một điều khác đi

Hồi tôi còn nhỏ, một trong những tiếp chạm đầu tiên của tôi với trà, là hình ảnh ông ngoại ngồi bên bàn trà. Ông nhấc cái phích nước Rạng Đông, rót nước nóng già vào ấm trà bằng sứ trắng vẽ hoa, tráng ấm, tráng chén. Ông xúc trà từ hộp thiếc, bỏ vào ấm sứ, rót thêm nước nóng, lại tráng một lần nước. Rồi lại rót nước nóng vào ấm, rồi đợi chừng vài phút, rồi rót ra chén nhỏ. Rồi ông uống trà.

Nguyên cái đoạn vừa kể trên, diễn ra chẳng lâu lắm đâu, nhưng hồi đó, với tôi, chúng lướt qua như một bộ phim chậm rãi nhiều phân cảnh.

Xung quanh vẫn tiếng các bác ồn ã quát bọn trẻ con ngồi gọn vào, lũ trẻ con thì vẫn í ới chạy nhảy hò hét đòi uống nước ngọt các kiểu. Nhưng với riêng tôi, thì trong một khoảng khắc nào đó, mọi thứ đã im bặt. Tôi bị thu hút bởi một thứ hoàn toàn khác với không gian, cảnh quan, mọi sự chung quanh. Tôi bị thu hút bởi một niềm rung cảm, mà thủa đó tôi chưa gọi được tên, song vô thức của tôi đã biết rằng: tôi muốn một điều khác.

Gần đây tôi cũng gặp một (vài) bạn trẻ gợi tôi nhớ đến cảm giác của chính mình năm xưa đó. Từng bạn, theo câu chuyện bên chén trà, mà tôi có dịp tiếp xúc, lần lượt kể tôi nghe về ngành học, công việc hiện tại của các bạn. “Nó không giống gì hết với những điều mà gia đình hình dung về em” – bạn kể.

Còn tôi thì hỏi “Sao em biết đó là điều em thực sự yêu thích?”. Bạn uống thêm một ngụm trà, rồi trả lời: “Thật ra em cũng không biết chính xác đâu chị ơi. Nhưng em biết chính xác điều mà em không thích.”

Tới đây thì, tôi phải gật gù thôi. Vì khi xưa tôi cũng vậy. Cái mình thích có khi còn là cái mơ hồ, cái cảm giác xa xôi mông lung mà ta chưa gọi rõ hay phác họa được ra. Nhưng cái chắc-chắn-không-phải-ta, cái hoàn-toàn-không-yêu-thích, thì ta có thể nhận biết, và loại trừ được.

Có thể không hay khi nói điều này, nhưng trong suốt quãng thời gian còn nhỏ, tôi đã không gặp ai mà mình muốn trở thành cả. Tôi biết mình sẽ không thành người này, tôi sẽ không sống như người kia, tôi sẽ không làm điều nọ, tôi sẽ không chọn như đây.

Nhưng cái tôi chọn là cái gì? Là một-cái-khác-đi.

Một cái khác, mà, đến tận hai mươi tuổi, tôi mới bắt đầu chạm vào được. Từ lúc bắt đầu chạm, đến lúc dấn thân, sung sướng mỉm cười, khổ đau khóc lóc, trầy da tróc vảy, bàn chân tươm máu…. Đó là câu chuyện của hành trình dài chứ nào phải một câu giãy lên đòi đồ chơi của con nít là có ngay được. Dù vậy, trước khi có được, đã mơ hồ thấy được, cái con đường mình mong muốn đi.

Tôi có một cái duyên may của người được tiếp xúc với trà, để rồi từ trà, tôi lại có thêm duyên được gặp gỡ với những người làm trà, người làm ấm chén, người làm khay trà, người làm hộp, người thêu khăn… Mỗi người mỗi nghề, song đều chung nhau ở cái đẹp của một ngách nghề nối giữa xa xưa và hiện tại.

Trà là một thức uống lâu đời của người Á Đông, hay người Việt, nhưng con đường mà trà đã đi qua, hương vị của trà, cách thưởng thức trà qua năm tháng đã mang nhiều biến đổi. Nếu bảo tôi uống lại vị trà ngày xưa mà ông tôi thường uống, thì tôi chịu thua, tôi không uống nổi cái phong vị đắng chát đó. Nhưng tôi đã neo vào cái hình ảnh đó mà đi cho đến tận ngày gặp được vị trà thuộc về mình.

