Nếu đợi đến khi giàu, thì muộn mất.

Hôm qua bạn gửi cho tấm hình, càng nhìn càng thấy đẹp. Đây là nơi làm việc của tôi hàng ngày. Cũng tại chỗ này, tôi ngồi phỏng vấn ứng viên. Tại chỗ này, tôi gặp đối tác, họp với cả team. Tại chỗ này, tôi ngồi cặm cụi làm việc với chiếc laptop, có khi ngẩng đầu lên, trời đã xế chiều.

Đây là một nơi chốn rất đẹp. Có nhiều cây cao lớn trong vườn, hoa nở bốn mùa, chim hót quanh năm. Khi bạn ngồi trên băng ghế gỗ, hoa mai trắng rụng đầy trên tóc, trên váy trên sổ tay, trên laptop… Hoa rụng như lời nhắc: ngắm nhìn tôi.

Vào những ngày bận mải, tôi hay nghĩ bao giờ mình giàu có thêm chút nữa, tôi sẽ cho mình cái quyền thảnh thơi, quyền ít làm việc hơn, quyền nằm dài cả ngày, quyền đi chơi cùng gia đình vô lo vô ưu… Có điều, đợi đến lúc đó, e rằng không đợi được.

Tôi nghĩ mình sẽ chẳng bao giờ giàu được đến mức không phải lo nghĩ gì. Nhưng cũng không nghèo tới độ phải quá khốn đốn vì miếng ăn. Tôi nằm ở khoảng giữa, khoảng của những người vẫn cặm cụi đi làm văn phòng, rồi cuối tuần lại cặm cụi làm thêm việc khác.

Song thi thoảng, không làm thêm gì nữa cũng không sao. Thi thoảng, giữa cái bận điên cuồng, giữa cả trăm chiếc mail cần xử lý, ta cứ ngồi thừ ra một chút, cũng không sao. Dưới một bóng cây nhàn tản, nắng đổ theo đúng chiều, và mưa phơ phất đôi khi.

Có những ngày tôi quyết định buông việc đấy để đi dạo trong công viên. Cứ đi mãi, hết vòng này đến vòng khác. Hay uống một tuần trà lâu năm, hết nước này tới nước khác, mười lăm nước vẫn còn vị đậm đà. Hay là ngủ say, ngủ rất say và không cần đặt báo thức. Hay là ăn hai bát cơm đầy, chan canh ăn cơm, uống nước rau cải ép, ăn trái lê vào mùa.

Hay là cứ ngẩng lên và ngắm hết một vẻ đẹp trong mười lăm phút. Mười lăm phút rất quan trọng, mà nếu đợi đến khi giàu, thì muộn mất.

Nhược Lạc

Tầm này năm ngoái, chúng tôi đang ngồi với kiến trúc sư, bàn bạc về một chiếc quán trà mà chúng tôi mong ước từ lâu. Không phải lần đầu làm quán, nhưng là lần đầu dốc lòng muốn đầu tư nghiêm túc và lâu dài với một chiếc quán, đến thế.

Tôi đăng trên trang mạng cá nhân, kèm tấm hình và dòng trạng thái: “từ hai bàn tay trắng, chúng tôi đã làm nên một đống nợ”. Trong tấm hình chụp phim nhòe nhoẹt đó, tôi cười tít mắt, không hề biết sợ, chỉ thấy háo hức chờ đón điều sắp đến.

Lo âu là câu chuyện của sau đó, với bản thiết kế được sửa đi sửa lại, chỉnh sửa ngay trong lúc thi công, năn nỉ chủ nhà, năn nỉ chủ thầu, đàm phán với thợ. Chọn gỗ, chọn gạch, chọn sơn. Làm hỏng, làm lại. Những sự cố ngoài ý muốn. Cái cây đầu tiên trồng lên. Những ấm trà đặt dần lên kệ. Tiệc trà đầu tiên.

Thoắt cái, đã một năm. Chúng tôi vẫn chưa dừng lại. Quán vẫn sống, ổn. Và chúng tôi lại bắt tay vào làm một cái mới.

Cái mới là cái gì, xin từ từ sẽ tiết lộ.

Tôi vẫn để tóc ngắn như tấm hình năm ngoái, nhưng đã uốn phồng lên một chút. Khi cười vẫn không nhìn thấy mắt ở đâu. Vẫn chưa biết sợ. Tin vào hai bàn tay trắng. Tin vào (những) người đang đi cùng mình.

Vẫn là, một người đang đi.

Nhược Lạc

Mấy nay tôi phát hiện ra có một cái group rất chi là hấp dẫn: Flex đến hơi thở cuối cùng. Tôi vào xem và cười không ngậm được miệng.

Nhưng cái tôi thấy thú vị nhất, đó là nếu kéo đủ nhiều và đọc đủ nhiều sự flex, bạn sẽ nhận ra ai cũng có thứ gì đó để flex về mình. Flex sự giàu có, giỏi giang thì đã đành, nhưng bạn còn có thể flex về thú vui, sự tử tế, cái tên của bạn…

Và nếu nhìn đủ thoáng ra, bạn sẽ thấy được sự đa dạng thú vị về “tài sản” mà mỗi người đang có.

À, thế còn tôi, tôi thì có gì đây? Tôi đã nghĩ nghĩ như thế, trong lúc hòa vào dòng flex.

