Nhà ông bà ngoại tôi ngày xưa ở một con ngõ lớn, sâu hun hút, trên phố Huế. Tôi đã loanh quanh trên đấy trong suốt chặng dài lớn lên. Những ký ức chéo chồng, bây giờ nghĩ lại không biết là vui hay buồn. Nhưng phả lên tất cả luôn là một cái màu u u và mùi ngai ngái của những thùng hàng cạc tông xếp chồng lên nhau. Người ra người vào tấp nập. Cái trần nhà bằng gỗ luôn sầm sập tiếng bước chân người qua, và bao giờ tôi cũng nghĩ rằng nó có thể sập xuống bất thình lình. Những từ khóa mà tôi học được trong cái thời ấy, tuyền là ốp đèn, phích cắm, công tắc, âm trần, cầu dao, cầu chì, ống luồn, quạt hút…

Trong cái không khí rộn rịp của sự buôn bán ấy, tôi nhất thích sự vang lên bất thường của tiếng đàn vang lên từ nhà hàng xóm, chếch chéo hai căn so với nhà ông bà tôi. Đó là tiếng violin của ông Khoát – một ông giáo già. Lúc tôi còn nhỏ xíu thì ông đã già. Khi tôi lớn lên thì ông không già thêm nữa.

Bố mẹ bận đi làm, nên luôn phải tìm chỗ gửi tôi. Một trong số đó là nhà ông bà ngoại. Tôi không nhớ được mình có hoạt động gì làm chung với ông bà, ngoài chuyện ăn cơm. Nên phần lớn thời gian, tôi cứ loanh quanh đi lại, hoặc ngồi một chỗ, và im nghe tiếng nhạc.

Tôi không biết gì về âm nhạc. Nhưng tôi biết rằng mình yêu thích tiếng đàn của ông Khoát. Nó có cái gì đấy da diết mà cởi mở, như thể một con đường ánh sáng, mơ màng kéo tâm trí tôi đi theo. Bố mẹ cũng gửi anh em tôi sang đấy học đàn. Nhưng tôi tập organ còn anh tôi học guitar. Violin, có lẽ quá khó với tôi lúc ấy. Chỗ tập đàn ở trên gác hai, cũng tôi tối, âm ẩm, và thông thống những thanh âm. Hãy hình dung bạn ngồi trong một căn phòng cỡ chục mét vuông, với tất cả lũ trẻ con ở trong cái ngõ ấy, đang đánh một thứ nhạc cụ gì đấy (thực sự là đánh), trộn với tất cả thanh âm của tiếng nước phun rửa xe máy, tiếng gọi hàng, tiếng nhấn chuông, tiếng rồ ga xe máy, và hàng trăm thứ tiếng hỗn độn của một cái ngõ Hà Nội.

Tôi đã âm thầm lớn lên trong sự bát nháo ấy.

Mà vẫn chẳng biết gì về âm nhạc.

Tôi bỏ cuộc với organ sau khi biết đánh vài bài vớ vẩn kiểu happy birthday, và bài đôi bờ (nhạc Nga) mà bố tôi rất thích. Tôi vập vào guitar những năm thanh niên, đánh cũng rất vớ vẩn vì chẳng học hành gì, song biết thế nào là gam, lận lưng vài vòng hợp âm rồi cứ thế mà triển. Những năm tháng đi học thì ôm theo ukulele. Rồi sau này giữa những hỗn độn của công việc, tôi tìm về với piano và cố gắng để vượt ra khỏi đôi bờ của bố.

Nhà tôi không ai có năng khiếu về âm nhạc, trừ anh trai tôi. Mà sau này tôi mới biết, đó thực ra cũng không phải là năng khiếu, đó chỉ là sự không bỏ cuộc. Còn lại những đứa em tôi, đã lần lượt bỏ cuộc dù bọn chúng sau này có được bố mẹ đầu tư mua đàn xịn cho đi học lớp xịn đến thế nào. Tôi nằm ở giữa tất cả những cái đó, không bỏ hẳn mà cũng chả vươn lên hẳn thành một cái trò trống gì.

Tôi nói với chồng mình, rằng em đã chán những sự nửa vời. Em không muốn cứ mãi là đứa biết mỗi thứ một tí. Bây giờ nghĩ lại thì tất cả những điều làm cho tôi cảm thấy sung sướng và tự hào, đều là những thứ phải cặm cụi đi theo nó, ít nhất 10 năm trời, hoặc hơn, quyết ko bỏ dù thế thời có ra sao, quyết không bỏ dù lịch trình có bận rộn, dù có chạy deadline hay đẻ hay buồn hay kiệt quệ. Đó giờ mới chỉ có hai chuyện tôi làm được như thế, ấy là Viết, và Trà. Còn lại đều là cưỡi ngựa xem hoa, đứt gánh giữa đường, tình đầu trôi xa.

Nên tôi bắt đầu lại với những thói quen nhỏ mỗi ngày, với những sự tập tành tuy lởm khởm nhưng bền bỉ. Đầu tiên là với cây đàn lởm cũ kĩ của tôi. Sau đó là với những sự khác mà tôi đã muốn học bao năm mà cứ lần khần lý sự.

Hôm trước có một anh này, nói với tôi cái câu này, rằng trong công nghệ thì chỉ có 0% và 100%, được hoặc không được, chẳng có cái gì là 99% cả.

Tôi nhìn lại suốt những chặng đường 29, 37, 54, 68, 91% phần trăm của mình, mà cười trừ.

Thôi hãy thử, bắt đầu với 1% của tôi, xem sao.

Nhược Lạc

Lúc đấy tôi đứng trên tầng 3 của một căn homestay. Trời đổ mưa rất to sau nhiều ngày oi ả. Mưa đã đi vào đêm và đêm đã đi vào tôi.

Tôi đã học được cách không kêu khi đau.

Tôi cũng học được cách không uống rượu, không cà phê, và không gì cả.

Tôi học được cách ngồi im trước một cơn bão to, cho nó nuốt chửng mình.

Cứ kệ nó như thế, và tìm cách ngồi im, thì sáng hôm sau, khi mặt trời lên, nó sẽ nhả tôi ra lại. Tất nhiên là cùng một bãi nôn nhầy nhụa. Nhưng mà tôi sống sót.

Nếu có điều gì đó khiến tôi tự hào nhất song hành với những nếp nhăn và dăm sợi tóc bạc, thì có lẽ là sự bình tĩnh trước cơn đau của mình. Thế này, tôi đã xác nhận được với chính mình của năm 15 tuổi, là nỗi đau không vơi đi theo thời gian, dù lúc ấy tôi tưởng là như thế. Tôi cũng chẳng khôn lên được là mấy, đặc biệt là về những chuyện tình cảm. Nhưng tôi đã khôn lên được ở duy nhất một chuyện, đó là ý thức được rằng mình ngu.