Cũng như chiếc khay trà và hộp trà của Phùng Ân Artisan mà mới gần đây thôi, tôi mới có dịp được sở hữu, ngay trong quán trà của mình Lạc Teahouse. Chiếc khay có cái tên thật đẹp: Khay trà Lilac – kể câu chuyện về loài hoa Lilac (Tử Đinh Hương) bằng những nét khảm sơn mài thanh tao và uyển chuyển, tỏa ánh sáng ngời khi dải nắng chiếu qua.

Tử Đinh Hương là đóa hoa tượng trưng cho thanh xuân rực rỡ, phóng khoáng, và tự do. Là đóa hoa trong mùa xuân của mỗi người, bằng tiếng gọi từ vô thức gợi lên, rằng ta muốn sống một-đời-sống-khác. Khác điều-đã-quen, khác điều-được-dạy, khác điều người-khác-bảo-là.

Tôi nhìn thấy được tinh thần nghệ nhân nghiêm cẩn và kỹ lưỡng trong từng sản phẩm của Phùng Ân Artisan, từ một chiếc hộp tre đựng quà, đến hộp trà nhỏ, chiếc khay sơn mài, đến từng chiếc lót ly… Tôi nhìn thấy hàng giờ hàng giờ làm việc của những người thợ Việt Nam yêu nghề, tẩn mẩn đánh bóng từng chiếc khay, từng nắp hộp.

Như nhìn một con đường “biết rõ vẫn khó đi”.

Như nhìn lại mình: nỗi mơ hồ tuổi lên năm, nỗi băn khoăn tuổi mười sáu, nỗi đau đáu của những ngày hai mươi, và niềm thảnh thơi của người được chọn và được đi đến tận giờ-phút-này (thôi không nhắc thêm về tuổi nữa, già rồi!).

Xin cảm ơn một khay trà đẹp. Và xin cảm ơn tôi, của ngày hôm đó, đã chọn một-điều-khác-đi.

Nhược Lạc

Advertisement

nhà là

Hồi xưa, đã có thời tôi không mong về nhà.

Tan làm chỉ muốn đi ăn uống gì đó bên ngoài, chứ không muốn về. Nghĩ đến nhà chỉ thấy mệt mỏi, thấy ngập lên các loại việc nhà, sau một ngày đã đầy rẫy việc làm.

Sau này ra ở riêng thì lại chỉ mong được về nhà. Dù việc nhà thì ở đâu cũng vậy, nhưng mình được quyền quyết định làm cái gì, như thế nào và vào lúc nào.

Nhà thành nơi đón người ta trở về, để xoa dịu những vất vả sau một ngày dài.

Nếu nhà chỉ là nơi chờ người ta về để lau dọn, nấu cơm, rửa bát, tưới cây…. thì tức là nhà = một chỗ làm khác. Một ngày mà đi làm hai chỗ toàn thời gian thì sao ai chịu nổi.

Cái nhà trước tiên phải là một cái nhà mở cửa. Người ta về được đón bằng nụ cười, bằng lời hỏi chuyện. Còn những cái khác để dành sau đó.

Việc nhà, muôn đời không phải việc ai làm cái gì. Mà là tất cả chúng ta muốn gì ở ngôi nhà này?

Bạn muốn có người ăn cơm cùng mình, bất luận ăn gì. Ôm mình khi thấy mệt. Cùng mình ngắm một cành hoa giấy. Hay bạn muốn một chiếc máy rửa bát, máy giặt, nồi cơm điện…luôn bền bỉ chạy theo yêu cầu?

Tôi hồi xưa đã luôn tưởng mình cần một căn nhà rộng, đẹp và ngăn nắp. Nhưng khi đã sống đủ lâu và chuyển nhà đủ nhiều, tôi nhận ra cái nhà vật lý không phải cái quan trọng nhất.

Cái cách chúng ta đón nhau khi trở về và sống với nhau trong đó, mới là điều tạo nên cái nhà – chứ nào phải gạch vôi.

Nhược Lạc

làm thế nào để bọn trẻ con chịu ăn rau, hay đọc sách?

Làm thế nào để bọn trẻ con ham đọc sách hay chịu ăn rau, theo mình là hai câu hỏi khác nhau nhưng có chung một câu trả lời.

