Cùng nhau

26756688_1926752090987175_5334739128453380594_o.jpg

Khi được hỏi những điều về bố, tôi chợt nhận ra mình chẳng biết gì về ông.

Dù là bây giờ hay hai chục năm về trước. Tôi không còn nhớ chính xác gương mặt ông lúc trẻ như thế nào, thường mặc bộ đồ gì. Tôi không biết ông thích ăn gì và ghét thứ gì. Tôi không nhớ ông đã nói những gì với tôi, đã cố dạy bảo điều gì.

Nhưng tôi còn nhớ là bố hay đưa tôi ra nhà văn hóa của khu phố, nơi ông đánh bóng bàn. Tôi ngồi xem ông đánh, hoặc tập phát những cú bóng loạng choạng. Vào mùa hè, bố đưa tôi đi biển Sầm Sơn. Bất chấp sóng to và tôi không biết bơi, ông vẫn lôi tôi ra xa tít mù tắp, cho tôi tập nhảy sóng, cho tôi tập thả người trên biển, và cho sóng táp bập bùng vào mặt, vào người. Tôi nhớ bố lúc bố cho tôi ngồi trên vai, vươn tay hái những quả hồng xiêm chín. Hoặc đôi khi trước khi vào lớp học, ông gọi với theo, buộc lại cho tôi túm tóc nham nhở.

Read More »

Advertisements

Đôi dép của bạn đang ở đâu?

YK6W0022.jpg

Trong lớp Ki-Aikido dành cho trẻ em, một trong những bài học đầu tiên tụi nhỏ được dạy, là xếp dép ngay ngắn trước khi bước lên thảm tập.

Khi được sensei hỏi rằng có biết vì sao phải xếp dép như vậy hay không, lũ nhóc, bằng tất cả sự thông minh vốn có của chúng, đã nghĩ ra đủ thứ lý do. Nào là, để không bị mất dép, không bị quên dép (?). Nào là, để khi bị đuổi thì chạy cho kịp. Để đi vệ sinh hay uống nước thì xỏ vào cho dễ. Hoặc là, xếp như thế để cho đẹp.

Tất nhiên, mọi lý do đều đúng. Nhưng có một ý khiến mình nhớ nhất về chuyện xếp dép này. Đó là, để nhanh chóng nhận biết đôi dép của mình đang ở đâu, khi mình cần đến nó. Mình biết rằng nó ở góc trái của lề thảm, nằm cạnh một đôi màu xanh lá và một đôi màu da cam. Mình biết nó đã được quay sẵn ra ngoài, và nếu cần chỉ việc chạy ngay ra xỏ chân vào. Mình biết nó ở đó, từ trước khi mình bước chân lên thảm tập. Và nếu tất cả những đôi dép đều được xếp ngay ngắn, thì khi mình rời thảm tập, đôi dép vẫn ở đó, chờ mình.

Đôi dép đó với mình là một ẩn dụ. Mình gọi là “ẩn dụ đôi dép”. Đôi dép đó có thể là một đôi dép, có thể là một chiếc balo, có thể là một ngôi nhà, một người thân, người bạn đời.

Khi ta rèn cho mình thói quen luôn xếp đôi dép ấy ngay ngắn dưới bậc thềm, trước thảm tập, trên giá gỗ; nghĩa là ta đang rèn cho mình sự tôn trọng với những món đồ của mình. Chúng, bằng cách này hay cách khác, đang giúp đỡ và nâng niu đời sống của ta. Thì ta, ở cương vị một người đang hưởng thụ, đang song hành, cũng nên đáp trả lại bằng một thái độ gìn giữ và trân trọng.

Việc đó không chỉ có ích cho đôi dép, mà người xếp dép mới chính là kẻ hưởng lợi. Người xếp dép biết đôi dép đang ở đó, nên dù tập tành say sưa trên thảm, vẫn có nguyên sự an tâm trong lòng. Mỗi khi cần phải chạy ra ngoài, dù uống một cốc nước hay đi vệ sinh, đã có ngay “một đôi dép ngay ngắn được xếp quay ra ngoài” chỉ chờ ta xỏ chân vào là được.

