Cùng nhau

26756688_1926752090987175_5334739128453380594_o.jpg

Khi được hỏi những điều về bố, tôi chợt nhận ra mình chẳng biết gì về ông.

Dù là bây giờ hay hai chục năm về trước. Tôi không còn nhớ chính xác gương mặt ông lúc trẻ như thế nào, thường mặc bộ đồ gì. Tôi không biết ông thích ăn gì và ghét thứ gì. Tôi không nhớ ông đã nói những gì với tôi, đã cố dạy bảo điều gì.

Nhưng tôi còn nhớ là bố hay đưa tôi ra nhà văn hóa của khu phố, nơi ông đánh bóng bàn. Tôi ngồi xem ông đánh, hoặc tập phát những cú bóng loạng choạng. Vào mùa hè, bố đưa tôi đi biển Sầm Sơn. Bất chấp sóng to và tôi không biết bơi, ông vẫn lôi tôi ra xa tít mù tắp, cho tôi tập nhảy sóng, cho tôi tập thả người trên biển, và cho sóng táp bập bùng vào mặt, vào người. Tôi nhớ bố lúc bố cho tôi ngồi trên vai, vươn tay hái những quả hồng xiêm chín. Hoặc đôi khi trước khi vào lớp học, ông gọi với theo, buộc lại cho tôi túm tóc nham nhở.

Read More »

Advertisements

Chúng ta có thể dạy gì cho trẻ?

 

(dành tặng chồng, và con gái)

***

Hồi cấp 3, được học bài “Một người Hà Nội” của Nguyễn Khải, mình cũng manh nha cái ý định lấy một anh giáo viên tiểu học. Anh này tốt nhất nên dạy toán, vì mình dốt toán, thế thôi. Không phải có ý định khôn ngoan lấn át cả chồng, hay mong muốn an phận thủ thường gì, mà chỉ nghĩ đơn thuần rằng một anh giáo tiểu học thì hẳn dạy con nít hay lắm. Như thế mình sẽ nhàn.

Nhưng rồi mình không lấy được anh giáo viên tiểu học nào, mà lấy phải một anh dạy võ. Được cái anh này cũng dạy võ cho bọn trẻ con. Có điều, dù đã lấy một anh dạy võ cho trẻ con rồi, mà tới lúc có con, cả hai vẫn nhìn nhau ngán nhẩm, rằng, trẻ con phiền thật.
Không chỉ phiền vì những cái linh tinh quấy khóc, ăn ngủ ị tè của chúng nó, mà còn vì không biết phải làm gì với tính cách của chúng nó, không biết phải dạy gì cho chúng nó.
Ừ thì mình có thể dạy chúng nó cách ăn uống ngủ chơi, mình có thể đọc sách, chơi đàn cho chúng nó nghe, có thể ấp ôm vỗ về mỗi khi quấy khóc…. Nhưng mình có thể “dạy” gì tụi nó đây? Để tụi nó có thể lớn khôn và trưởng thành một cách “đúng đắn”, để tụi nó sau này nhìn lại không trách giận bố mẹ vì đã dạy con sai lắc rồi. Mình băn khoăn lắm, bởi vì chính mình, và nhiều người bạn của mình cũng đã trách giận bố mẹ suốt bao lâu qua như thế. Có những tổn thương nặng nề trong gia đình mà không cách nào hàn gắn, bù đắp được. Mình không muốn lặp lại sai lầm đó.

Read More »

Mơ ướt tuổi thơ

YK6W1688.jpg

(bài viết đăng trên T • P O T journal vol 08: time travel)

Bài viết: Nhược Lạc | Ảnh: Phạm Đ. Dũng

Những ngày đầu tiên của tháng tư, đi ngang chợ thấy người ta bày nô nức những mẹt mơ chín vàng cao ngất, lựng thơm. Tôi kéo tay chồng, nói, anh ơi, đến mùa mơ rồi kìa, nhà mình lại ngâm mơ đi. Chồng tôi gật gù nói, nhanh ghê, vậy mà hai năm rồi. Hai năm, tức là kể từ khi chúng tôi bắt đầu về chung một nhà. Hai đứa gặp nhau từ mùa mơ của tháng tư, vậy nên đã quyết định năm nào cũng tự ngâm một (vài) hũ mơ để dùng dần. Mơ càng ngâm lâu càng ngon hơn, dược tính nhiều hơn; cũng như tình cảm qua năm tháng càng bền chặt và nồng đượm.