Đó là trước khi muốn bọn trẻ con làm gì, hãy tự hỏi xem bố mẹ chúng có muốn làm chuyện đó không. Có những bố mẹ cả ngày không có lúc nào sờ đến một cuốn sách, rảnh ra lúc nào chỉ muốn ôm điện thoại lúc đó, nhưng lại la ó khi bọn trẻ con…cũng thế. Có những bố mẹ không có chút hứng thú nào với rau củ quả, bữa ăn nào cũng ăn rau như tra tấn, nhưng lại rền rĩ vì con mình…cũng vậy.

Không cần phải biết một lý thuyết nuôi dạy trẻ con phức tạp nào, vẫn có thể nhận ra một sự thật giản đơn: trẻ con học bằng cách quan sát và bắt chước. (mà hình như người lớn cũng vậy!)

Bọn trẻ con nhà mình, trộm vía, rất thích ăn rau củ quả. Bọn chúng ăn tự nhiên như một thức quà ngon. Hồi mới chập chững biết đi, hai đứa nó đã hè nhau bê ghế, leo lên bàn bếp, ăn vụng su su luộc của mẹ. Vào bữa ăn, chúng nó rú rít tranh nhau ăn củ cải và cà rốt luộc, vừa ăn vừa hát cái bài gì mà “bunny bunny bunnnyyy….”.

Và, vợ chồng mình tiếp nhận điều đó khá bình thường – cho đến khi có ai đó hỏi “Làm thế nào để bọn trẻ con ăn rau?”.

Hóa ra bọn mình đã không để ý đến việc này, mà chỉ…ăn thôi. Việc ăn nhiều rau củ, với chúng mình là một việc hiển nhiên, dù đang áp dụng chế độ ăn chay hay mặn.

Chuyện đọc sách, cũng tương tự như vậy.

Sách là cái gì đó cần thiết như cơm ăn, áo mặc trong nhà. Bọn trẻ con từ thủa bò loe ngoe trong nhà đã quen với việc đi đâu cũng đụng thấy sách. Cầm sách lên chơi, thậm chí gặm, nhai, nuốt mất nửa trang “Gieo mầm trên sa mạc” vào bụng.

Và khi lớn hơn, khi bắt đầu biết coi tranh, đọc chữ, thì thế giới của những trang sách càng gần gũi mà rộng lớn hơn với tụi nhỏ. Chúng nó bắt đầu biết xem sách một cách độc lập, mà không cần sự trợ giúp của cha mẹ nữa.

Tới đây thì mình bỗng nhận ra rằng, một đứa trẻ dường như luôn “đọc” được nhiều hơn một người lớn – đặc biệt là trong những cuốn sách được sáng tác riêng cho bọn chúng.

Bọn trẻ con luôn biết cách nhặt ra những điểm giấu bí mật, những “quả trứng phục sinh” ẩn giấu đầy trong những trang sách – mà người lớn rất thường bỏ qua.

Chẳng hạn, trong cuốn sách “Tít tắp mãi tận trên cao” của Susanne Straßer, khi mình còn đang tập trung kể về những người bạn đang ráng sức trèo lên người nhau để lấy chiếc bánh kem, thì bọn trẻ con đã rú lên “Con quạ! Con quạ lấy mất trái dâu tây rồi!!!”. Ngay từ đầu, mình thậm chí còn chẳng để tâm đến con quạ nào cả.

Hay bộ sách gần đây nhất mà chúng nó đang rất si mê – “Bộ Sách Tương Phản – Đọc Ngay Cho Bé Vừa Chào Đời” của Thùy Cốm (Crabit Book phát hành), gồm ba cuốn: Chấm đỏ đi chơi – 1,2,3 ra vườn nhé – và Nhà của bé.

Cậu trai nhỏ nhà mình thì rất yêu cuốn Chấm đỏ, suốt ngày hỏi vì sao có nhiều chấm thế, say mê ngồi đếm chấm đỏ, đếm thêm chấm đen, đếm cả chấm đỏ và chấm đen. Khi đọc đến cuối quyển, cậu chàng bảo: “chấm đỏ đi chơi mệt rồi, phải về với bố mẹ thôi”. Nhưng vẫn không quên choàng thêm một câu “ngày mai chấm đỏ đi chơi tiếp nhé!”.