Cũng thế, nếu ta giữ cho mình cái thói quen để đồ đạc đúng chỗ mà ta định sẵn từ trước, giữ thói quen để ý từng việc nhỏ ta làm, để ý cả những trật tự, nội quy mà môi trường ta đang sống đã tạo dựng. Thì, ta sẽ dễ thích nghi, hòa hợp và bớt hoang mang hơn trước những đổi thay. Nói một cách dễ hiểu, thì khi mọi thứ luôn ở đúng vị trí của nó, thì một sự thay đổi nhỏ cũng dễ dàng nhận ra.

Tuy nhiên, sẽ hơi vô nghĩa nếu trong cả một lớp tập, chỉ có một người xếp dép. Đôi dép đó dầu ngay ngắn, nhưng vẫn sẽ im thin thít và lặn mất tăm giữa đám dép láo nháo tứ tung. Thế nên, bài học đầu tiên của những em nhỏ, trước khi tập Ki-Aikido, trước khi được dạy về đòn thế, đơn giản chỉ là biết xếp ngay ngắn cho mình một đôi dép. Tất cả đều xếp ngay ngắn cho mình một đôi dép.

Điều đó cũng giống như khi một người trong lớp đang nói, tất cả sẽ im lặng để tôn trọng lắng nghe người đang nói. Khi thầy cúi chào các bạn đầu và cuối buổi tập, các bạn cũng sẽ cúi chào thầy.

Chúng ta sống chung và hòa hợp với nhau trong một môi trường. Mỗi điều ta đang làm không chỉ ảnh hưởng đến ta, mà còn những người khác nữa. Một đôi dép được xếp ngay ngắn, sẽ kéo theo một đôi dép khác cũng được xếp ngay ngắn. Rồi một đôi dép khác, và một đôi dép khác nữa.

Nếu nghĩ như thế, sẽ thấy những việc nhỏ ta đang làm, hóa ra thật nhỏ, mà cũng không nhỏ lắm. Hoá ra bình thường, nhưng cũng thật quan trọng. Nghĩ như thế, thì sẽ không có tham vọng thay đổi thế giới nữa. Chỉ còn muốn thay đổi chính mình, cái thế giới bé mọn trong lòng mình. Từ những việc bé nhỏ trong đời mình. Như là xếp ngay ngắn một đôi dép trước khi bước vào thảm tập, như là biết uống vừa đủ phần nước của mình, biết chào hay lắng nghe một người với toàn sự chú tâm.

Bởi vì thật ra ai trong chúng ta chẳng mong được đối xử trân trọng và tử tế. Được “xếp” thật ngay ngắn, như một dép đang cần nghỉ ngơi. Được gìn giữ trong một mối quan hệ thân gần và bền vững. Được đi cùng nhau, lâu dài và thoải mái. Được biết nhau đang ở đâu, mỗi lúc ta cần nhau.

Nhược Lạc | Ki Aikido Hà Nội

 

Chúng ta có thể dạy gì cho trẻ?

 

(dành tặng chồng, và con gái)

***

Hồi cấp 3, được học bài “Một người Hà Nội” của Nguyễn Khải, mình cũng manh nha cái ý định lấy một anh giáo viên tiểu học. Anh này tốt nhất nên dạy toán, vì mình dốt toán, thế thôi. Không phải có ý định khôn ngoan lấn át cả chồng, hay mong muốn an phận thủ thường gì, mà chỉ nghĩ đơn thuần rằng một anh giáo tiểu học thì hẳn dạy con nít hay lắm. Như thế mình sẽ nhàn.

Nhưng rồi mình không lấy được anh giáo viên tiểu học nào, mà lấy phải một anh dạy võ. Được cái anh này cũng dạy võ cho bọn trẻ con. Có điều, dù đã lấy một anh dạy võ cho trẻ con rồi, mà tới lúc có con, cả hai vẫn nhìn nhau ngán nhẩm, rằng, trẻ con phiền thật.
Không chỉ phiền vì những cái linh tinh quấy khóc, ăn ngủ ị tè của chúng nó, mà còn vì không biết phải làm gì với tính cách của chúng nó, không biết phải dạy gì cho chúng nó.
Ừ thì mình có thể dạy chúng nó cách ăn uống ngủ chơi, mình có thể đọc sách, chơi đàn cho chúng nó nghe, có thể ấp ôm vỗ về mỗi khi quấy khóc…. Nhưng mình có thể “dạy” gì tụi nó đây? Để tụi nó có thể lớn khôn và trưởng thành một cách “đúng đắn”, để tụi nó sau này nhìn lại không trách giận bố mẹ vì đã dạy con sai lắc rồi. Mình băn khoăn lắm, bởi vì chính mình, và nhiều người bạn của mình cũng đã trách giận bố mẹ suốt bao lâu qua như thế. Có những tổn thương nặng nề trong gia đình mà không cách nào hàn gắn, bù đắp được. Mình không muốn lặp lại sai lầm đó.