Năm nay cũng vậy, chồng tôi đặt mua hơn mười ký mơ thóc Sơn La. Trái nhỏ xíu mà thơm nức mũi. Lúc còn xanh, trái mơ cứng ngắc, tới khi chín vàng thì mềm dần, từ khoang núm loang ra màu hồng lựng như gò má cô thiếu nữ đang e thẹn. Tôi bốc một trái mơ chín đỏ, háo hức cắn một miếng to, rồi nhăn tít mắt, nghe vị chua thơm lan ào trong miệng. Thứ hương vị không thể lẫn đi đâu được ấy kéo tuột tôi trở về những năm tháng bé thơ. Khi tôi còn là một cô nhỏ tóc tơ, đầu lúc lắc mái bằng, mặc sức nô đùa chạy nhảy trong sân khu tập thể.

YK6W1711.jpg

Mỗi mùa hè đến, bên cạnh niềm vui được nghỉ học, còn là niềm vui được thấy mẹ ngâm mơ. Mẹ đặt mua từ đâu đó về hàng thùng, hàng cân mơ. Tôi loi choi chạy vòng quanh những thùng mơ lớn, tự hỏi xem đó là thức quà gì, ăn ra sao. Mẹ bận bịu chẳng kịp trả lời, tôi bèn tự mình nhón một quả, bỏ tọt vào miệng, rồi nhắm tịt mắt, nhè ngay ra vì vị chua lè khiếp đảm của trái lạ. Mặt tôi buồn xo, tự hỏi mẹ có thể làm gì với thức quả chua lè này.

Nghĩ vậy, nhưng tôi vẫn giúp mẹ trút mơ ra chậu, xả nước rửa mơ, dùng tăm khều kỹ phần cuống đen. Rửa qua mấy lần nước, trải đều trên mặt nong, phơi dưới nắng hè hơn 30 độ. Kế đó lại rửa sạch những lọ thuỷ tinh lớn chừng 10-15 lít, đun nước sôi tráng lọ, phơi nắng khô cong. Lục đục như vậy cả buổi sáng, rồi mẹ tôi mới giải thích cho tôi rằng mẹ đang ngâm những hũ mơ muối, mơ đường.

Những trái mơ xanh, cứng được nhặt riêng sang một rổ để muối mơ. Cứ một lớp mơ tới một lớp muối, lớp trên cùng cho nhiều muối hơn phủ kín mặt mơ. Lọ mơ như vậy muối chừng 3 năm trở lên sẽ trở thành vị thuốc quý. Những khi đau bụng, cảm hàn, những lúc ốm sốt miên man có thể lôi ra dùng được. Còn phần mơ chín vàng, má đỏ hây hây thì được trưng dụng làm hũ mơ đường. Tương tự như cách muối mơ, mẹ tôi cũng trải một lớp mơ, một lớp đường, trên cùng vẫn là một lớp đường dầy. Hũ mơ đường có thể dùng ngay sau vài tháng tới một năm. Nhưng cũng như mơ muối, càng để lâu mơ càng ngấm đường, tiết ra hết nước, quắt quéo lại thành một thức ô mai tự nhiên âu yếm tuổi thơ.

YK6W1720.jpg

Những buổi trưa hè, hoặc sau giờ tập võ, chơi bóng rổ mệt lả, tôi đạp xe về nhà, bật quạt nằm phè. Thứ đầu tiên hiện lên trong đầu tôi, chính là cốc mơ muối-đường thanh chua mặn ngọt của mẹ. Chúng không chỉ làm dịu cơn khát cháy cổ, xua đi cái nóng oi ả ngoài kia, mà còn khiến những năm tháng tuổi thơ của tôi trôi qua êm đềm và mát rượi.

Mẹ tôi có những lọ mơ đường đã ngâm tới hơn 10 năm. Thật khó để hình dung có thức quà nào lại quý giá và đáng yêu như vậy. Hãy thử tưởng tượng bạn lớn lên dưới một mái nhà, trong 10 năm, bao nhiêu điều đã đổi thay. Cây hoa giấy đã lớn phà trước cổng, cây cau lùn đã thành cây cau cao, con mèo con đã hóa con mèo già, bạn đã đổi tóc tơ mái bằng thành tóc dài xoăn tít. Vậy mà hũ mơ muối, mơ đường vẫn còn nằm nguyên ở đó, mỗi năm trôi qua lại bị bạn thó ra chút một nhâm nhi.