Còn cô chị thì rất thích cuốn “Nhà của bé”. Và mình sẽ nhớ mãi lúc con bé đọc đến trang cả nhà đang ăn cơm, thì bỗng…lật lại vài trang trước và la lên “trang này nấu cơm để đến trang kia thì ăn kìaaaa”. Hóa ra những chi tiết trong cuốn sách có liên quan đến nhau tới vậy, trở thành một cuốn truyện liền mạch, ý tứ rõ ràng, dù độ tuổi của độc giả mà cuốn sách hướng đến là từ….0 tuổi – nghĩa là còn chưa biết gì.

Dù chưa biết gì, nhưng các con đã có thể cảm thấy được.

Đó cũng là lý do càng là sách truyện thiếu nhi, càng phải làm chăm chút, tỉ mỉ và kỹ càng hơn. Càng phải có nhiều chi tiết kiểu….trẻ con hơn. Trẻ con nhưng không phải ngô nghê, mà là “trẻ con tinh tế”, sự trẻ con đến từ một người lớn vẫn còn nhiều nét trẻ con, do đó rất hiểu trẻ con, biết được chúng sẽ chú ý đến cái gì, cần món quà nào, yêu thích điều chi…

Những thứ đó thật ra bố mẹ rất khó biết. Bố mẹ vẫn nên chọn sách cho con, bằng bộ lọc của một người lớn hiểu biết nhưng cởi mở, nhưng nên chừa lại quyền lựa chọn cuối cùng cho trẻ.

Nếu đặt 10 cuốn sách trước mặt trẻ, mà tụi hắn vẫn nhăm nhăm chọn và yêu mãi một cuốn thôi, thì rõ ràng có lý do của tụi nhỏ.

Và, được chứng kiến tất thảy những điều đó, là một món quà vô giá với bố mẹ. Những người sẽ chỉ được nhận một món quà vào đúng một thời điểm thôi. Tháng sau, năm sau, ba năm sau, mười năm sau….đã là những món quà khác, đầy bất ngờ, đang chờ đón bố và mẹ.

Nhược Lạc

chẳng lọ thật thà,

Gần đây mình có gặp một chuyện thế này: một bên báo chí liên hệ với mình để viết bài. Mình đồng ý, và trả lời theo các câu hỏi của phóng viên đưa ra.

Chuyện cũng chẳng có gì, nhưng để cẩn thận, mình vẫn dặn bạn ấy gửi lại bài hoàn chỉnh để mình xem trước khi đăng. Và ngày nhận được bài ấy, mình đã thực sự hoảng hốt. Nội dung bài không hề giống những câu trả lời của mình, mà đã được…sáng tác thành một câu chuyện mới kịch tính hơn.

Mình xem xong, bảo, em ơi hủy bài giúp chị. Chị không thể xuất hiện trên báo với một câu chuyện không đúng sự thật như vậy được. Bên đó đồng ý, và mình không cần truy cứu thêm nữa.

Nhưng chuyện này vẫn làm mình hơi hoảng hốt, và hơi buồn một chút.

Chẳng nhẽ, đây là thời đại mà không còn ai muốn một câu chuyện bình thường không thêm thắt? Chẳng nhẽ, ta luôn cần phải thêm mắm dặm muối, giật title thật kêu thì mới có người sẵn sàng đọc một thứ gì đó?

Mang thắc mắc ấy đi hỏi một người chị cũng làm trong ngành báo, chị bảo chuyện ấy cũng thường.

Hồi trước, có lần chị đã bị cảm động vì một bài phóng sự, để rồi khi về tận nơi tìm hiểu, chị mới nhận ra tất cả chỉ là bịa đặt. Nhân vật và câu chuyện hoàn toàn không đúng sự thật, mà được tô vẽ nên để mang đến màu sắc thương cảm và lãng mạn.

Chị mình thảng thốt quay về hỏi người phóng viên kia: vì sao bạn làm vậy? Người ấy chỉ lạnh lùng nói: phóng sự mà, nghĩa là phải phóng đại sự việc lên chứ.

Nghe đến đây, lại càng buồn hơn.

Tất nhiên hiểu rằng con sâu làm rầu nồi canh, nhưng nhìn vào nồi canh mà thấy nhiều sâu quá thì ai mà ăn cho nổi.

Lại đành quay về đọc tục ngữ xưa:

“Khôn ngoan chẳng lọ thật thà


Lường thưng tráo đấu chẳng qua đong đầy”

Mười năm qua làm trong ngành truyền thông, mình viết cũng nhiều. Viết cho thương hiệu, viết cho cộng đồng, viết cho chính mình cũng lắm, nhưng chưa bao giờ phải làm những chuyện như vậy cả.