Read More »

Về sự nhận biết

YK6W6164.jpg

Kể từ ngày biết đến Ki-Aikido, điều đầu tiên mình được dạy và cũng là điều được nhắc đi nhắc lại trong suốt quá trình tập luyện. Đó là, khi có bất cứ chuyện gì xảy ra, việc đầu tiên cần làm là “nhận biết lại chính mình”.

Việc “nhận biết” này có thể hiểu là xem lại tư thế của bản thân đã vững vàng chưa, tinh thần của mình có ổn định không, nhìn nhận lại xem mình đang ở đâu, trong vị trí nào, trường hợp nào. Sau đó, mới để ý tới “đối phương”, tới “môi trường xung quanh” và “sự việc hiện tượng đang diễn cả”.

Mình tạm chia kỹ năng này thành 2 phần, là “nhận” và “biết”.

“Nhận” là cảm nhận. Điều này nghe thì dễ, chứ phải qua giáo dục, và rèn luyện mới hình thành kỹ năng và thói quen này được. Lúc đến nghe workshop của Tò He, mình mới biết cái thuật ngữ “nhận diện cảm xúc” – điều đang được toàn thế giới quan tâm trong lĩnh vực giáo dục cho trẻ em. Hóa ra điều khiến bọn trẻ con hay phá phách, nghịch ngợm, làm đủ trò để gây sự chú ý, nhiều khi chỉ xuất phát từ việc tụi nhỏ không ý thức được mình đang bị làm sao, đang cảm thấy như thế nào.

Thì, việc “nhận diện cảm xúc” này, bắt đầu từ việc giúp các con nhận ra được: à đây mình đang vui, khi vui mình hay cười. lúc này mình thấy buồn, lúc buồn mình oà khóc. có khi mình tức giận, nếu giận mình xù tóc dựng tai tim đập nhanh. lại có lúc mình cô đơn, mình chỉ muốn ở một mình, nhưng vẫn thèm ai đó đến ôm mình một lát… Vậy ra, đâu có dễ để biết chính mình đang cảm thấy như thế nào, nếu không có ai đó chỉ cho mình, giúp mình gọi tên cảm xúc đó.

Dĩ nhiên, sau bước gọi tên thứ cảm xúc đang diễn ra trong lòng, các em còn được học cách để xử lý cảm xúc đó. Như nói ra với người lớn mà mình tin tưởng, hay chỉ đơn giản là nhắm mắt và hít thở để cơ thể thấy dễ chịu hơn.

Với mình, khi đó chúng ta bắt đầu “Biết” về thứ ta đang cảm thấy, đang diễn ra, đang hoạt động. “Biết” có thể coi là một nấc thứ hai, nấc có phần khó hơn chuyện “nhận”. Vì đôi khi “nhận” ra rồi, nhưng ta vẫn không “biết” phải làm như thế nào cả.

Ki-Aikido có nhiều cách để đưa mình đến cái “biết” đó. Như “tập trung vào nhất điểm”, “giữ sức nặng bên dưới”, “khuếch trương khí”, hay “thả lỏng toàn thân”. Dùng cách nào, và vào lúc nào, còn tuỳ vào cá tính, sự lựa chọn của mỗi người. Nhưng chung quy lại, mình thấy, đó đều là những cách cần “quay lại vào bên trong”. Khi đó, ta khoan hãy nghĩ đến chuyện hoà hợp với môi trường xung quanh, khoan hãy muốn mình xử lý mọi chuyện ổn thoả. Lúc đó mình chỉ cần biết đến mình đã, và xử lý cái thế giới bên trong mình đã.

