Tản văn · Trà

hồi đó

hoi-do

hồi đó,

nhà còn chưa có bộ ấm chén nào, ấm đun nước cũng không. hai đứa đặt luôn cái bát tô lên bếp đun nước. nước sôi liu riu thì rót vào cốc. đợi nước hơi hạ nhiệt, cho trà vào, úp cái đĩa con lên. cũng đếm giây đếm khắc như ai, rồi rót ra cái bát đựng nước chấm để uống. sáng nào dậy việc đầu tiên cũng phải làm một tuần trà như thế. vẫn còn chưa có bàn ghế gì mà ngồi cho đường hoàng, cứ đứng luôn bên cạnh bếp mà khật khà với nhau. thế mà, đó lại là những chén trà ngon lành xúc động nhất trong cuộc đời.

hồi đó,

tức là hồi bắt đầu có bộ ấm đầu tiên. nâng nâng niu niu. thức ấm thức chén. tỉ mẩn pha trà. lúc bấy làm gì có cái chuyện ấm nào pha bạch trà, ấm nào hồng trà, ấm nào trà hương. rồi chén thấp chén cao chén sứ chén đất. tất tần tật trà nào thửa được ở đâu đều cho vô bộ ấm chén đất nâu đó hết. rứa mà tối nào sau giờ cơm cũng đều đặn ngồi với nhau. đợi nước sôi, đợi nước dịu, đợi trà nở cánh, đợi người mở lời hoặc im lời bên nhau.

hồi đó,

ai muốn gặp hai đứa câu đầu tiên đều hỏi “đang ở đâu đó? có ở Hanoi không?”. là vì đi miết. đi đâu mà đi miết. hết vùng trà này tới miền đất nọ. đến đâu cũng dỡ cái tay nải màu xanh lá cây ra. bên trong có hết nào bình giữ nhiệt, ấm, chén, tống, khơi trà, khăn trà…. thậm chí cả khay trà. có lần qua Sing thấy mình lôi ra nguyên cái khay trà bằng gỗ, ông anh mình nhẹ nhàng hỏi mình có nhất thiết phải như vậy không.

hồi đó,

phát hiện ra rằng uống trà ở nhà là ngon nhứt. tức là có đủ điều kiện, đủ đồ nghề và không gian cần thiết. tức là có bếp lửa như ý, ấm đun, ấm pha, chén tống, chén quân…. quan trọng nhứt là không cần bận tâm tới bất kỳ ai, bất kỳ điều gì. miễn là hai đứa ngồi im lìm bên nhau, đứa pha đứa uống. lẳng lặng như vầy.

sau rày,

phát hiện ra uống trà ở nơi khác cũng vẫn ngon như thường. mỗi nơi, mỗi chốn, mỗi lúc, mỗi người….lại ra những kiểu ngon khác nhau. nhưng ngon nhứt, vẫn là uống ở nhà. ở nhà, không có nghĩa là ở trong cái nhà đó. mà là ở nhà mình, ở với người-nhà của mình. tức là người mà không cần nói nhiều lắm khi muốn uống trà. không cần phải bảo lấy cái ấm đó nha, không đừng lấy cái chén đó, thôi trà đó dở lắm. kiểu vậy. uống với người-nhà của mình. tức là uống với người mà chỉ nhìn nhau thôi cũng phải hiểu rằng tối nay tui buồn lắm, tui cần trà-từ-bi biết bao nhiêu.

uống với người-nhà của mình. tức là dầu khi đó mình đang ở trong nhà mình, hay trong nhà người, trước bậc hiên hay giữa đồi với núi, dùng nước mưa hay nước máy, dùng ấm đất hay ấm sứ, dùng chén cao hay chén thấp, dùng trà mộc hay ướp hương. thì mình vẫn thấy ngon. ngon nhứt.

ngon như những khoảng im lời giữa mình với nhau, hay giữa khoảng không của những cánh trà trong ấm.

(2017)

Nhược Lạc 

 

Thơ · Trà

bạch hào ngân châm

silver-needle

một nét lông ngài trắng mảnh mai
sương mây gió tuyết triệu năm dài
mãi đến hôm nao người ghé đến
khuyến dụ trà nương thoát bồng lai

sơn khê nồng thắp giữa trần ai
một ánh hồ trong sáng miệt mài
màu như hoa mới, mềm hương sớm
thoáng chốc thần tiên hay lão giai?

ta không sợ đếm nỗi tàn phai
chỉ tiếc tuần thơm vốn chẳng dài
nhấp môi ân tạ duyên trà ngộ
tựa khách đê đầu trước nhành mai.