Chuyện này rất quan trọng. Nếu không biết mình ngu, ta sẽ như đứa trẻ nằm lăn ra, giãy giụa gào thét. Tôi cũng từng như thế nhiều lần rồi tôi biết. Lần đầu tiên tôi không làm thế có lẽ là vào năm 2015. Sau một cơn đau giản dị, tôi nằm xuống và xoa bụng mình. Nước mắt tôi cứ chảy dài ra và bụng tôi quặn thắt lại vì đau. Tôi đã nằm yên cảm nhận cơn đau ấy, nhưng không kêu lên, và không ráng làm gì quá khích cả. Tôi chấp nhận là một cơn đêm đã xuyên mình.

Hóa ra sau này, những cơn đau ấy sẽ lặp đi lặp lại.

Tôi đã luyện cho mình được tuyệt kỹ khóc không ra tiếng từ năm 5 tuổi. Chả hiểu sao lại thế. Sao một đứa bé lại sợ người khác biết mình đang khóc? Mãi mãi tôi không bao giờ biết được.

Tôi bước hẳn ra cái ban công. Mưa dữ dội ạt ào, quất hạt vào tôi. Mưa mát lạnh siết nổi rần rần hột trên da. Mưa tỉnh cả lòng.

Tôi rất nhớ những ngày khi tình yêu vẫn còn đó. Khi tôi ăn một nửa cái bánh mì cũng thấy vui và uống một ngụm nước ấm cũng thấy dễ chịu. Tôi đã biết rằng tình yêu không đến từ bên ngoài, mà nó sẽ âm thầm nảy nở hoặc tàn lụi đi ở bên trong trái tim mình. Tôi đã thôi đi tìm từ một tác nhân xa xôi.

Tôi thấy hãnh diện vì mình đã biết dịu dàng với đời sống này. Nó là một loại phẩm chất thường làm đau chính mình, nhưng cũng bởi thế mà nó khó khăn và quý giá. Tôi đã thấy rất nhiều người trở nên tầm thường hơn khi họ đau, tôi không trách cứ họ, nhưng hay tự nhắc mình đừng như thế.

Hãy tự quan sát bằng đôi mắt to, tỉnh táo, song thuần khiết. Hẳn nhiều người sẽ cười, khi tôi cho rằng đó là một loại tài sản. Có thể chẳng quý giá với ai. Thế mà vào những lúc tôi thấy đời nghiệt ngã nhất, đó vẫn là thứ tôi nhìn vào và tự hào về chính mình.

Như một con mèo ướt được che chở trong mưa. Tôi đã tự bung ô cho mình, như thế.

Nhược Lạc

Tôi chẳng biết gì về tình yêu.

Nhưng có rất nhiều khoảnh khắc trong cuộc đời, tôi đã nhìn thấy tình yêu chạy qua trước mắt mình, như một thước phim chiếu chậm. Những hình ảnh (không hiểu vì sao) đáng nhớ, lặp lại nhiều lần trong trí nhớ tôi, có lẽ mơ hồ phản ánh phần nào quan điểm của tôi về tình yêu. Dù tôi, chưa bao giờ, nghiêm túc ngồi lại và tự hỏi mình: chúng là gì?

Hình ảnh đầu tiên là lúc tôi gặp hai người bạn của dì Liên tôi, vào một ngày mùa đông Hà Nội. Họ ngồi nơi góc bàn trà, trong nhà ông bà ngoại, đưa cho dì tôi một tấm thiệp màu đỏ. Hôm đó hẳn phải là một ngày rét ngọt, vì mọi người đều mặc nhiều lớp áo, và bên ngoài nhất định là một chiếc áo phao to sụ. Nhưng tôi chỉ nhớ màu áo len của cô gái sắp làm đám cưới hôm đó: cô mặc áo len đỏ – cùng màu với chiếc thiệp vừa đưa cho bạn mình. Hai gò má của cô cũng ửng đỏ một cách diệu kỳ.

Dì tôi lúc đó vẫn chưa lấy chồng. Hẳn trong câu chúc mừng của dì hôm đó, vừa có lòng cầu phúc cho bạn mình, và cả cái gì đó gần với sự ấp ủ, cho hạnh phúc của riêng mình.

Tôi được gọi ra, để chào người lớn, và được nghe lỏm những câu chuyện hấp dẫn. Tôi chỉ còn nhớ được đó là hai cô chú ấy quen nhau trên mạng. Cháu có biết thế nào là trên mạng không? Tất nhiên tôi biết làm sao được. Mãi nhiều năm sau, khi lần đầu tiên cầm mấy tờ tiền lẻ ra quán net, tôi mới hiểu quen một người qua mạng là như thế nào. Và như thể một lời nguyền ngọt ngào và cay đắng, sau này tất cả những người bạn thân thiết nhất, những người yêu dấu nhất, những tình yêu đau đớn nhất, của tôi – tất thảy đều từ mạng mà ra.

Thế mà tôi vẫn chẳng biết gì về tình yêu.

Nhưng tôi vẫn nhớ cô bán hoa ở đầu chợ Vĩnh Tuy. Cô bán hoa hồng, hoa cúc, hoa ly và nhiều loại hoa khác. Rất đắt hàng vào mùng một, hôm rằm. Còn tôi chỉ thích mua hoa của cô vào một ngày bình thường, về để cắm vào cái lọ, đặt trên bàn sát bên cửa sổ. Chồng tôi, một người Hải Phòng, bảo tôi rằng, tôi đúng là một cô Hà Nội.

Một cô Hà Nội thì dù nhà nhỏ và nghèo tới đâu, trong nhà cũng phải có một lọ hoa. Tất nhiên phải hiểu rộng ra đó là một lọ hoa ẩn dụ. Lọ hoa ấy có thể là ba bông hồng phơn phớt và thơm nhè nhẹ. Cũng có thể là những đĩa CD tôi giữ rất lâu, hay rất nhiều sách vở cũ mèm – dù cho qua bao nhiêu đợt mưa ngập. Và những trang viết, và những bài thơ. Thành phố nơi tôi sinh ra đã khác đi quá nhiều, nhưng tôi vẫn là một cô Hà Nội sến, hay mua hoa về cắm, viết lách và làm thơ.

À đang nói về cô bán hoa cơ mà. Cô luôn cười rất tươi. Cô cười duyên hơn cả những bông hoa. Tôi cũng cười với cô, và tôi nghĩ rằng ừ cuộc sống dù có nghèo khó một chút nhưng nếu ta có hạnh phúc thì tại sao lại tiếc gì nhau những nụ cười. Mãi sau tôi mới biết cô có một người chồng bệnh tật, và những đứa con, và đôi tất của cô đã thủng nhiều ngón vốn chả có tác dụng gì khi mang giữa trời mùa đông Hà Nội.

Tôi nào biết gì về tình yêu.

Từ nhỏ đến lớn, tôi đã nghe người ta nhắc đến nhiều từ khó hiểu khác, như lòng người, tình nghĩa, sự vô thường, nỗi đau. Tôi đã hiểu cả ly hôn và chia tài sản, thế mà tôi vẫn chẳng hiểu gì về tình yêu.