Có lẽ mình hơi ngây thơ, và cũng chẳng bao giờ trở nên nổi tiếng, nhưng mà mỗi lần đặt bút xuống giấy, đặt tay lên bàn phím, đều thấy nhẹ nhõm, dễ chịu.

Với mình, đó mới là một phần thưởng của người viết.

Của người đọc.

Của tất cả những người có tương tác với con chữ trên đời này.

Nhược Lạc

tái bản tập thơ “Cơm nhà nói chung là êm”

Tập thơ Cơm nhà nói chung là êm đã chính thức được tái bản. Mọi người có thể đặt mua tại đây: http://bit.ly/comnhanoichunglaemShopee

Bây giờ nhìn lại thấy tập thơ quả thực còn thiếu sót rất nhiều, nhưng nói như ông xã nhà tôi thì viết xong rồi, hãy để cuốn sách tự sống cuộc đời của riêng nó. Cảm ơn các bạn đã ủng hộ nhiệt tình, để có thêm nhiều “Cơm nhà” được xuất hiện trong mỗi gia đình.

Cũng chỉ biết nói như vậy thôi. Mong là những cuốn sách sau sẽ ngày càng tốt hơn, khiến tôi tự tin giới thiệu đến các bạn hơn.

Nhược Lạc

cuốn sách này dành cho bạn

Cuốn sách này dành cho bạn.

Một ngày đẹp trời, Du Bút nhắn hỏi Lạc có muốn dịch sách không, có một cuốn này…hay hay lắm. Cuốn sách tên là “Cuốn sách này dành cho bạn” của tác giả Worry Lines.

Nghe tên tác giả là hiểu, bạn ấy là tuýp người rất hay lo âu. Nhưng không giống những người hay lo âu khác (ví dụ như tôi) chỉ biết lo âu thôi, Worry Lines đã đẩy sự lo âu đó của mình thành những bức tranh vẽ, sử dụng ngôn từ ngắn, gọn, nhưng rất thú vị với nhiều kiểu chơi chữ – chơi hình khác nhau.

Dịch cuốn sách này, vừa dễ vừa khó. Dễ vì nó cũng không nhiều chữ lắm. Khó vì có quá nhiều đoạn tác giả cố tình chơi cả chữ và hình cũng một lúc. Làm thế nào để vừa giữ được sự ngắn gọn, thú vị của tiếng Anh, vừa chuyển ngữ thành tiếng Việt được – là một thách thức.

Rất may Lạc có sự hỗ trợ nhiệt tình của Thùy Cốm và Du Bút trong quá trình hoàn thành bản dịch này. Và giờ thì, sách đã chính thức lên kệ rồi.

Nếu bạn đang cần những lời an ủi mà không sầu nẫu, tích cực mà không sáo rỗng, vừa vui tươi giản đơn, vừa sâu sắc an ủi, xin mời bạn thử bước vào thế giới của “Cuốn sách này dành cho bạn”.

Bạn cũng có thể đọc cuốn sách này mỗi khi đến Lạc Teahouse.

Chúc mọi người luôn tìm thấy cuốn sách dành cho mình.

Nhược Lạc

cây chùm ngây trước cửa quán trà

Khi chúng tôi đứng trước khoảng sân của chung cư 6A Đinh Bộ Lĩnh, tôi hỏi anh chủ nhà rằng nếu chúng tôi thuê ở đây, anh có yêu cầu gì đặc biệt không. Anh bảo, các em cứ thoải mái, nhưng nhớ giữ lại cây chùm ngây trước nhà giúp anh.

Chùm ngây, trong trí nhớ của tôi là một thứ…rau, gần giống rau ngót. Có đợt chùm ngây trở nên viral toàn cõi mạng với các thông tin về giá trị dinh dưỡng như: hàm lượng vitamin C cao gấp 7 lần trái cam, vitamin A cao gấp 4 lần cà rốt, lượng canxi cao gấp 4 lần so với sữa bò. Lủng xủng lẻng xẻng như vậy, sau đó chồng tôi kết luận rằng anh ấy thích ăn rau ngót hơn.

Thế nhưng cây chùm ngây trước cửa nhà này, nhìn không giống một cây rau lắm. Nó là một cái cây thân gỗ đã to và cao lắm rồi. Chúng tôi không những không định bỏ nó đi, mà còn xây lại ô trồng cây vốn đã xuống cấp theo năm tháng. Chồng tôi sau đó, mua về thêm những cụm hoa nhài, trồng trước hiên nhà.