(tặng trà Silver Needle/Bạch Hào Ngân Châm)

Nhược Lạc 

Thơ · Trà

chén trà còn ấm hơi quen

IMG_4287

ai cũng có
một nỗi lòng để đó

đôi việc để làm
mấy chiếc bát để rửa
dăm giấc mơ còn dang dở
vài cuộc gọi chưa nghe

góc phố đầu hè
lấm tấm suy tư bỏng rát

anh ngồi nghe em hát
cây đàn cũ đi nhiều
nhưng song ca cùng em vẫn hợp

sao hơi nóng ngoài kia phả choáng ngợp
mà chén trà anh uống vẫn êm vơi

em đan một tấm thảnh thơi
để anh đi tiếp chuyến đời còn xa

đau thương quá,
lại về nhà

về đong lại một ấm trà hơi quen.

Nhược Lạc 

Thơ · Trà · Umeshi

im,

DSCF1883.jpg

thôi không thiết nỗi bàn thiên hạ
cho mặc ai ngồi đó giễu nhau
những điều không thấy không thể nói
mưa đổ chiều thu ngơi rất mau

ta về miết lại đôi thành chén
thức vị trà thơm trong ấm nâu
ai thời đã ủ hương ngợp lá
giữ một thiên đàng bung đóa sau

người qua kẻ lại, đời vẫn chật
lắm nỗi gièm pha, ít thấu lòng
thoát trông lênh láng mà trôi vuột
có mấy thời vương duyên nước trong

ta về kín lại đôi lời nói
bắc một tuần đun riu rắt reo
tiện tay khơi ấm lòng nhau vậy
có biết ngày sau ai nhớ theo

mộng lành hư ảo, muôn đời mộng
thương mấy mà thương, cũng lụi tàn
ta về xếp lá toan trở dậy
gió động đa đoan, lá động vàng

ta về khép lại đôi tà áo
xếp lụa, mở khăn lông ấm êm
mùa đông khép cửa, đầu xuân hé
giữa hạ phơi chăn, thu vén rèm

lắng nghe sương sớm mà khơi dậy
một ấm trà im trong khói mây
gọi nhau dăm tiếng xin thật khẽ
kẻo phố ngoài kia động gió lay.

Nhược Lạc

Thơ · Trà · Umeshi

những ngày (này)

DSCF1850.jpg

những ngày,

cơn gió nổi lên
hạt mưa rơi xuống
gọi tên lá mầm

em nằm nghiêng
mắt ân cần
đợi anh bắc ấm
thức lên tuần trà

chúng mình đếm những ngày qua
đếm sang ngày mới
biết là về đâu

tháng ngày không thiết bể dâu
xiết lời thề hẹn
bắc cầu đa đoan

anh giăng lên tấm vải màn
em thâu xếp lại một gian bếp vừa
khói thơm nhắc những buổi trưa
chén thô kéo những sớm vừa nắng mai

uống xong hớp nước còn dài
lá xao còn những lớp lai láng lòng
dầu nghiêng đáy mắt còn trông
sóng hồ gió nổi ngập mùa bão mây

ta về sống lại vườn cây
tát xong gàu nước, giữ đầy hũ tương
về gieo lại nắng vô thường
chao nghiêng giữa buổi tiếng thương ạ ời

mai này thêm tiếng khóc cười
thêm dăm muỗng bột, thêm mười muỗng canh
thêm người ngủ giữa lòng anh
thêm khuya thức trọn, thêm vành trán dô

ta về in giấc mơ hồ
nhắc nhau một chén nước thô cũ mèm
anh về sống lại cùng em
bắc thêm ấm nước, thức mềm lá xanh

trước khi tiếng khóc lảnh lanh…

Nhược Lạc

Thơ · Trà · Umeshi

uống trà, cùng nhau.

DSCF1246.jpg

con đã ngủ và đêm đã thức
sương đã rơi, nhài đã lên bông
bầy kiến kéo thành đàn đi tránh bão
anh có dùng trà với em không?

bếp đã thắp, nước đun đã sẵn
ấm trà khơi, chén đã mở lòng
hũ trà ủ đã thời nhuần thắm
anh có thuận lòng với lá chăng?