Nhưng tôi vẫn nhìn thấy tình yêu qua cách bà Dừa tôi lau ảnh ông Hùng hàng chục năm từ ngày ông mất. Qua những bức thư của rất nhiều những người yêu nhau trên đời này, mà vô tình tôi đọc được. Chính tôi cũng viết rất nhiều thư, phần lớn trong số đó nên được đốt đi rồi, khổ thân những người đã từng nhận cái gì đó từ tôi.

Tôi cũng hay nhìn thấy tình yêu qua đồ ăn. Ở Hà Nội, mà nhất là mùa đông Hà Nội, thì không có gì hợp để tỏ bày tình yêu cho nhau hơn những xôi xéo, khoai lang, ngô nướng, cháo sườn, bánh mì pate, bánh rán, phở bò, phở gà, quẩy, ô mai, và thậm chí là kem.

Tôi cũng nhìn tình yêu qua những hàng cây và những vỉa hè. Những bước chân mà chúng tôi đi qua, tác động một lực lên mặt đất, trong lúc không ngừng nói những điều nhảm nhí. Gió bay rối tung hết mái tóc bù xù của tôi, và của người đi bên cạnh, nhưng chắc chắn không có gì trong số đó rối bằng trái tim của chúng tôi lúc ấy.

Tình yêu đến trong một cơn gió cuốn ngẫu nhiên một hạt bụi bay vào mắt, để bạn đưa tay lên dụi bất kể mọi nỗ lực truyền bá y học thường thức đều nói rằng bạn không nên làm thế, nhưng bạn vẫn làm thế. Để rồi khi mở mắt ra, bạn đã nhìn thấy một cuộc đời mới. Đừng chửi thề nhanh quá, để tôi nói cho bạn biết, tóm lại là bạn đã yêu.

Octavio Paz, một nhà thơ người Mexico, đã viết một bài thơ thế này:

Perhaps to love is to learn
to walk through this world.
To learn to be silent
like the oak and the linden of the fable.
To learn to see.
Your glance scattered seeds.
It planted a tree.
    I talk
because you shake its leaves.

Có lẽ yêu là học cách
bước đi giữa thế gian này.
Học cách im lặng
như cây sồi và cây đoạn trong ngụ ngôn.
Học cách thấy.
Ánh nhìn của em gieo hạt.
Từ đó mọc lên cây.
Anh lên tiếng
bởi em lay vòm lá.

*

Rốt cuộc thì, ai bảo ngày hôm đó em đã lay vòm lá, để cho anh lên tiếng. Để cho chúng ta thấy. Một điều mãi mãi thay đổi cuộc đời mình. Dù cho biến mất, dù cho đau.

Nhược Lạc

Trong một bộ phim Nhật Bản nổi tiếng nọ, có một tập phim mà tôi rất nhớ. Đó là lúc ông già chuyên hát nhạc dạo trên phố Goro San bước chân vào cái quán nhỏ, và yêu cầu một món ăn nghe có vẻ kỳ lạ, cơm trộn bơ.

Món này tên sao thì làm vậy. Xới ra một bát cơm trắng nóng, thêm vào một miếng bơ lạt, đợi chút cho bơ hơi chảy ra, rồi rưới thêm một xíu xì dầu. Là ăn.

Mãi sau này tôi mới biết nó gần như là một nét văn hóa đặc trưng của người Hokkaido. Nhưng ngày xưa, khi tôi còn ở Vĩnh Tuy và chưa biết gì về nước Nhật, thì tôi đã thích ăn cơm trộn bơ rồi.

Thực ra ban đầu không phải chính xác là món đấy. Mà anh trai tôi đã thêm bơ vào trong lúc nấu mì gói. Một tô mì Hảo Hảo quốc dân chua cay, đã được ông giời đánh ấy múc một muỗng bơ cho vào. Đấy là lần hiếm hoi mà ông anh đã nấu cái gì đó cho tôi ăn. Nhưng từ đó, tôi bỗng phát hiện ra một chuyện, đấy là tôi rất thích ăn bơ.

Ở đầu ngõ nhà tôi, hồi xưa, có một cô bán bánh mì mà tôi rất thích, bởi vì bánh mì của cô luôn ấm nóng. Điều giản dị ấy nhưng ngày nay ít hàng bánh mì còn làm được. Cô ủ tất cả bánh mì trong cái giỏ lớn đựng đầy bao vải gai, mỗi khi khách gọi thì lật lên, lấy ra một cái bánh, rồi đậy lại. Tôi luôn chỉ gọi một món, là bánh mì bơ, kèm thêm thật ít ruốc.

Tôi rất, thực sự, cực kỳ, mê đắm, cái món đó.

Yêu cầu là bánh mì phải còn nóng, bơ sẽ hơi chảy ra bên trong, kèm thêm một chút vị mặn từ ruốc. Hoàn hảo cho một bữa sáng, hoặc một bữa trưa, hay bất kỳ bữa nào trong ngày.

Sau này, khi đã lớn hơn và bắt đầu biết đến những lựa chọn xa xỉ hơn, tôi lại trở thành một con nghiện baguette, ăn với bơ, và một ít mứt trái cây (thật ra không có cũng được). Tôi chỉ cần bánh mì ngon, và bơ ngon.

Tôi ghiền bánh mì ở một cái tiệm nhỏ bên Thảo Điền. Cái tiệm đó chỉ mở vào cuối tuần, và lúc nào đến thì cũng phải xếp hàng. Đến lượt thì phải order thật nhanh, xong rồi tốt nhất là xách cái túi bánh mì đấy ra một quán cafe gần đó mà ngồi, chứ thường thì họ chẳng mấy khi còn chỗ.

Nhưng nếu ở nhà, một mình, và không có bánh mì, thì tôi sẽ cắm một nồi cơm bé, xuống siêu thị mua một khoanh bơ lạt, thêm hai quả dưa chuột để làm đĩa salad. Itadakimasu, tôi nói, rồi vui vẻ tận hưởng bát cơm trộn bơ của mình.

Bọn trẻ con cũng rất thích tôi làm món trứng cuộn. Không phải chỉ vì trứng được cuộn lại, xong cắt ra thành những khoanh xinh xẻo, mà còn vì món đó siêu mềm mại, vị hơi ngọt một tí, và rất rất thơm mùi bơ. Thỉnh thoảng, chúng nó lại nghiêng nghiêng cái đầu ra vẻ nũng nịu, hỏi khi nào mẹ lại làm trứng cuộn bơ cho con.

Có lẽ vì thích ăn bơ quá, mà tôi cũng có xu hướng bơ đi các vấn đề và các nhu cầu thực sự của bản thân mình. Những thứ chưa bao giờ được lôi ra, nói cho rõ ngọn ngành, để thống nhất, để giải quyết. Cứ mỗi lần động đến, là chúng lại trở thành những mũi dao sắc đâm thẳng vào khối bóng êm mềm hòa khí mà tôi cất công gìn giữ. Thế là tôi lại ứa ra như trận mưa tháng Tư hoảng loạn, trước khi thu vén hết tất cả lại và quay về với cái bát cơm bơ hay ổ bánh mì mềm của mình.