Cái quán bây giờ trông đã giống một cái quán lắm rồi.

Quán tên là Lạc Teahouse, nhưng nếu phải kể tên ra hết những con người đã góp tay góp chân, vun đắp nên góc quán này, thì không biết kể đến chừng nào mới hết.

Nói không xuể lời hàm ơn, chi bằng khơi lên một ấm trà mới.

Chúng tôi sẽ bắt đầu pha trà mời bạn, ở Lạc Teahouse, từ 9h sáng, thứ Ba, 11.10.2022. Trong đợt soft opening (11.10 – 23.10) chắc chắn còn nhiều vụng về này, chúng tôi xin tặng bạn ưu đãi 20% áp dụng cho mọi thức dùng ở quán.

Xin hẹn gặp bạn!

Nhược Lạc

cảm thức tự nhiên qua một chén trà

Cách đây 10 năm, nếu có ai đó hỏi tôi: “vì sao uống trà?” hay hàm ý đúng hơn mà họ muốn hỏi đó là: “vì sao một người trẻ lại uống trà?” – thì câu trả lời thành thật sẽ là: tôi thích cảm giác được ngồi một mình mà không làm ai thắc mắc.

Nhưng phải đến vài ba năm sau đó, khi thực sự được đặt chân lên những vùng trà rộng lớn, chạm tay vào những cây trà Shan cổ thụ giữa núi rừng Tây Bắc, tôi mới phần nào hiểu thêm về chén trà mình vẫn uống mỗi ngày. Từ một thức uống ngon, một duyên cớ lành, trà khơi dậy trong tôi điều sâu kín hơn nữa: Cảm thức tự nhiên qua mỗi chén trà. 

Lần đầu tiên đặt chân lên mảnh đất Tà Xùa, sau chừng 6 tiếng chạy xe máy với những con đường dài tưởng như không bao giờ kết thúc, với những khúc cua ôm bọc sườn núi, những gập ghềnh và xóc nảy… tôi ngồi bệt xuống, bên một nương trà, im lặng với cơn mệt mỏi và may mắn xuất hiện cùng lúc trong lòng mình.

Ở đây, những cây trà hoang dã sinh trưởng tự nhiên và bình thản, tươi mới và đầy sức sống. Ở đây, người dân tộc coi trà như một loại cây-thảo-mộc bình thường, họ sẽ thu hái trà vào lúc nông nhàn, khi không phải mùa gặt. Ở đây, trẻ con coi cây trà Shan cổ thụ là những sân chơi trên cao – nơi lũ trẻ chân đất chạy (vâng, chạy!) một mạch lên tít ngọn cao và ngồi vắt vẻo trên ấy.

Với tôi, một thị dân uống trà, toàn bộ sự quan tâm của tôi từng chỉ là thức trà thành phẩm – thứ được đặt trong hộp sáng đẹp, pha bằng ấm và chén nhỏ thanh tao. Còn khi đó, trước mắt tôi hiện ra cả một đời sống cụ thể, trọn vẹn và rực rỡ của cây trà, đồi trà và núi rừng phương Bắc rạng rỡ ánh mặt trời.

Chúng tôi đứng đó, trước một cây trà cổ thụ mà vòng tay người không ôm xuể. Mùi thơm của lá trà non tơ, vị chan chát mát dịu của búp tươi lan trong miệng. Vị già dặn, sâu dày của những lá trà già, làm tôi nhớ đến những tích nước chè tươi ông bà tôi vẫn hãm uống sớm mùa đông giá.

Mỗi ngày, từ lúc trời còn mờ sương, những cô gái, chàng trai tộc Mông trên lưng đeo gùi, cặm cụi lên rừng hái trà. Sáng sớm là thời điểm thích hợp nhất để thu hái trà, vì sau một đêm ngậm sương, lá trà ở trạng thái tươi mới, hài hòa nhất. Tùy theo từng loại trà cần làm, nguyên liệu thu hái có thể là búp trà, một búp một lá, hay một búp hai lá… Trà sau khi thu hái được chuyển về nhà làm trà thủ công. Tại đây lại bắt đầu một chuỗi hành trình bất tận khác, từ việc lọc lựa phân loại trà, cho đến các công đoạn chặt củi, nhóm lò, sao chảo, vò trà… Mỗi người mỗi việc, luôn tay luôn chân. Mùi gỗ pơmu thơm nức, hòa với mùi lá trà tươi đang khô dần. 