lá trà sống chuỗi ngày tung tăng
trước khi hiến mạch tươi vào lửa ấm
trước khi siết buồn vui vào trầm lắng
đợi nhân gian thức giấc mộng dài

anh đừng nghĩ quá nhiều đến ngày mai
khi khôn dại là điều không đoán biết
uống với nhau một tuần trà, kẻo tiếc
gió mùa thu mới đó đã qua rồi

em đã thức một ấm trà thảnh thơi
hương đã thấm một lời ta chẳng nói
chén nước lắng những điều chưa kịp hỏi
ai biết đời ta đã lỡ những gì

cánh lá mềm như một khúc thiên di
nốt hương chớm thoát đầu môi rồi lắng
vị hoa trái óng mềm nơi cuối họng
làn khói thơm quyến luyến đến tận cùng

anh hãy nhấp một chén trà ung dung
tay chạm lại ngày xưa – thời bỡ ngỡ
ta đã thức những ấm trà thật dở
tới những vị thanh – sâu đến bất ngờ

ta đã băng những quãng đời mộng mơ
hái trà búp sóng xanh tràn trên lá
thức trọn đêm cùng mùi sao-xuyến lạ
ngỡ như người mình đổi máu tanin

mình đã uống trọn vẹn những ngày xanh
khi trà thức là một niềm an ủi
ấm trà đóng lại bao điều buồn tủi
gửi vào tay nhau từng chén vô ưu

ta rủ nhau hò hẹn với luyến lưu
mỗi khoảnh khắc đều nhất kỳ nhất hội
nếu hôm nay ta lỡ lòng bước vội
biết ngày mai có được thức cùng trà

nên đêm nay trời đã cất lời ca
con đã ngủ, quỳnh đã toan hé nụ
nước đã sôi, và lòng nhau đã rủ
anh có dùng trà với em không?

Nhược Lạc

Trà · Đời thường

chén trà của tháng năm

YK6W2823.jpg

(bài viết đăng trên T • P O T journal vol 08: time travel)

Bài viết: Nhược Lạc | Ảnh: Phạm Đ. Dũng

***

Lần đầu tiên tôi được uống trà là lúc chừng 5 tuổi. Hình như trong một buổi giỗ lễ mùng 1 đầu năm. Gia đình chúng tôi có thói quen tụ tập nhau lại trong ngày này, vừa làm giỗ cụ, vừa gặp mặt ăn uống mừng năm mới. Trong khi những người lớn bận bịu cỗ bàn, thắp hương, hỏi han nhau về sức khỏe, công việc, còn lũ trẻ con đương chạy nhảy nô đùa, đòi ăn bánh mứt, nắm xôi; thì tôi chỉ thèm được sáp lại nơi cái bàn gỗ nâu thưa vắng.

Trên đó bày một khay ấm chén bằng sứ, kề bên có đĩa bánh đậu xanh, nho khô, hạt dưa. Dưới bàn có sắp sẵn phích nước sôi, mỗi lần mở ra là bốc hơi nghi ngút. Chỉ có ông tôi ngồi đó, lẳng lặng tráng ấm chén tinh tươm, rồi mở một hộp thiếc nhỏ, lắc nhẹ tay cho mấy cánh trà rơi vào ấm. Ông chế nước sôi từ phích vào ấm trà, đậy nắp lại, yên tĩnh chờ đợi, rồi rót dần ra chén nhỏ, nhấp môi từng ngụm thảnh thơi. Tôi không biết ông làm như vậy để làm gì, nhưng trong ký ức một đứa nhỏ năm tuổi, đó là hành động rất “người lớn”, rất “trưởng thành”.

Có lẽ cái tính tò mò và háo thắng của trẻ con đã khiến tôi ao ước được làm cái việc như vậy: uống một ngụm trà. Thế nên, thay vì đòi nước ngọt có ga, kẹo bánh ô mai như lũ trẻ trong nhà, tôi chỉ tha thiết xin mẹ cho nhấp môi chén trà xanh nước. Mẹ tôi miễn cưỡng đồng ý, sau khi đe kỹ rằng nó đắng chát vô cùng. Tôi chẳng tin. Uống xong rồi mới tin. Chao ôi là đắng, và chát. Thức vị đặc trưng của trà mạn phương Bắc pha bởi người đàn ông tuổi lục tuần. Phải nói như thế, bởi vì thủa đó ai cũng cho rằng pha trà như vậy mới là ngon. Nhưng tôi không thấy ngon, chỉ thấy tiếc. Hóa ra làm người lớn lại khổ như vậy, lại phải chịu nhiều đắng cay như vậy. Thế mà, sau cái đắng chát tưởng chừng vô cùng tận đó, lại xuất hiện một cảm vị ngọt ngào, thơ thoảng, luyến lưu. Tôi lỏn lẻn cắn hạt nho khô, rồi nhấp thêm ngụm trà mới. Bấy giờ, hàng loạt những hương vị dịu ngọt, chua thanh, nhân nhẩn, chao chát đua nhau lan toả trong khoang miệng tôi, chiếm lĩnh khắp vòm họng, rồi êm đềm trôi tuột xuống lồng ngực.