YK6W1959.jpg

Bây giờ tôi đã không còn ở với mẹ, mẹ cũng không còn ngâm mơ vào mỗi độ tháng tư. Nhưng vợ chồng tôi thì vẫn muốn nối tiếp những hũ “mơ ướt tuổi thơ” như vậy. Cho chúng tôi, và con cái của mình. Nhiều năm sau, có thể con tôi sẽ không chơi tạt lon, bắn bi, đánh quay, cũng không biết trèo cây hái ổi, trẩy khế, tắm ao, câu cá trộm…như bọn tôi thủa xưa. Nhưng chúng hẳn sẽ vẫn có những hũ mơ muối, mơ đường để rượi mát tuổi thơ, để mè nheo với mẹ cha giữa mùa nắng la đà. Và để có những niềm mơ ước được giữ mãi, nơi chạn bếp, trên bể nước ăn. Mặc cho bầy trẻ đã lớn, mặc cho người lớn đã già, mặc cho mùa hạ sắp qua. Hũ mơ ướt vẫn mỗi ngày thêm tuổi.

YK6W2020.jpg

Cuối cùng, nếu bạn cũng muốn làm những hũ mơ như nhà chúng tôi, thì xin gợi ý công thức có phần áng chừng và nghiệp dư sau đây.

Lựa mơ xanh dùng để muối. Tỉ lệ 1kg mơ : 0.2kg muối. Mơ chín vàng má hồng dùng để ngâm đường hoặc muối đường. Tỉ lệ 1kg mơ: 1kg đường, hoặc 1kg mơ : 0.8kg đường : 150gr muối. Ngoài ra, những trái mơ ủng có thể nhặt riêng để chấm muối ăn, cho vào nấu canh; hoặc trần nước sôi, nghiền nhuyễn trộn với miso để làm nước sốt ăn dần. Nếu xịn hơn nữa có thể dùng lá tía tô nhuộm mơ muối sẽ cho màu rất đẹp.

Chúc cho tuổi thơ của ai cũng dịu mướt vị mơ.

YK6W1919.jpg

Umeshi – mơ tháng tư

nếu ngày hôm đó

YK6W6793.jpg

một bài hát viết tặng cho bạn đời và con gái. 

 

nếu ngày hôm đó, mẹ không rời xa phồn hoa nô nức Saigon
nếu ngày hôm đó, ba không loanh quanh hồ Gươm lặng ngắm mây trời
và ngày hôm đó, ta không hẹn nhau cà phê 
kể mấy chuyện đời, không quên ba hoa rồi xong lại phá lên cười
thì đâu có hôm nay rồi.

nếu ngày hôm đó, mẹ không dở hơi mà xin nghỉ việc đang hời
nếu ngày hôm đó, ba không rảnh hơi mà đi leo núi tơi bời
và ngày hôm đó, ta không cùng nhau trèo lên đỉnh núi mây trời, không quên thồ theo balo như đá: điên rồi!
thì đâu có hâm như này.

nếu ngày hôm đó, mẹ thêm bận tâm vì bao khoảng cách xa vời
nếu ngày hôm đó, ba không gửi thư ba hoa chuyện “nhớ em rồi !”
và ngày hôm đó, ta không cùng nhau vượt qua bao núi bao đồi, không ra biển khơi, ra vô Nam – Bắc mệt đời
thì đã thảnh thơi hơn rồi.

(nhưng mà)

nếu ngày hôm đó, mẹ không nhận ra người ta tìm kiếm suốt đời
nếu ngày hôm đó, ba không vượt qua niềm đau thổn thức lâu rồi
thì ngày hôm đó, ta đâu nào cho được nhau một chút cơ hội, không đi cùng nhau để đếm năm tháng cũ rồi
thì đâu có con bây giờ.

Bạch San yêu hỡi, thần tiên nhỏ ơi, con là kho báu trên đời. bao nhiêu ngày qua, mẹ cha cố gắng hết hơi, chỉ để có con bây giờ.
và ngày hôm nay, ta đã cùng nhau dựng xây nên mái nhà này, góp sức từng giây, nhường nhịn không cãi nhau này, 
để hạnh phúc luôn sum vầy.

may mà hôm đó, ta đã gặp nhau và đã chọn lấy nhau rồi
may mà hôm đó, ta đã cần con và con đã có trên đời
để ngày hôm nay, con là Bạch San mẹ cha yêu nhất trên đời.
mong con khoẻ ngoan và luôn hạnh phúc suốt đời.

cảm ơn con, cảm ơn đời.