Tiết trời đông-xuân trên núi cao vừa khắc nghiệt, vừa dễ chịu. Cái lạnh phả ra tê tái đến độ, dù chúng tôi đã nhóm lửa ấm nhưng chỉ đủ để giữ ấm thân người phía trước, còn sau lưng cái lạnh run rẩy vẫn bủa quanh. Nhưng không có thời gian để tìm kiếm niềm ấm áp dễ chịu, cũng không có sự thảnh thơi như khi quây quần bên bàn trà nơi thành phố. Ở đây chỉ có sự nhịp nhàng và liên tục, lửa và trà, luôn tay luôn chân. Mùi trà bọc lấy toàn bộ không khí trong nhà, như thể cả một rừng cây đang ôm lấy chúng tôi. Như thể thiên nhiên. 

Cứ sau mỗi chuyến đi như thế, việc uống trà của tôi lại có thêm một chút thay đổi. Trở về thành phố, ngồi xuống một gian phòng sạch, yên tĩnh, thảnh thơi pha một ấm trà. Từ tốn đun nước, từ tốn lấy trà ra chiếc trưng tre, từ tốn sắp bày ấm chén, từ tốn lau từng giọt nước vương trên bàn. Cẩn trọng trong từng động tác pha. Chậm rãi khi uống, giữ ngụm trà trong miệng đôi ba giây, rồi nuốt xuống thật chậm. Tất cả các thao tác này, cảm giác này, không còn là câu chuyện của nghi lễ vẽ vời, của việc làm dáng… mà đã trở thành một tâm thức tự nhiên. Tự lòng ta, thấy rằng, cần phải vậy. 

Cứ sau mỗi chuyến đi như thế, khẩu vị trà của tôi, chúng tôi, lại mở rộng thêm một chút nữa. Cứ sau mỗi lần được thưởng thức trà ngon, từ các vùng miền đất Việt hay từ nhiều quốc gia khác, tấm bản-đồ-hương-vị trà trong tôi lại loang dần thêm những “điểm đến” mới. Mùi cỏ ngái, mùi nấm rừng, mùi đất sau mưa, mùi hoa hồng, hoa mơ, mùi quả nhiệt đới, mùi đào, mùi táo dại… 

Hiểu về trà nhiều hơn, thì lòng cảm mến của tôi với mỗi cây trà, mỗi vùng trà cũng nhiều lên, từng chút từng chút một. Theo đó, cái gọi là cảm thức thiên nhiên trong lòng tôi, cũng đầy lên sống động và xanh tươi, như một rừng cây lớn.

Ai đã từng một lần đứng giữa rừng cây lớn, sẽ nghĩ về rừng cây hoàn toàn khác. Ai đã từng một lần ôm cây trà, nếm vị lá trà, sao trà, vò trà… sẽ nghĩ về trà – từng ấm trà một – hoàn toàn khác. Ai đã từng uống một ấm trà hoàn toàn khác đó, sẽ nghĩ về rừng, về sông, về suối, về mây, về thiên nhiên nói chung… theo một cách khác nữa. Như thể máu thịt, như thể ruột già, tự nhiên và gần gụi, mật thiết và thân thương. 

Tôi, chúng tôi đã trải qua những sự khác ấy, từng năm từng tháng, để biết rằng thiên nhiên vẫn luôn biến đổi. Cái cây trà năm đó ta từng ôm ở đây, bây giờ đã biến mất. Cái nương trà năm đó tưởng chết khô, năm nay lại hồi sinh. Cả vùng trà năm đó tưởng rằng sương giá, tưởng rằng hạn hán, năm sau đất trời lại trả về những món quà. 

Bốn mùa xoay vần, uống chén trà năm nay để thấy khí trời đã thay. Mãi mãi hương vị trà Tà Xùa năm đó không quay về nữa. Mãi mãi, lục trà lá tím thơm hương khác đi nhiều. Đó là cái thay đổi không thể biện giải đúng – sai, tốt hơn hay tệ đi, chỉ là: khác đi. Khác đi, để ta biết quý những gì nhất kỳ nhất hội. Điều ngày xưa ta có mãi mãi là hoài niệm, cái đang đổi thay là con đường kéo dài bất tận, ngọn gió thổi trên da hôm nay là thực tại, và việc bước tiếp như thế nào vẫn còn là bí ẩn nằm trong chén trà trên tay.