Một ví dụ như thế này. Con gái của mình, 7 tháng tuổi, cháu từ lúc sinh ra vốn rất ngoan. Cháu tự biết ăn ngủ đúng cữ, đêm ngủ thẳng, không khóc quấy, ban ngày thì tự chơi, háu ăn và ăn tập trung, tốc độ phát triển về cân nặng và chiều cao đều rất tốt. Tóm lại, mình vẫn dùng một câu để nói về con gái, chính là: không thể mong đợi gì hơn. Nhưng, từ mấy hôm nay, cháu bỗng nhiên rất cần mẹ. Hễ không thấy mẹ là cháu khóc. Không phải kiểu khóc thông thường, mà là khóc nức nở, khóc đầm đìa hết mồ hôi. Mình thì không nỡ để con khóc, nhưng như thế thì cả ngày cứ phải ở trong tầm nhìn của nó, không làm được việc gì hết. Đó là chưa kể đến việc cháu đã biết bò, nên cứ thế lê la khắp nhà, cho tất cả những gì có thể vào mồm. Gặm sách, gặm chân bàn, gặm dây điện, liếm bàn phím máy tính, cào vôi tường…. Nói chung đây thực sự là thời kỳ khủng hoảng đầu đời của một bà mẹ.

Vì chẳng biết phải làm như thế nào với con, mình đành nằm im một chỗ nhìn con nghịch, và chán chường kinh khủng. Rồi mình nhớ lại bài học về sự “Nhận Biết” kia. Mình quyết định cứ nằm im thế, hít thở nhẹ nhàng. Được một lúc, thì não mình giãn hẳn ra, sự căng thẳng biết mất. Lúc đó, mình nghĩ, ừ nhỉ, nếu con cứ mãi là một đứa trẻ tự lập tới mức chẳng bao giờ phiền đến mẹ, mình có thấy chán không. Có khi sau này mình sẽ lại thèm những lúc được nó nhõng nhẽo như bây giờ. Hay nếu nó không biết bò, nó cứ chỉ nằm một chỗ, không thèm sờ mó này kia tìm hiểu đời sống, thì mình có lo lắng con mình đang bị làm sao không. Bây giờ mình đang có một em bé khoẻ mạnh, hiếu động, một em bé biết khám phá thế giới theo cách của nó, mình còn mong chờ điều gì nữa?

Mình chẳng mong chờ điều gì nữa. Mình cứ nằm đó hít thở và nghe lòng biết ơn lan dần ra trên từng làn da, thớ thịt của mình. Rồi con gái chơi chán tự lăn ra ngủ, mình lúc đó mới ra dọn nhà rửa bát nấu cơm. Đến lúc con dậy mình lại vào chơi với con, ngồi bên cạnh đọc sách, con bé thấy mẹ lại yên tâm chơi đùa hớn hở gặm ghế gặm bàn tiếp.

Và mình, khi đó, nhận ra rằng chút “giở chứng” của con gái chẳng là gì, chút bụi bặm bẩn thỉu nó nuốt vào chẳng là gì, mấy quyển sách nó gặm tanh bành cũng chẳng là gì, nếu như trong lòng mình bình ổn. Điều này nói ra thì dễ, nhưng nếu không có sự thực tập mỗi ngày, thì ta rất nhanh quên, và lại trở thành một thử thách gian truân biết bao.

Vậy nên, từ giờ, hễ khi có chuyện xảy đến, hễ khi lòng thấy bực, thấy nản, thấy cơn sầu khổ ập đến, mình lại nhắc mình toan gác hết lại đã. Mình cứ ở yên đó xem lại trạng thái của mình đã. Cơ thể mình có đang gồng cứng không? Tinh thần mình có đang mệt mỏi cực đoan không? Hơi thở của mình có đang ngắn gấp? Tim có đang đập nhanh? Mồ hôi có đang tứa ra không? Học lại bài học như người ta bây giờ đang dạy cho những đứa nhỏ, hỏi những câu cơ bản: Con đang cảm thấy như thế nào? Con thử gọi tên chúng xem: con buồn hay con vui.

Đi lại từ đầu, học lại từ đầu, để biết ta sống bao nhiêu vẫn còn là dại, tập luyện bao nhiêu cũng chưa đủ. Hay như sensei vẫn nói, rằng kyu 5 quan trọng nhất là cơ bản, đến shodan quan trọng nhất vẫn là cơ bản. Mỗi buổi tập bước chân lên dojo, nhắc mình quay về với cơ bản.

Và trên cái dojo lớn lao mang tên cuộc đời cũng thế: Đi tới đâu cũng chẳng ngoài “cơ bản”.

Nhược Lạc | Ki Aikido Hà Nội