ quanh quẩn góc phòng, góc bàn với cái laptop và điện thoại. Cuối cùng, mình chọn nghỉ việc, tìm một công việc khác mình thích hơn (ở thời điểm đó) và cho phép mình bay nhảy nhiều hơn (theo nghĩa đen).

Nghĩ lại, thì quyết định đấy chẳng phải khôn ngoan hay dũng cảm gì cho cam. Mà chủ yếu là do mình quá kém. Nhưng, mình cũng đã hiểu ra rằng: Chính vì quá kém, nên càng phải chọn được thứ vừa vặn với mình nhất, tuỳ theo sức của mình.

Vì mình kém, nên mình không thể vừa chọn “công việc” và “sức khỏe”. Đến một lúc nào đó, mình thấy cần cho bản thân thời gian để được ăn uống thảnh thơi và hít thở khí trời. Vì mình kém, nên mình không thể vừa chọn lối sống, cách ăn “khác người” vừa hòa đồng với tất cả mọi người. Vì mình kém, nên mình không thể vừa sống với đam mê vừa sung túc, thoải mái chuyện tiền bạc. Vì mình kém, nên giữa bao nhiêu điều, mình chỉ có thể chọn một (vài) trong số đó mà thôi.

Nhưng hình như, đó mới là sự công bằng của cuộc sống. Nếu mình cứ muốn gì được nấy, có thể chọn cả “cái này” và “cái kia”. Thì những thành quả khi đến có lẽ sẽ giảm bớt sức nặng, giá trị đi một chút. Đằng này, vì mình đã chấp nhận đánh đổi “công việc”, để có được “thời gian” và “sức khoẻ”, nên mình sẽ càng quý trọng những điều ấy hơn nữa. Vì mình đã chấp nhận đánh đổi “sự hài lòng của mọi người” để được ăn và sống như mong muốn, thì mình sẽ nghiêm túc trân trọng cách sống mình đã chọn.

Và vì mình đã phải chọn, chứ không nghiễm nhiên có được mọi thứ. Nên mình cũng hiểu rằng bản thân mỗi người có giới hạn riêng. Mình cũng vậy, mà người khác cũng vậy. Nên có thể vị tha cho chính mình, và cho những người xung quanh hơn.

Để những lúc ngồi lại sau một ngày dài, sẽ không phải buồn lòng vì mình đã không làm được tất cả những điều dự tính. Để không phải cau mày khó chịu, đưa chuyện nói xấu về một người đang sống khác với điều mình tin là đúng. Để không phải băn khoăn lo lắng, vật vã khổ sở, khi mình phải chọn “cầm lên” hay “đặt xuống” một điều gì.

Những lúc ấy chỉ cần nhớ rằng “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tuỳ theo sức của mình”. Xét cho cùng, mình cũng chỉ là một sinh vật nhỏ bé có đời sống ngắn ngủi và suy nghĩ giới hạn thôi mà.

Nên cứ vui vẻ với những điều đã chọn, thanh thản với thứ đã đặt xuống. Không cần phải suy tính nhiều lắm đâu, vì nghĩ ngợi tốn sức lắm. Mà “sức” thì, mình đâu có được là bao. Cùng lắm mấy mươi năm cuộc đời…

Nhược Lạc

Tản văn

thế là giỏi rồi!

YK6W6830

Từ trước tới nay, hễ mỗi lần cảm thấy bản thân thực sự “ngu dốt, kém cỏi, thất bại, yếu đuối…” trước bất kỳ vấn đề gì trong cuộc sống, mình lại tự nhủ với lòng “Thôi, thế là giỏi rồi!”

Đi học, đi thi, đi làm, đi làm vợ, làm mẹ… thật lòng mà nói không có phạm trù nào thuộc về thế mạnh của mình.

Hồi đi học thì học kém quá rồi hổng nói. Tới đi làm, dù may mắn được lọt vô công ty tốt, sếp giỏi, đồng nghiệp tử tế, vậy mà mình vẫn trầy trụa qua từng chiếc việc được giao. Thí dụ một người bình thường cần dành 80-100% công lực để hoàn thành việc, thì có lẽ mình luôn phải rồ lên đến 200% mới xong ở mức vừa vừa.