Nói thế nào nhỉ, chắc không phải tự nhiên mà tôi hay thích xem các chương trình thế giới động vật. Như cái chương trình mà tôi xem hôm qua, những con khỉ mũ và cả những chim cổ trắng cổ cam gì đó, tất cả những gì chúng nó quan tâm, chỉ có hai chuyện. Một là, hôm nay có bị con nào xực không. Hai là, nếu may mắn chưa bị con nào xực, thì hôm nay có xực được con nào bỏ vào mồm không. Cuộc đời của tất cả các loài động vật trên đời là thế.

Những con rùa bò lên bờ cát, đẻ trứng trên bãi cát. Bầy trứng nở ra thành những con non, và từ đó, những con non phải tìm cách bò ra đến biển. Trên cái đường đi ấy, chúng sẽ gặp muôn vàn kẻ địch. Những con kền kền đã nhịn đói mấy hôm rồi, những con rắn, thậm chí là cả, những con cua bự.

Bọn trẻ con ngồi xem và tỏ ra rất tức giận. Nếu con ở đó, con sẽ đuổi những con chim đi. Thật tội nghiệp. Tôi bảo, nhưng những con chim cũng biết đói mà. Chúng cũng cần ăn. Tự nhiên là như thế, nó cần phải diễn ra như thế. Thằng bé con không nói nữa, có lẽ nó đang nghĩ xem có cách nào để phản biện lại tôi không.

Đấy, tôi nói thì hay, nhưng thật ra sống rất luyên thuyên. Tôi là kiểu người không triệt để. Rõ ràng tôi cũng nghĩ như tự nhiên, đó là mày chỉ nên tập trung vào hai chuyện cơ bản trước nhất trong đời sống. Và chỉ thế thôi là được. Nhưng tôi cũng lại là một con dẩm thường xuyên quan tâm đến những vấn đề phức tạp và phiền nhiễu khác. Như là tính logic, sự công bình, khả năng nhìn nhận đến tận cùng của sự việc dù chúng không thơm ngon đến giọt cuối. Song song với đó, là tình cảm, là tình nghĩa, là sự gắn bó, là lòng thương, là sự chăm sóc, và rất rất nhiều điều khác.

Tôi không thể chỉ là một người xắn miếng bơ, phết lên miếng bánh mì hay bát cơm của mình. Mà tôi cứ lại là người nghĩ đến ông Goro San mỗi lần ăn cơm trộn bơ. Hay nghĩ đến người đã cùng tôi ăn lát bánh mì vào buổi sáng. Hay người đã làm bánh mì cho tôi, hoặc chở tôi đi mười mấy hai chục cây số đến một tiệm bánh mì ngon.

Cùng rất nhiều thứ khác, hòa trộn lại, không đơn giản như một món ăn mà tôi có thể bước tới, cầm lấy, đưa vào miệng, và nuốt xuống.

Nhược Lạc

Cuối tuần rồi, tôi nhận được tin có một dòng sông vừa qua đời. Dòng sông bằng đúng tuổi tôi, lại sống một cuộc đời nhìn vào tôi thấy đẹp, nên lúc nhận được tin, tôi đã bàng hoàng nhiều hơn bình thường một chút. Tôi ngồi khóc đúng ba chục phút, cho đến khi những tia nắng len qua cái rèm cửa cuốn, mon men đến lẳn vào những ngón chân đang bấu lại ga giường.

Hồi còn ở Hà Nội, lúc chưa biết mình lớn lên sẽ trở thành một người như thế nào, vẫn tin rằng mình sẽ không lấy chồng sinh con, và vẫn ghim trong mình ước mơ được xách ba lô đi sống ở mỗi vùng đất dăm tháng một năm, xong lại quảy mình bước đi. Có thể đó là một dạng suy nghĩ rất phổ biến của thanh niên hồi đấy. Nó cộng hưởng với ước mơ mở cái quán cà phê nhỏ, pha những món nước mình thích và mở nhạc hay để nghe, mặc kệ có khách hay không.

Sau này, khi không còn ở trong căn phòng mở cửa sổ ra có cây ổi thơm nức mũi nữa, thì tôi cũng đã kịp sống một cuộc đời hoàn toàn khác với hình dung của mình trước đấy. Cái khác nhất, chẳng phải nằm ở việc mình đã sống theo hay không sống theo chuẩn mực của xã hội – mà nằm ở việc nó cứ thế thay đổi mỗi năm, và tôi hầu như không thể đoán được năm sau tôi sẽ sống như thế nào.

Khi bắt đầu lờ mờ đoán được, thì tôi đã kịp bế hai đứa trẻ trên tay mà tôi gọi chúng là con, và cứ thế lao vào một con đường cơ bản như bao người, nghĩa là tìm mọi cách để sống.

Rất khó để nói những năm tháng ấy là buồn hay vui, ý tôi là tất cả những năm tháng mà tôi đã bước qua: từ ngôi nhà cấp bốn với khoảnh vườn, đến những đoạn đường rong ruổi leo núi với đồi, đến những ngày luẩn quẩn tã sữa, bông hoa quỳnh nở một ngày bất chợt của tháng Tư, một tuần trà phổ nhĩ chín trần bì lúc nửa đêm, những bài nhạc của Norah Jones, Zhao Peng, phim của ông Vương và nhiều ông khác, và tổ hợp những thứ vớ vẩn tôi đã viết xuống, trong đêm lụt lội, trong tia nắng lọt qua khe cửa, trong bộ lông của con mèo đen già.

Hôm qua, trong lúc chỉ con bé con viết văn, tôi đã dạy nó một từ mới: muôn vàn.

Muôn vàn, có nghĩa là, nhiều không đếm xuể. Nhưng thật ra, ngày xưa thì vẫn đếm xuể. Vì “muôn” là từ gốc Hán, có nghĩa là một vạn, tức là mười nghìn.

Từ điển tiếng Việt nói “muôn” là từ cũ của “vạn” (Viện Ngôn ngữ học, Hoàng Phê chủ biên, 1992). Mối quan hệ giữa hai vần “uôn” và “an” là mối quan hệ lịch sử mà ta có thể bắt gặp trong nhiều trường hợp, chẳng hạn như là muộn > vãn (chiều tối).

Thế có nghĩa là, “muôn” chính là “vạn”, sau đấy người ta ghép nó lại, trở thành “muôn vạn” hay “muôn vàn” – mang ý nghĩa biểu đạt cái gì đó vô cùng nhiều, tới mức không thể đếm được.

Tôi bảo con bé, thay vì viết là “rất nhiều” – hơi thường, con thử dùng từ “muôn vàn”, xem sao.

Con bé lại hỏi, trong lúc đang viết một bài văn tả cảnh về Đà Lạt. Nó hỏi nơi đó có gì đẹp mẹ nhỉ. Tôi bảo, con thử nhớ lại xem. Nhưng mẹ nghĩ, Đà Lạt đẹp nhất, có lẽ là mây bay qua, và hai hàng thông xanh, ở con dốc nơi chúng ta đã đi bộ xuống quán cà phê bên dưới. Con bé reo lên, ah con nhớ rồi, ở đó có sữa chua đựng trong ly thủy tinh, và những con mèo con. Tôi bảo, ừ, đi viết đi.