 

YK6W2814.jpg

Sau này, âm hưởng của chén trà tuổi thơ vẫn lơ đãng theo tôi trong suốt những năm tháng thiếu niên cho đến tuổi trưởng thành. Đôi khi tôi bắt gặp mình ngồi bên khung cửa gỗ, trước hiên nhà trống, trong buồng học, hay trên sạp gụ đã nhiều năm tuổi: thảnh thơi nhấp một ngụm trà. Tôi không giữ thói quen pha ấm trà đặc đắng như ông, mà gia giảm lượng trà, căn đong lượng nước cho vừa khẩu vị.

Cho đến thế hệ tôi, người uống trà đã không còn cố chấp níu giữ hương vị trà mạn sánh đặc. Tôi dần dà hiểu rằng thế giới của trà rộng lớn hơn như vậy rất nhiều. Chúng có bạch trà, hồng trà, lục trà, phổ nhĩ… Chúng có trà móc câu, shan tuyết, oolong… Chúng cũng có những trà cụ đi kèm như ấm, chén, tống, que khơi… với đủ mọi hình dáng và công năng phục vụ người thưởng thức. Câu chuyện về trà theo tôi lớn dần qua năm tháng, qua những vùng trà tôi ghé thăm, những người nông dân trồng trà và làm trà từ đời này qua đời khác.

YK6W2820.jpg

Có câu nói vui (mà thật) rằng: Nếu nhắm mắt và chỉ tay trên bản đồ Việt Nam, thì ngón tay chạm vào đâu, ắt có cây trà ở đó. Vậy mới biết thiên nhiên nói chung và hay cây trà nói riêng đã ưu ái mảnh đất hình chữ S này biết bao. Và mới thấy chén trà gần gụi và thân thiết với con người Việt Nam ta biết bao. Đó có thể là chén nước chè tươi xanh mướt mùa hè, bà hãm trong ấm tích đặt sâu vào giỏ ủ. Đó có thể là ấm trà mạn, ông tỉ mẩn pha trong những sớm đầu xuân. Đó có thể là cốc trà đá vỉa hè, cùng ta hàn huyên bao lần với chúng bạn. Hay là tuần trà shan tuyết cổ thụ, để nhâm nhi những lúc một mình.

Chuyện uống trà ở xứ mình thân thương ở chỗ, nó dành cho tất cả mọi người, mọi lúc, mọi nơi. Từ bác nông dân tới người viên chức, từ em gái nhỏ tới anh thanh niên, từ người giàu tới kẻ nghèo, từ lúc bận rộn đến giờ thư giãn, dù tâm hỗn loạn hay phút an nhiên. Tôi đã thấy ấm trà lựng thơm trong những ngày hội tiệc, đám cưới, đám hỏi. Tôi cũng thấy chén trà tĩnh lặng đưa những người đã khuất về nơi an lành. Tôi đã uống cạn bát chè tươi của bà, nhấp môi chén trà đặc của ông, đã pha hàng tuần trà với gia đình, bè bạn, hay nhâm nhi độc ẩm làm vui. Nhưng chưa lúc nào trà khiến tôi cảm thấy nó khập khiễng với không gian và con người ở đó. Trái lại, những xúc cảm và nghĩ suy của con người như được quyện hòa trong nước trà. Để rồi từ đó những niềm vui lan ra, những nỗi buồn san bớt.

YK6W2842.jpg

Bây giờ, khi đã có gia đình nhỏ cho riêng mình, tôi vẫn giữ thói quen pha trà và thưởng trà cùng người thương. May mắn thay, tôi gặp được người bạn đời cũng yêu trà như mình. Để những buổi sớm mưa xuân, những chiều hè nắng dịu, chúng tôi được rủ nhau bắc ghế ra trước sân ngồi, đun một ấm nước sôi, thảnh thơi thưởng một tuần trà. Nghe xem cái dư vị thanh đắng, ngọt dịu này sẽ lan hòa cùng chúng tôi được bao lâu, và bao năm.