Tới khi làm mẹ thì chán hẳn. Dù mình đã đọc nhiều sách, mình cố gắng ăn đồ lành sạch và tập tành đều đặn, thì khi con cất tiếng khóc chào đời, mình vẫn không biết phải làm gì với nó cả. Mình luôn thấy nản khi mình không được…ờm, đảm đang như những bà mẹ khác – tức là những bà mẹ mình nhìn thấy xung quanh – luôn tay năm tay mười vừa trông con, vừa làm việc nhà và cả việc công ty.

Mình là kiểu mẹ mà khi người ta gặp con mình chỉ khen là “con ngoan và biết thương bố mẹ thế” chứ không thể khen mình “nuôi con giỏi thế”. Cùng lắm họ chỉ bảo là “sao gầy thế mà vẫn đẻ được”. 

Nhưng mình vẫn đẻ được.

Continue reading “thế là giỏi rồi!”

Tản văn · Đời thường

6 tuổi nấu cơm, 26 tuổi vẫn nấu cơm…

hình 1.JPG

Lần đầu tiên tôi tập nấu cơm, là năm 6 tuổi. Gọi là nấu cơm, chứ cũng chỉ là múc gạo bỏ vào nồi cơm điện, thêm nước, cắm điện, nhấn nút. Và chờ.

Việc nấu cơm đã theo tôi từ năm 6 tuổi tới tận bây giờ. Mỗi ngày tôi đều nấu cơm, ít nhất một lần, trong hai mươi năm. Ngẫm ra thì, không có nhiều việc đã theo tôi lâu đến như thế. Trong suốt thời gian đó, tôi đã nấu rất nhiều loại gạo khác nhau, với nhiều loại nồi, loại nước, loại bếp khác nhau. Dễ nhất là nấu với nồi cơm điện, khó nhất là nấu với nồi nhôm trên bếp gạch, tiện nhất là nấu bằng nồi áp suất, ngon nhất là nấu bằng nồi đất hai nắp. Tôi đã từng ăn qua gạo trắng, gạo xát rối, gạo lứt trắng, gạo lứt đỏ, gạo lứt tím, gạo nếp cẩm, gạo trộn.. Tôi đã từng dùng thử nước máy, nước giếng, nước mưa, nước qua máy lọc, nước tinh khiết, nước khoáng. Tôi đã từng nấu ra những suất cơm ngon, những lần cơm cháy, cơm nhão, cơm trên sống dưới khê. Tôi đã từng độn khoai và sắn vào cơm, tôi đã từng hấp trứng trong nồi, từng trộn đậu đỏ đậu đen, phổ tai, mơ muối khi nấu. Tôi đã từng xử lý cả bọn cơm thiu nữa.

Nói thế, để biết là trong hai mươi năm, chuyện nấu cơm không chỉ có múc gạo, thêm nước, bấm nút. Đó là một quá trình dài với nhiều trải nghiệm khác nhau. Nhờ vậy, bây giờ khoan nói việc cơm ngon dở, nhưng chắc chắn tôi hiểu gạo, hiểu nước, hiểu lửa, và hiểu chuyện nấu cơm hơn ngày xưa, rất nhiều.

Continue reading “6 tuổi nấu cơm, 26 tuổi vẫn nấu cơm…”

Tản văn

những điều nhỏ nhoi

YK6W2186.JPG
Taken by Dũng.

Ở Nhật Bản có một cái khách sạn suối nước nóng tên là Keiunkan, nằm tại vùng Komatsu. Nó được thành lập từ năm 705 sau Công Nguyên, tức là tính đến nay đã duy trì được hơn 1300 năm. Tới năm 2011, Keiunkan được sách kỷ lục Guinness công nhận là khách sạn lâu đời nhất thế giới.

Triết lý kinh doanh của khách sạn nghìn năm tuổi này là: Nhỏ và đơn giản. Thay vì cố gắng mở rộng và phát triển, Keiunkan lại quan tâm tới việc bảo tồn truyền thông và giữ vững triết lý kinh doanh của mình qua nhiều năm. Mặc cho những biến động trên thế giới, họ vẫn tập trung vào công việc của mình và luôn duy trì nó. Trong suốt bấy nhiêu năm, khách sạn chưa từng đóng cửa dù chỉ một ngày.