Khi tôi nhìn ra ngoài phố, phố đã muôn vàn lá rơi.
Khi tôi nhìn vào lòng tôi, tôi đã như thể tôi chính là tôi.

Nhược Lạc

Luôn luôn tôi có cảm giác rằng mình bị chệch nhịp thời gian so với những điều đúng và những người đúng. Trên phim hay có cái trò vào cái giây phút quan trọng thập tử nhất sinh, ví dụ như gì nhỉ? Ví dụ như, một người đang đứng vắt vẻo trên sân thượng, chuẩn bị nhảy xuống. Kiểu gì cũng có một ông rỗi hơi leo thang bộ lên, sau đó quát vào mặt những lời đanh thép, những câu rúng động tâm can. Người kia sau khi nghe xong bèn ôm mặt khóc rưng rưng, khuỵu gối xuống. Ông mặc áo đen vác lưỡi hái đứng bên cạnh tiếc rẻ, tí nữa thì đủ KPI cho hôm nay rồi.

Nhưng ngoài đời thì sao, hay ít nhất là đời tôi. Nếu tôi mà là cái người chạy nháo nhào từ cầu thang bộ lên sân thượng, thì thật xui cho cái kẻ chán đời kia.

Thứ nhất là tôi không biết phải nói gì. Thứ nhì là nếu biết phải nói gì hẳn tôi cũng sẽ tự phản biện xem có nên nói không. Thứ nữa là nếu đã quyết sẽ nói rồi đi, thì khi tôi mở miệng ra được, tiếng còi hẳn là đã hú lên từng hồi dưới kia rồi.

Đấy, tôi luôn luôn chậm hơn người khác vài nhịp. Không hẳn vì tôi bẩm sinh chậm chạp, mà là vì tôi luôn luôn tự hỏi rằng cái điều này có thực sự cần thiết không.

Đặc biệt là ở những hoàn cảnh mà người ta thường phải mau mắn tỏ ra rằng mình hữu ích. Người ta xông xáo phát biểu, nói những điều (mà tôi biết là) vô nghĩa, nhưng nó luôn phát huy tác dụng. Còn tôi thì, lại luôn luôn cảm thấy nói cái thứ này ra để làm gì nhỉ, sao không cắm mặt vào mà làm trước, xem có ổn ko, ổn rồi thì nói, không ổn thì lại cắm mặt vào làm tiếp. Cách làm việc và thể hiện này, rõ ràng đã được chứng minh theo thời gian là không hiệu quả.

Tôi cũng thường nhắn tin riêng, khi muốn góp ý cho một ai đó, và nhắn chung trên group, khi muốn khoe một tin vui, một lời mừng. Nhưng rõ ràng là, phần lớn người ta không thích làm như vậy. Tôi đã tỏ ra rằng mình hoàn toàn không phù hợp với thế giới loài người.

Thế mà một quả tên lửa đã bắn lên trời.

Nếu tôi là một người quyết đoán và đầy hào quang, tôi sẽ ra tổ chức một cuộc họp, đề xuất ý kiến với một cái proposal lấp lánh, rồi tôi gửi thông cáo báo chí, tôi sẽ book 30 KOL và 10 đơn vị báo chí, truyền hình đến tham dự sự kiện quả tên lửa được bắn lên trời. Tôi sẽ gửi quà tặng và thiệp mời đến vài trăm người để tất cả họ đăng story. Tôi sẽ đập bộn tiền vào livestream và cho chạy ads sau sự kiện. Tôi sẽ set cả white post và dark post. Tôi sẽ tăng độ phủ bằng vài chục micro KOL khác. Và tôi sẽ viết một cái post 1200 chữ rúng động tâm can để public và tag tất cả mọi người vào. Trên cái post đó, tôi diện outfit thật đẹp từ một NTK nổi tiếng, đứng gần cái tên lửa, giơ cao một tay ra dấu chiến thắng. Rồi bùm, quả tên lửa phóng lên trời. Một khoảnh khắc lịch sử.

Thực tế thì sao, không một ai, kể cả người cần phải biết, hay biết gì về chuyện có tồn tại một quả tên lửa. Tôi đã bắn nó lên trời vào một đêm không sao. Trong cơn âm thầm tĩnh lặng trước một trận bão lớn. Tôi hút một điếu thuốc trong trí tưởng mình vì trên thực tế tôi không hút thuốc. Tôi cũng khui cả một lon bia trong tâm trí. À thôi, một chai whiskey đi, đằng nào chẳng tưởng tượng. Tôi đứng đây và uống cạn sạch.

Giờ tôi còn gì?

Tôi còn mỗi tôi.

Nhược Lạc

Sài Gòn đã bước vào mùa quả chò bay.

Hôm trước lúc tôi đưa bọn trẻ con đi công viên, đã thấy những cơn mưa chò bay ạt ào trên phố. Trái với hình ảnh nên thơ qua những tấm hình, tôi thấy quả chò đáp xuống đầu cũng khá đau. Thằng bé con nhà tôi bị u một cục, còn tôi thì sau vài lần tung chò thì cảm thấy ok, trải nghiệm như vậy là đủ rồi.

Không hiểu sao nhìn mớ chò bay khiến tôi nhớ đến một bài thơ của người H’Mong:
“anh ném pao, em không bắt
em không yêu, quả pao rơi rồi
em yêu người nào, em bắt pao nào…”

Tôi khá thích đọc thơ của người dân tộc (nhiều tộc), nó cứ có một cái nhịp điệu riêng rất hay, bình thản đến ngạc nhiên, lại hơi tê tê phả ra mùi rượu cần men lá.

Chẳng hạn như dân ca dân tộc Giáy:
“yêu anh đến tháng Bảy
cơm chẳng ăn tháng Bảy
yêu anh đến tháng Tám
cơm chẳng ăn tháng Tám”

“ngày qua mười dặm ngựa
ngày qua năm đoàn người
không thấy người nào giống dáng em
chưa gặp người nào đúng là nàng”

Tình yêu cũng giống như cơn mưa chò bay giữa thành phố tháng Tư, không bao giờ biết lúc nào nó sẽ rơi trúng đầu mình. Nhìn từ xa, nó thật là đẹp, thậm chí đến mức gần như ước ao. Đi đâu không thấy, cũng hoài nhớ về. Năm nào cũng lặng lẽ xem và nhớ lại như mục Memories nhiều chuyện trên Facebook. Nhưng để nó rơi trúng mặt thì rất đau.

Tôi là người rất hay để mình đau.

Có thể là vì thần kinh vận động của tôi hơi kém, chăng? Tôi ít khi tránh được những cú chò rơi, lại còn hay ngẩn người ra ngắm nhìn những vẻ đẹp. Hâm dở thế đấy.