Trà · Umeshi

người dưng vĩ đại

DSCF0832.JPG

chúng mình có thể sống thiếu nhau
điều ấy là chắc chắn

cơ thể anh vẫn tráng cường khoẻ khoắn
và lòng em vẫn hiền nhẹ an vui

chúng mình hẳn nhiên có những giấc ngủ vùi
sau nhiều giờ ngược xuôi vất vả
chúng mình sẽ đôi khi lòng nghiêng ngả
trước một bóng người lơ đãng bước qua

đời chúng mình rộn rã những lời ca
ngồi ăn bữa cơm rau và canh cá
không ăn chay, cũng chẳng làm sao cả
hai tư giờ, trái đất vẫn đủ quay

chúng mình, có thể, đôi khi uống say
và đôi lúc thở dài trong bóng tối
thỉnh thoảng sân si, lắm điều hối lỗi
nhưng ngày mai màu nắng vẫn lên đầy

phố mùa đông phủ cánh má đỏ hây
anh hôn lén một bờ mi xa khác
em dựa dẫm một bờ vai thô rám
và không ai phủ quyết được đời mình

em chẳng thể là cô gái thật xinh
anh chẳng phải người đàn ông toàn hảo
những điều dở hơi chúng ta hay cười nhạo,
có khi lại vướng hết vào mình

thế nhưng,
giữa bao la của những cuộc viễn chinh
anh đã chọn dừng lại bên khóm trúc
em đã chọn trồng thêm một đoá cúc
để vườn xuân nở rộ đến hôm này

chúng ta, phải chăng, là những kẻ không may
sống cả đời chẳng thành ai vĩ đại
chỉ lặng sống qua những ngày khôn dại

riêng một hôm,
chúng ta chọn đại
để trở thành duyên nợ của đời nhau

ai mà đoán nổi chuyện mai sau
chỉ biết được hôm nay còn kề cạnh
trước đôi mắt cuộc đời sắc lạnh
thì tay mình còn ấm, ôi may

ta đi qua một đoạn trường này
để biết ơn một người dưng vĩ đại
người bình thường biết thương ta mê mải
để viết nên dăm chuyện đỗi phi thường

cảm ơn Anh,
người ta vẫn còn thương.

Nhược Lạc

Thơ · Trà

một tuần trà

000065.JPG
Taken by Lạc.

anh không có nệm, có hoa
anh không có ấm tử sa
yêu kiều
anh không có hết cả chiều
nhàn cư ngồi lại
bên siêu nước đầy

anh chỉ có
ngón tay gầy
vụng thô lóng ngóng
dớt dây bàn trà
anh chỉ có một đêm sa
ấm xiêu, chén sứt, mớ trà hái tươi

anh chỉ có
nét môi cười
tự hôm nao ấy của người ghé ngang
anh chỉ còn khúc tịch tang
tự xưa vọng lại muộn màng còn đâu

anh còn suốt
một bể dâu
điệp trùng cánh mỏi cò đâu dám về
anh còn hăm mấy cơn mê
người khôn kẻ tỉnh biết trề môi son

anh còn chi
nữa, chẳng còn
tới đây là hết một lon nước mùa
mưa rồi cũng hết được thua
trà rồi cũng dứt nước đùa lá xanh

em mà bước lại cùng anh
thời em chỉ có chát tanh ngậm ngùi
thôi em ngồi lại chút thôi
vừa xong một ấm trà tươi giấu tình

từ mai anh lại nín thinh
từ mai em lại lên dinh cùng chồng
từ mai ấm lại thành không
từ mai trà ngát, cứ trồng vậy thôi

tới đây là hết tuần rồi.

Nhược Lạc

Thơ · Trà

dạ vâng,

000009
Taken by D.

tôi chỉ có hôm nay
để pha ấm trà này
để đọc cuốn sách hay
để may thêm chiếc áo

để trồng một cây táo
để xào đĩa mỳ thơm
để níu vòng tay ôm
để mơn man khúc gió

để nuôi một con chó
và thêm một con mèo
để nghe tiếng lèo nhèo
của trẻ con hàng xóm

để hơ trên bếp nhóm
mấy củ khoai lang già
để hát một khúc ca
từ cây đàn đã cũ

để mua quả đu đủ
thắp hương cho ông bà
để muối hũ dưa cà
và rang thêm ít lạc

để nghe tiếng xào xạc
của cây cối trong vườn
để dặn cá đừng ươn
nhớ nghe lời bố mẹ

để làm chả lá hẹ
để ngâm gạo thổi cơm
cắm lọ hoa lay-ơn
và nói lời cảm tạ

trước khi ngày trôi qua
trước khi đời xa lạ
trước khi tôi sẽ là
một ai tôi chẳng biết.

Nhược Lạc