Câu chuyện này khiến tôi nhớ tới những gánh hàng rong ở Hội An. Chẳng hạn như gánh xí mà phù (chè mè đen) của ông cụ Ngô Thiếu. Tới Hội An mà hỏi xí mà phù thì ai cũng phải nhắc tên cụ. Không ai biết vì sao chè cụ nấu lại ngon như vậy. Có người nói vì cụ gánh nước giếng Bá Lễ để nấu, có người đoán nhờ một loại gia vị thuốc bắc bí truyền nào đó. Tôi có chị bạn, người đã lẽo đẽo theo gánh chè của cụ suốt mấy tháng trời, chỉ để nài cụ chỉ lại công thức nấu chè. Bây giờ cụ đã ngoài 90 tuổi, không còn bán chè nữa, mà để lại cho con cháu làm. Nhưng, tiếc thay, có những thứ thuộc về tay-người-nấu, thiệt khó truyền lại cho kẻ khác.

Continue reading “những điều nhỏ nhoi”

Dịch · Tản văn · Đời thường

chậm lại một nhịp

000005

tập Ki-Aikido có cái trò rất buồn cười. không cần biết bạn khỏe tới đâu, tư thế không vững, không có Ki thì đừng hòng làm được. mỗi lần tập đòn thế mà loay hoay, anh lại bảo tôi khoan đã, chậm lại một nhịp, chỉnh lại tư thế của mình.

tôi đem điều này áp dụng vào cuộc sống hàng ngày, thấy đúng.

trước khi quyết định mua một bộ quần áo, chậm lại một nhịp, hỏi mình xem “có thật cần không?”. cái trò shopping nhiều khi chỉ để cho vui, xả stress, chứ đồ mua về chất đống chẳng mấy khi mặc đến. năm ngoái tôi ra Hà Nội với 3 bộ đồ xếp trong balo, mặc hoài như vậy tới 1-2 tháng sau không mua đồ mới, mà vẫn đủ.

những thứ như giày dép, mỹ phẩm, cả sách vở và đồ ăn cũng thế. thỉnh thoảng tôi thèm bánh ngọt phát điên. nhưng phải chậm lại một nhịp, hỏi xem mình có thật đói, cơ thể mình có thật cần không. có rất nhiều thứ chúng ta ăn vào người chỉ để cho-vui, thoả mãn cơn thèm, nhưng thực ra cơ thể không hề cần đến chúng.

Continue reading “chậm lại một nhịp”

Tản văn

bão

000013.JPG
Taken by me.

Nhưng sự tủi thân không bao giờ đến vào lúc bạn mạnh mẽ. Không bao giờ đến vào lúc bạn vui tươi và yêu đời. Không bao giờ đến khi bạn an ổn trú ngụ dưới hiên nhà hoặc trong vòng tay ai đó.

Nó chỉ đến vào lúc bạn ở một mình. Hoặc xung quanh rất đông nhưng bạn vẫn thấy như ở một mình. Nó chỉ đến vào lúc bạn ốm sốt hoặc mỏi mệt. Nó chỉ đến vào lúc việc ngập đầu và lòng bạn bối rối. Nó chỉ đến khi niềm tin của bạn không còn biết bám víu vào đâu, kể cả tình yêu. Kể cả chính mình.

Lúc ấy, bạn sẽ lôi hết những ám ảnh quá khứ ra để giày xéo bản thân. Bạn sẽ thấy những chân lý bất toàn mà trước đây bạn cho rằng đó là vẻ đẹp của cuộc sống, nay chỉ là nấm mồ chôn cảm xúc. Bạn sẽ không tin rằng mình còn đẹp, còn giỏi, còn được yêu, còn đáng sống. Bạn sẽ không tin vào cuộc sống. Thậm chí không tin vào cả hơi thở của mình.

Những lý lẽ và động lực đều trở nên vô dụng vào thời điểm đó. Những quan tâm và giảng giải đều bỗng nhiên rất mực vô duyên.

Ấy là lúc bạn chỉ còn một mình. Đáng mừng thay, bạn chỉ nên còn một mình. Để yên lặng gặm nhấm thương đau. Một đứa trẻ khi ngã mà không có người lớn dỗ dành sẽ nhanh đứng dậy hơn. Một vết thương mà ngưng đụng chạm quá nhiều cũng mau lành hơn. Một con người thôi bị xã hội cấm cản, tự khắc cũng bớt ngang tàng bướng bỉnh.