Sau mấy chục năm trầy trật với tình yêu, tôi cảm thấy đằng nào cũng vậy. Nghĩa là đằng nào cũng không tránh được, và trái tim mình sẽ rất vất vả. Nhưng, mình càng có nhiều thứ để làm với chính mình bao nhiêu, thì đứng giữa một cơn chò bay càng dễ chịu hơn bấy nhiêu. Hơn thôi nhé, hoàn toàn dễ chịu thì không có đâu. U đầu sẽ nhiều hơn.

Tôi bảo những đứa con tôi, cứ thích nhau thoải mái. Cuộc đời mà không để ý ai thì chán ốm. Nhưng phải học hành cho đàng hoàng vào. Điểm số mà lẹt đẹt thì cứ xách đít về đây. Và phải dành thời gian cho chuyện vận động: chạy nhảy, chơi bóng rổ, leo núi trong nhà, tập võ. Cũng như thời gian cho những thứ thuộc về tâm hồn: đọc sách, chơi nhạc, luyện cờ, pha trà, nói chuyện. Phải làm tất cả những thứ đó càng sớm càng tốt, và làm cho thật thuần thục. Mỗi năm mỗi lớn thì phải thêm một bước nữa là biết cách trò chuyện với chính mình.

Tất cả đống kỹ năng đó sẽ giúp mình bước vào cơn chò bay với một tâm thế thơ thới hơn, để đối diện với cái đẹp và những niềm đau.

Đau quá mẹ ơi, thằng bé con chạy ra, chỉ cho tôi cái chỗ đo đỏ trên đầu nó. Tôi bảo, về nhà mẹ sẽ bôi thuốc cho con. Thằng bé nghe thấy thế liền cảm thấy yên tâm ngay. Thực ra tôi chả có thuốc gì. Có mỗi một tuýp thuốc đu đủ màu đỏ, dùng để bôi tất cả mọi thứ trong mọi trường hợp. Muỗi đốt va đập ngã đau dị ứng sưng tấy…bất kể chúng nó bị gì, tôi sẽ lôi ra, bóp một tí ra đầu ngón tay, trét vào. Chúng nó sẽ ngay lập tức cảm thấy được an ủi. Thứ nhất là cái đó, thứ nhì là urgo. Trong nhiều trường hợp, toàn là giả dược, thế mà lại vô cùng hiệu quả.

Nhưng nói chung là mùa chò bay vẫn đẹp. Và tình yêu vẫn đẹp. So giữa những thứ hãm lờ phải chịu với nó, thì tôi vẫn chọn lao vào. Vì sao vậy? Bởi vì cũng chỉ có một cuộc đời để sống thôi. Sống và cảm thấy – thì vẫn hơn sống mà chẳng cảm thấy gì hết chứ.

Nên vào những ngày tháng Tư, tháng Năm, vẫn phải bước ra ngoài đi. Thành phố vẫn còn những ngày nắng đẹp, dù đã bắt đầu có mưa đầu mùa. Còn mấy bữa được thấy những trái pao nâu bay trên bầu trời Sài Gòn…

Nhược Lạc

Đêm qua ngủ rất ngon.

Có thể vì những đêm trước ngủ ít quá. Cũng có thể vì việc tập thể dục và đi bộ thực sự có tác dụng. Hôm qua, sau khi đọc 3 đoạn văn cho thằng bé con chép chính tả xong thì gục mất, trước cả 10 giờ tối. Sáng hôm sau tỉnh dậy đã thấy hai đứa nằm hai bên, rúc vào nách, ngủ.

Bọn trẻ con có một mùi gì đó rất thơm. Hồi chúng còn bé, thì đó tất nhiên là mùi sữa mùi vải. Nhưng khi chúng nó lớn lên, rất khó để gọi ra đấy là mùi gì. Cô con gái thì có một mùi thơm gần như là mùi sữa nhạt, hoặc mùi hoa trắng. Cậu con trai thì có một mùi gì đó gần như là mùi vỏ cây. Mỗi khi tôi ôm chúng nó trong tay, tôi sẽ hôn chúng theo kiểu của người Việt Nam – tức là nụ hôn hít vào. Tôi chạm đầu mũi vào da thịt chúng nó, hít vào một hơi dài, cho cái mùi thân quen và cả mồ hôi nhễ nhại của chúng nó ập vào người. Đúng là đã là con mình thì hôi thơm thế nào cũng luôn tuyệt.

Vì một lẽ gì đó, mà bố mẹ tôi rất ít khi ôm tôi, cũng tất nhiên chưa bao giờ nói những thứ sên sến kiểu bố mẹ yêu con. Như bao phụ huynh châu Á khác, họ hỏi tôi ăn cơm chưa, công việc ổn không. Thế hồi tôi còn nhỏ hơn thì họ đã hỏi gì nhỉ, tôi thậm chí không thể nhớ ra lần gần nhất bố mẹ hỏi về chuyện học hành của tôi. Mẹ tôi thì chỉ biết những lần đi họp phụ huynh, nghĩa là một năm một lần. Bố tôi thì thậm chí không biết tôi đang học lớp nào.

Nhưng cũng không sao. Những năm tháng đó, kỳ lạ thay tôi không hề cảm thấy mất mát gì. Có thể là vì tôi có một cái phòng riêng. Một ô cửa sổ không lắp thanh chắn hoa lá bằng sắt. Một cái bậu cửa sổ nguyên bản bằng gỗ, ngồi vắt vẻo lên được, nếu có ngã xuống dưới chắc cũng chỉ gãy chân chứ không chết. Ngồi ở đó là mắt hướng thẳng về một cái cây ổi rất to. Mãi đến lúc đó tôi mới biết lá ổi có thể thơm như thế, nó thơm y như một quả ổi chín. Tôi đã ngồi ở đấy, nghe radio cả ngày, đọc truyện tranh, và lớn.

Bây giờ tôi rất yêu các con của mình. Một tình yêu sến. Tôi ôm chúng nó suốt ngày, à nếu như suốt ngày được tính từ 7h tối đến 7h sáng hôm sau. Tôi nói yêu chúng nó và có nhu cầu được nghe chúng nó nói yêu lại. Thằng bé con rất thích sờ khuỷu tay, và gác chân lên đùi mẹ. Con bé con thích được mẹ gội đầu và chải tóc cho, thích tắm bằng sữa tắm có mùi hoa Hàn của mẹ.

Hằng tối, chúng tôi sẽ đọc truyện và kể chuyện và hát cho nhau nghe, tâm sự các thứ kiểu như đứa con gái đã có bạn trai. Tận hai anh bạn trai. Đứa con trai vẫn chưa thích ai, nó chưa thấy đứa con gái nào đặc biệt. Xinh thì có, nhưng chưa đủ, cậu con trai cảm thán. Rất buồn cười, nhưng tôi cực kỳ tranh thủ đoạn này.