Việc uống trà, nói giản đơn là việc uống một thức uống. Thức uống ngon thì tôi mong uống mãi. Nhưng hơn cả điều đó, việc uống trà mở ra một lăng kính khác trong tôi với thế giới, đặc biệt là thế giới của thiên nhiên. 

Thật khó để nói rõ với nhau, vì sao có khi ta uống lại một ấm trà, mà xúc động muốn khóc. Thoạt nhìn từ ngoài vào, có khi thấy rằng hơi sến sẩm, nhưng nếu ta đã cùng trải qua với nhau: một mùa xuân trên núi, một chiếc chảo sao, một quầng lửa ấm, một khoảng lặng đứng nhìn cây trà Shan im trong gió…. Ta có cần nói gì đâu.

Bốn mùa trời đất, có nói gì đâu. 

Nhược Lạc 

(Toàn bài đăng trên tạp chí Elle Decoration Vietnam số báo mùa Thu, 2022)

tình yêu cũng cần xếp hàng

Có lần, tôi trở về nhà sau giờ tan làm, tôi nhìn con mình đang ngồi chơi xếp hình, và tôi nói: Mẹ muốn yêu con một chút.

Con tôi trả lời rằng: Nhưng con đang bận xếp ngôi nhà của mình. Mẹ chờ con một chút, rồi con sẽ yêu mẹ.

Lúc đó, tôi chỉ cười thôi, ngồi bên cạnh nhìn con bé xếp tiếp những viên gạch lego lên tòa nhà đang thành hình.

Xong xuôi, con bé nói: Con đã xếp xong ngôi nhà cho bố mẹ rồi đây.
Và rồi con bé quay sang ôm tôi. Cái ôm thật là chặt.

Một lần khác, khi vợ chồng tôi (giả vờ) tranh giành nhau quyền được ôm lũ trẻ. Con tôi đã la lên rằng: Không được tranh nhau! Phải xếp hàng chứ! Bây giờ con ôm bố trước, em ôm mẹ, xong rồi đổi lại!

Thế là chúng tôi làm đúng như vậy.

Làm từng việc một. Và khi xong, làm một việc khác. Tất cả mọi việc, bao gồm cả tình yêu.

Nói thế để hiểu rằng không thể có tất cả trong cùng một lúc được.
Đôi khi, chúng tôi phải chọn bỏ xuống các mong muốn của người khác, để làm cho xong mong muốn của chúng tôi trước.

Chúng tôi phải tự ổn định mình trước khi giúp người khác. Chúng tôi phải sống cuộc đời của mình trước.

Trong một gia đình cũng vậy, khi ta đang thấy mình khổ quá, có thể ta nên thay đổi cách tiếp cận của bản thân một chút.

Có thể, gia đình không thực sự chết đói khi ta không thể nấu ăn. Có thể, gia đình không thực sự mất đi hạnh phúc, khi ta không thể dọn nhà. Có thể, con cái ta không hề thấy khổ sở thiếu thốn gì, khi ta không lo đủ cho chúng ba bữa chính, hai bữa phụ, ba bốn cữ sữa trong ngày.

Có thể, tết không hề kém vui đi, khi ta không bỏ ra hàng giờ, hàng ngày để thu sắp, trang hoàng. Có thể, ta chỉ đơn giản là sống tiếp trong ngôi nhà 365 ngày vẫn thế, và pha một ấm trà ngồi uống với nhau – là ra Tết.

Có thể, vấn đề là ta đang cố gắng đảm đương nhiều đầu việc quá để làm hài lòng tất cả. Có thể, cách giải quyết ở đây là ta nên học cách yêu cầu người khác xếp hàng.

Và, nguyện vọng, mong cầu của ta cũng cần xếp hàng. Tình yêu cũng cần xếp hàng.

Những thứ không thể xếp hàng, có thể, là những thứ nên ra khỏi hàng.

Bởi vì, nếu một quán trà sữa, quán cà phê, nhà hàng còn có thể yêu cầu khách thăm xếp hàng. Thì, không cớ gì, người ta lại không thể xếp hàng, khi ghé thăm cả một cuộc đời, một con người với khả năng sống hữu hạn, quỹ thời gian và sức lực hữu hạn.

Nếu bạn thấy đời mình quá tải, biết đâu, đã đến lúc treo bảng “hết chỗ, vui lòng xếp hàng”.

Nhược Lạc