Sự tủi thân của bạn cũng như vậy đó. Để chúng biến mất, cách hay nhất lại là mặc kệ chúng oanh tạc tâm hồn. Bạn sẽ khóc đấy, và sẽ buồn. Sẽ lên một cơn sốt nhẹ và căm ghét cả thế giới xung quanh. Sẽ đau khổ vì không ai quan tâm nhưng lại thấy ổn khi được nằm yên một mình.

Cứ nằm yên thế và nhìn chúng như xem một bộ phim vừa. Dù là phim tình cảm lãng mạn, hay hành động, hay tâm lý học hài hước, thậm chí kinh dị, thì cuối cùng cũng là chữ “hết”.

Khi ấy bạn sẽ lau khô mắt, bạn sẽ bước ra ngoài ban công để thấy nắng còn lấp ló đằng xa. Tàng lá còn xanh um, giàn mướp vừa ra hoa và cây chanh thì vừa đậu quả.

Còn bạn nhủ lòng, ừ một cơn bão vừa đi qua.

Nhược Lạc

Tản văn · Trà

mùi hương trên tay

12316597_1157078987653928_3973082891498664890_n
Taken by Linh Neko

Ở mỗi giai đoạn trong cuộc sống, muốn biết bản thân hạnh phúc đến đâu, chỉ cần ngửi mùi hương trong lòng bàn tay.

Có khi tay thơm đầy mùi giấy mực, có khi tay quanh quẩn mùi gạo vừng, hoặc mùi chè xanh, mùi rượu mận. Thời điểm buồn bã nhất, bàn tay mình chỉ có mùi laptop, mùi điện thoại, mùi xập xình trong những quán bar. Còn những tháng ngày này, tay mình thơm những mùi-Hà-Nội-nhất.

Mỗi buổi sáng đều thơm mùi trà ấm. Trà cúc, trà gừng, trà nụ, trà ngâu… Mùi núi rừng đưa đến từ đâu, cứ lẩn khuất khi ngồi đóng từng túi trà Bạch Hạc. Bàn tay mình cũng thơm mùi xôi sớm, mùi mứt gừng, mùi gạo rang. Cùng thơm mùi lá cây, mùi mực đầy, mùi giấy mới. Cùng thơm mùi mưa xuân, mùi hoa cau, mùi ngọc lan trên phố. Cùng thơm một mùi người, ấm dịu mãi trong lòng.

Nhược Lạc 

Tản văn · Đời thường

một giấc mơ cây

YK6W0790.JPG
Taken by Dũng

Nếu có thể tôi rất muốn xây một cái công viên, trong đó trồng thật nhiều cây. Không có gì ngoài cây cả. Không xích đu, bập bênh hay nhú nhún gì cả. Không có cổng và hàng rào và thu phí gì cả. Chỉ có thật nhiều cây: cây nhỏ, cây to, cây hoa, cây cỏ, cây lá bự và cây lá dẹp, vân vân.

Những đứa trẻ sẽ được tự do vào đó. Những người lớn sẽ được tự do vào đó. Bọn chúng có thể tùy ý chọn cái cây mà chúng thích. Ôm cây, hôn cây, leo trèo, tựa đầu, dựa lưng… vào những gốc cây cao lớn và bao dung.

Sẽ có những hốc cây cho bọn trẻ thủ thỉ tâm sự. Sẽ có những nguyện ước được ủ vào lá cây. Sẽ có những tấm bảng treo trên thân cây, giả dụ như “Lại ôm tôi nhé, đừng buồn”. Sẽ có những hoa rơi và quả rụng để tụi nhỏ nhét vào túi áo. Sẽ có đồi cỏ xanh bạt ngàn cho bọn chúng nằm ườn lên trên.

Tôi nghĩ con người đã từng là những sinh vật vô cùng gần gụi với thiên nhiên. Một cái cây bị thương, một chồi xanh đang nhú, con người đều có thể cảm nhận được. Việc con người chuyện trò với cỏ cây hẳn đã từng là điều rất hiển nhiên. Cho tới khi người ta không còn muốn nghe chúng nữa. Cho tới khi người ta chỉ còn biết chặt cây hoặc khai thác từ rừng. Cho tới khi người ta quan tâm tới wifi hơn là oxi.

Thì lũ trẻ bỗng nhiên thèm ipad của mẹ hơn là một nhúm quả cho vào túi áo.

Nhược Lạc