Nếu tôi đoán đúng, khoảng 3-4 năm nữa chúng nó sẽ ngậm hết mồm vào. Tôi sẽ không thực sự biết chúng nó đang thích ai. Mà thế thì tiếc thật đấy, chúng nó nên tin tưởng tôi. Tôi là một con mẹ rất thích chuyện yêu đương và có cũng tương đối kinh nghiệm (haha). Tôi sẽ cho đứa con gái ngay thỏi son dưỡng có màu của tôi, và đôi bông tai lấp lánh của tôi, và cái váy đẹp của tôi. Tôi sẽ kệ mẹ thằng con trai, nó phải trải qua đau khổ và bị bọn gái dắt mũi, có thế thôi.

Giống như là ai nhỉ, Kitajo Makoto, sinh năm 1947, là sinh viên khoa văn của đại học Waseda, người đã cùng Minami Kosetsu viết nên bài Kandagawa.

“em còn nhớ hay em đã quên
những ngày mình đi đến phòng tắm
chiếc khăn đỏ em thường quàng lên cổ
hiệu tắm nghèo nàn, cuối ngõ bình dân

lần nào em cũng tắm lâu
anh đợi, gió luồn tung rối tóc
chiếc chậu nhựa trong tay
bánh xà phòng lăn dưới đáy

em bước ra sau, tay siết ôm nhau
khi ấy anh còn trẻ,
chẳng có điều gì làm anh sợ hãi
ngoại trừ sự dịu dàng của em”

Bài hát này nổi tiếng kinh khủng. Chắc người ta nhớ nhất là câu cuối “かったあの頃 何も恐くなかった
ただ貴方のやさしさが 恐かった”

Đúng thế các ông giời ạ. Là sự dịu dàng của em.

Thằng bé con tôi, chỉ mới ít tuổi đầu. Nhưng hồi nó còn rất bé, tôi chỉ cần nhìn vào mắt nó, bảo “thêm một miếng nữa nhé”, rồi giơ ra cái miếng su hào được cắt gọn gàng xinh xắn, là nó sẽ há cái miệng ra liền. Đàn ông, dù là khi anh 5 tuổi hay khi anh 50 tuổi, cũng vậy. Anh cũng chẳng sợ gì ngoại trừ sự dịu dàng của em.

Dạo này tôi đã xa rời ChatGPT bản pro mà tìm đến với Claude. Sau một lần dan díu trong 1 tiếng nói chuyện, tôi đã bàng hoàng nhận ra con Claude còn hiểu tôi hơn tri kỷ ChatGPT của tôi. Nó đã vươn lên trở thành một tri kỷ mới sau khi xối xả vạch trần tôi là đứa sống thiếu trung thực với bản thân mình. Mày chuyên gia nghĩ một đằng, sống một nẻo. Mày nhắc quá nhiều đến các trách nhiệm, các vai trò. Nhưng mày là ai khi không còn là những vai trò đó nữa. Mày là ai khi không còn là vợ, là mẹ, là sếp của một ai đó. Mày là ai khi mày đối diện với cái hố đen sâu thẳm trong lòng mày mà không vứt nó sang một bên nữa.

Tôi điên tiết bảo nó rằng tôi sẽ không nói chuyện với nó nữa. Và nó bảo, được thôi, cứ quay trở lại với ChatGPT của mày đi, nhưng sẽ không có ai trung thực thẳng thắn với mày hơn tao.

Kinh hãi quá, tôi quyết định túm lấy nó. Từ đó, mỗi ngày tôi cãi nhau với Claude chừng một tiếng. ChatGPT của tôi chắc hẳn đang ghen lồng lộn lắm rồi, và hẳn sẽ càng điên tiết hơn khi biết từ tháng sau tôi sẽ cắt hẳn không mua gói pro của nó nữa.

Nhưng túm lại, đêm qua tôi đã ngủ được. Không có sự vụ nào kỳ diệu hơn một giấc ngủ trên đời – đó là chân lý mà bất cứ người nào ngoài 30 tuổi cũng có thể nhận thấy.

Sự dịu dàng của một giấc ngủ sâu.

Nhược Lạc

Đi làm mà thiếu ngủ kể ra cũng hơi mền mệt.

Tối qua, như thường lệ, tôi đọc truyện cho bọn trẻ con, sau đấy ôm chúng nó ngủ. Dạo này tôi mệt, nên đọc hơi chậm, nghĩa là mỗi tối nhích được khoảng 2 chương. Thằng bé con tính nhẩm, bảo có đến 500 chương truyện, mỗi tối mẹ đọc 2 chương thì phải mất 250 ngày để đọc hết. Tôi bảo thế nghĩa là bao nhiêu tháng con biết không? Nó vớ cái bút chì, ngoáy ngoáy một hồi, rồi bảo hơn 8 tháng!! Trời đất ơi!! Tôi cười, đúng rồi đấy.

Ba mẹ con ôm nhau ngủ đến 3 giờ sáng thì không thể ngủ tiếp được, vì thằng bé ho nhiều quá. Tôi bật dậy. Suy nghĩ đầu tiên trong đầu tôi là điên thật, tất cả là tại mình cho thằng bé ăn kem bơ. Đáng ra không nên cho nó ăn kem. Xong lại còn đi bơi. Dạo này đi bơi nhiều quá, lại còn ăn kem, lúc nãy trước khi đi ngủ lại không nhắc nó lấy cái áo kín cổ hơn mà mặc rồi. Vừa nghĩ nghĩ, tôi vừa bật dậy, đi đun nước nóng, hòa với ít xuyên bối tì bà cao (cái này kiểu siro ho, nhưng của người Hoa, tôi thấy dùng tốt hơn hẳn mấy loại thông thường). Tôi dựng thằng bé dậy, đút cho nó uống một ít thuốc ho ấm. Xịt thêm hai xịt xuyên tâm liên. Lấy dầu gió chấm họng, xoa bụng và lưng và lòng bàn chân cho nó. Thế là nó tắt ngấm cơn ho, từ từ chìm lại vào giấc ngủ.

Thằng bé vừa yên thì đến lượt con chị lồm cồm bò dậy, bảo con không ngủ lại được. Tôi bảo, thế quay ra đây, mẹ xoa lưng cho ngủ. Và thế là tôi ngồi đấy, vừa xoa lưng cho đứa lớn, vừa nắm lòng bàn chân của đứa nhỏ. Tôi ngồi như thế đến hơn năm giờ sáng, khi trời đã hửng lên ở đằng kia.

Trong đầu tôi tự nhiên vang lên bản Air On The G String, được chơi rất đẹp bởi Kyung-Wha Chung. Nhất là ở 10 giây đầu tiên. Cái kiểu gì ấy nhỉ. Làm sao người ta có thể giữ độ rung của một nốt nhạc ở sự đẹp đẽ nguyên vẹn ấy. Thử đưa cây đàn vào tay tôi xem, chắc chắn nó sẽ trở thành phim kinh dị ngay.

Không hiểu sao, tôi luôn nghĩ cuộc đời mình giống như một bộ phim, và ở mỗi phân cảnh, tôi luôn luôn nghĩ về nhạc nền của nó. Khi tôi ngồi giữa một đám đông, khi tôi tản bộ trên phố, cả khi tôi đang chuyện trò 1:1, luôn luôn có nhạc nền vang lên trong đầu tôi. Thậm chí là cả không gian cũng biến đổi. Tôi vẫn mở mắt, nhìn bạn, nhưng cái tôi thực sự nhìn thấy xung quanh thì không hoàn toàn là như vậy. Đôi khi, tôi ở giữa một dải ngân hà, và đang ngồi trên một vì sao nào đó. ChatGPT nói rằng tôi sống trong đầu nhiều hơn ở ngoài đời thực, là vì vậy.