 

Nhược Lạc 

iWish

dscf0763

tôi muốn viết những lời ca rất nhỏ
cho bé em thôi khóc lúc bình minh
cho cụ ông khỏi ho lúc bực mình
và cô gái đang ngồi bên kia khóc

tôi muốn rải thêm vài ba nắm thóc
để bầy chim trong trẻo ghé về thăm
để con mèo lơ đãng tới đây nằm
và cây trái đâm chồi không báo trước

tôi muốn bắc lên sôi một ấm nước
đủ pha trà cho người ấy sớm nay
đủ gội thơm một dải tóc mây bay
và xoa dịu những ngày đông giá đến

tôi muốn hát thêm những điều thương mến
khi trần gian đau đớn tới run mình
khi lòng ai vây bủa với điêu linh
và nước mắt rơi mà không thốt tiếng

tôi muốn kể cho ngày câu chuyện phiếm
để lòng vui thơ trẻ lại an nhiên
để người ta quên tạm chút bạc tiền
và ngồi xuống nghe lời thơ bé vụn

tôi muốn sống cho mình, thêm, một chút
cho ngày sau không sợ phút ly tan
để hiểu ra không đâu nỗi muộn màng
ta đã sống những ngày-nay rất trọn

tôi muốn giữ thêm những điều bé mọn
cho người em tha thiết vẫn được mơ
cho người anh từng ước có ai chờ
yêu dấu đó cuối con đường xa ngái

tôi còn muốn trồng thêm nhiều hoa dại
trắng phủ dầy nương đồi ấy băng ngang
tôi còn muốn lật thêm tiếp một trang
trong ngàn vạn chuyến đời tôi muốn kể

có ai đấy vẫn còn nghe tôi thế?
nếu cùng mơ xin hãy nắm cùng tay.

Nhược Lạc

6 tuổi nấu cơm, 26 tuổi vẫn nấu cơm…

hình 1.JPG

Lần đầu tiên tôi tập nấu cơm, là năm 6 tuổi. Gọi là nấu cơm, chứ cũng chỉ là múc gạo bỏ vào nồi cơm điện, thêm nước, cắm điện, nhấn nút. Và chờ.

Việc nấu cơm đã theo tôi từ năm 6 tuổi tới tận bây giờ. Mỗi ngày tôi đều nấu cơm, ít nhất một lần, trong hai mươi năm. Ngẫm ra thì, không có nhiều việc đã theo tôi lâu đến như thế. Trong suốt thời gian đó, tôi đã nấu rất nhiều loại gạo khác nhau, với nhiều loại nồi, loại nước, loại bếp khác nhau. Dễ nhất là nấu với nồi cơm điện, khó nhất là nấu với nồi nhôm trên bếp gạch, tiện nhất là nấu bằng nồi áp suất, ngon nhất là nấu bằng nồi đất hai nắp. Tôi đã từng ăn qua gạo trắng, gạo xát rối, gạo lứt trắng, gạo lứt đỏ, gạo lứt tím, gạo nếp cẩm, gạo trộn.. Tôi đã từng dùng thử nước máy, nước giếng, nước mưa, nước qua máy lọc, nước tinh khiết, nước khoáng. Tôi đã từng nấu ra những suất cơm ngon, những lần cơm cháy, cơm nhão, cơm trên sống dưới khê. Tôi đã từng độn khoai và sắn vào cơm, tôi đã từng hấp trứng trong nồi, từng trộn đậu đỏ đậu đen, phổ tai, mơ muối khi nấu. Tôi đã từng xử lý cả bọn cơm thiu nữa.

Nói thế, để biết là trong hai mươi năm, chuyện nấu cơm không chỉ có múc gạo, thêm nước, bấm nút. Đó là một quá trình dài với nhiều trải nghiệm khác nhau. Nhờ vậy, bây giờ khoan nói việc cơm ngon dở, nhưng chắc chắn tôi hiểu gạo, hiểu nước, hiểu lửa, và hiểu chuyện nấu cơm hơn ngày xưa, rất nhiều.

Read More »

nói chung là,

000030

cơm nhà nói chung là êm
canh rau nói chung là mềm
nịnh nhau nhiều, thành ra sến
không sao, muối là để nêm

ở nhà nói chung là vui
khi xa nói chung nhớ mùi
ôm nhau nói chung là thích
ngủ vùi nói chung là say

gặp nhau nói chung là may
trần gian được mấy duyên này
sắp mâm tiện bày thêm đũa
thế là thành gia đình ngay.

Nhược Lạc