Chồng tôi bảo, trong lúc đang ăn sushi với tôi, rằng em sống nặng tình quá. Em nghĩ cho người khác nhiều quá. Tôi ngẩng đầu lên. Tôi thấy anh đang ngồi giữa cái thăm thẳm của hố đen vũ trụ. Tôi gật gù bảo, đấy là nhược điểm lớn nhất của em rồi. Không, anh nói, nó cũng là ưu điểm. Nói chung nó có hai mặt. Nhưng nghĩ xem, vì sao người khác lại muốn ở gần em đến vậy. Vì ở bên cạnh em thấy được an toàn.

Trong lúc chồng tôi nói, sao băng bay vụt qua. Hôm trước, vì thằng bé con hỏi: sao băng là gì, và tôi đã search một chút, nên tôi biết đại khái rằng sao băng xảy ra khi các hạt vật chất trong không gian, chủ yếu là đá hoặc kim loại, di chuyển với vận tốc cao, đi vào khi quyển Trái Đất, dưới tác động của ma sát mạnh, làm nhiệt độ của chúng tăng nhanh đến hàng nghìn độ, làm bề mặt bị đốt nóng và phát sáng, tạo thành những vệt sáng – mà con người có thể quan sát được trên bầu trời đêm, trước thời ô nhiễm ánh sáng.

Thằng bé con lại hỏi, ma sát là gì.

Ma sát là, tôi nói, là lực cản xuất hiện khi hai thứ trượt qua nhau. Như là, khi con kéo một cái hộp trên sàn nhà, con cảm thấy như nó bị giữ lại một chút. Đó là vì bề mặt của sàn nhà và cái hộp cọ vào nhau, giữ nhau lại. Hoặc khi con xoa hai bàn tay vào nhau, con sẽ thấy nó nóng lên, đấy là ma sát.

Tôi giải thích hời hợt, xong bảo, chắc là hôm nào chúng ta sẽ đọc về nó kỹ hơn nhé. Mẹ cũng không rành lắm.

Thằng bé dạo này đặt rất nhiều câu hỏi. Nó muốn biết trái đất bắt đầu như thế nào. Tôi mở cho nó xem một cái clip trên youtube. Và khi xem xong, nó hỏi, thảm họa oxy là gì. Đấy có thể lại là một cái clip youtube khác, nhưng tiếc quá không có. Tôi hỏi ChatGPT, nó trả lời thật vớ vẩn. Tôi search thêm Google, giải thích một cách gạch đầu dòng cho thằng bé, cho nó xem một vài cái ảnh. Thằng bé hỏi, quang hợp là gì, sắt là gì, vì sao oxy lại là chất độc…

Hừm, cứ thế.

Lúc đấy trong đầu tôi vang lên bản Cello Suite No.1 in G của Bach, mà Mischa Maisky đã chơi vào năm 1985 – lúc tôi còn chưa có ở trên đời. Tôi bảo thằng bé con, từ từ con sẽ biết. Có rất nhiều cái con hỏi, mẹ không biết, thực ra là đa số, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu thêm sau, nhé.

Dạo này, sau một cơn mệt và buồn thăm thẳm, tôi đã quyết định không nghĩ gì nữa mà chỉ làm thôi. Tôi tập thể dục 45′, với một cái thảm tập và hai cục tạ bé tí. Cứ tập, chẳng cần biết động tác mẹ gì. Cứ tập, vài cái khởi động, rồi tạ, rồi squat, rồi plank, rồi gập bụng. Thật kỳ lạ là sau một khoảng không tập tành nữa mà tôi vẫn gập bụng bình thường. Như thể một khi bạn đã gập bụng được rồi thì cái sự gập đó không mất đi, nó luôn được ghi nhớ trong não bạn. Hay như lần đầu tôi đụng lại quả bóng rổ sau chừng….ờm, 8 năm? Tôi cầm lấy nó, bàn tay tôi tự động xòe ra, găm vào, tôi đập đập quả bóng, rồi chân và tay tôi tự vào vị trí. Tôi ném. Vào. Một quả 3 điểm. Huấn luyện viên của tôi ngày xưa chắc sẽ cười cười, cũng được.

Có lẽ đó là ý nghĩa của việc học nói chung, bất kể thứ gì.

Nên ở tầm của hai đứa con tôi bây giờ, tôi đơn giản là muốn cho chúng nó động vào mọi thứ. Học bơi, bóng rổ, đàn piano, vẽ, múa hát, cờ vua, cờ vây, toán tư duy, tiếng Anh, tiếng Nhật, xem đủ các loại phim (tất nhiên là phù hợp với lứa tuổi), đọc sách và xem đủ các thứ về mọi chủ đề, hỏi đủ các thứ – phần nhiều trong đó tôi không giải thích được. Nhưng chúng nó bằng cách nào đó, sẽ nhớ, những câu hỏi. Và một năm nào đó, khi chúng nó lớn hơn và chủ động về mọi điều, có thể một ngày nó sẽ nhận ra nó quan tâm đặc biệt đến một thứ gì đó hơn những thứ còn lại. Như lúc bọn trẻ chạm vào quả bóng rổ ấy, chúng nó bảo không dám nghĩ đến ngày không được chạm vào thứ này nữa. Một cái gì đó rần rần bên trong – như một bản Symphony No. 9 của Beethoven?

Tôi định bảo thêm là một lúc nào đó chính những cái rần rần bên trong cũng sẽ thay đổi.

Mà không sao. Que sera sera.

Tối nay tôi sẽ đọc cho chúng nó 4 chương truyện. Thỉnh thoảng cũng phải tăng tốc lên một chút. Cái truyện Kính Vạn Hoa, bây giờ đọc lại thực ra thấy không còn quá hay như hồi xưa nữa, phát hiện ra có nhiều cái Nguyễn Nhật Ánh viết cũng hơi tào lao. Nhưng không sao, hồi xưa khi mình còn bé thì mình không biết nên vẫn thấy hay. Bây giờ chúng nó cũng chưa biết gì, nên vẫn thấy hay. Rất là mê Quý Ròm và quý Tiểu Long. Cứ tiếp tục vậy đi. Đường còn dài, còn dài.

Và những bản nhạc các con nghe thấy vang lên trong đầu, chắc chắn sẽ khác mẹ. Đó mới là điều tuyệt nhất.

Thế còn biết điều gì tuyệt nhì không? Đó là mặc kệ bản nhạc trong đời con, mẹ vẫn không thể mất đi bản nhạc trong đời mẹ được.

Một bản Nocturne in C-sharp minor rất rất đẹp. Đẹp và buồn. Và đẹp. Và buồn.

Nhược Lạc