Rồi tôi phát hiện ra, tôi sẽ flex về cái nồi cơm hai nắp của mình. Flex về món ngưu bàng kho dấm mơ 24 tiếng. Flex về mỗi tối đi làm về lại có hai con ễnh ương lao ra đầu hẻm đón mẹ. Flex nồi canh hầm nhỏ lửa kèm lời nhắn “cả nhà đợi mẹ về”. Flex mớ rau càng cua, mồng tơi và rau bí bà ngoại trồng trên sân thượng. Flex những câu chuyện kể hằng đêm của hai em nhỏ còn ngọng nghịu. Và flex về cái quán trà rất bé, nhưng luôn dịu bóng cây xanh, đủ yên tĩnh để đón những vị khách dễ thương. Flex hai ký chôm chôm, cặp bánh ú, hay gói kẹo mà khách cất công mang qua để tặng chúng tôi.

Hehe. Chỉ cần nghĩ khoảng 2 phút thôi, tự khắc sẽ thấy mình giàu có lắm. Và niềm vui lan ra lúc nào không rõ.

Hãy nhìn sự flex của người khác hoàn toàn bằng một niềm vui giải trí và cởi mở. Chỉ cần đừng quơ nó vào mình, thì đời bạn lúc nào cũng đầy đủ cả.

Nhược Lạc

Khi tôi bảo, anh ơi em muốn uống trà. Thế là chồng tôi, sẽ pha trà cho chúng tôi cùng uống.

Anh sẽ hỏi tôi muốn uống gì, nhưng anh cũng có biệt tài trong việc chẳng nói gì mà cứ thế lấy ra một loại trà gì đấy thôi. Có những loại thực sự là đỉnh cao cuộc sống, kiểu như silver needle, snow jasmine, liu bao 2003… cũng có những loại rất dị, kiểu như tôi không hiểu sao người ta lại cho hoa nhài vào phổ nhĩ chín làm gì.

Nhưng mà chuyện đấy không quan trọng. Cái quan trọng nhất là khi ta muốn uống trà thì có người uống với mình mà không hỏi mình bị làm sao thế. Có khi tôi ngồi uống và nói rất nhiều. Cũng có khi tôi chẳng nói gì cả. Chồng tôi có biệt tài trong việc thích ứng với mọi cung bậc cảm xúc và lối thể hiện của tôi, kể cả khi tôi nói hay chẳng nói gì. Kể cả khi tôi khóc, anh cũng không hỏi tôi bị làm sao thế. Thật là biết ơn vì điều đó.

Cái này, không phải chuẩn mực trong giao tiếp xã hội đâu. Nó chỉ là chuẩn mực của riêng tôi. Tôi không biết phải đáp lời thế nào với một câu bị làm sao. Vấn đề không phải sự che giấu, mà vấn đề là không có vấn đề gì thật. Với tôi, khóc giống như một lần xả van, dọn bể. Hồi xưa còn ở trong căn nhà cấp bốn có cái bể nước xi măng, cứ lâu lâu bố tôi lại phải xả bể cho sạch, lâu quá còn phải chui vào đánh nó mới sạch. Nước trong bể lúc nào cũng mát.

Bọn trẻ con nhà tôi bây giờ không thể hiểu được cảm giác của cái bể nước mùa hè như thế. Nhưng chúng nó lại có những cái bể khác, chúng nó có cái xích đu được làm bằng lốp xe, một cái phao to để bơi, công viên để chạy, nắng để cháy đen, uống nước mơ bố pha và biết là bố pha chưa ngon bằng hôm qua đấy, ăn mì và cơm cà ri và ly chè đêm ở cái xe đẩy ngon nhất quận 1.

Bọn chúng cũng không cần hiểu cảm giác của người uống trà làm gì. Dù bây giờ, chúng có vẻ rất sung sướng khi được ngồi uống trà với bố mẹ. Cái sung sướng không đến từ việc uống trà – hồi xưa tôi uống rồi tôi biết, tôi thấy trà rất chán, đắng nghét và không lấy gì làm ngon lành cả. Những loại trà mà chúng tôi đang có trong nhà thì rất ngon, nhưng nó không phải sự bảo chứng cho việc bọn trẻ con thấy ngon. Cái ngon lành sướng vui của lũ trẻ nó nằm ở cái khác, nằm ở cái không khí chúng nó thấy bố mẹ đang làm, nằm ở việc được chạm đến một khu vực mà chúng hiểu rằng cần sự nghiêm túc nhất định ở đấy – bàn trà, nằm ở việc được thưởng thức một thứ ‘người lớn’. Chỉ thế thôi. Còn sau này khi bọn trẻ thực sự lớn, chúng sẽ được thưởng thức thú vui do chính chúng tự tìm thấy.

Rồi chúng sẽ gặp một ai đấy và nói với họ những điều chắc chắn không bao giờ nói với bố mẹ. Quả là một chuyện may mắn.

Trong một bài phỏng vấn gần đây nhất, người ta hỏi tôi là cái khó nhất của việc làm bố mẹ là gì. Tôi đã trả lời rằng cái khó nhất là chỉ làm đúng bố mẹ thôi. Nếu làm bố mẹ nhưng lại muốn cả làm bạn bè, thầy cô, tri âm tri kỷ, toàn bộ xã hội – thì về cơ bản là rất mệt. Bố mẹ chỉ là bố mẹ thôi, không ít hơn cũng không nhiều hơn – là cả một nan đề. Khó đến mức đôi khi tôi tự hỏi vì sao lại đâm đầu vào lĩnh vực không phải thế mạnh của mình như thế này.

Cái may mắn nhất tôi có được trong hành trình làm bố mẹ, có lẽ là một người bạn đường thỉnh thoảng nhắc cho tôi biết: như thế là tốt lắm rồi. Cứ lặp đi lặp lại như vậy, chắc cũng mỏi miệng lắm, y như cách chúng ta cứ phải nhắc bọn trẻ con ăn cơm đúng giờ, kéo sát cái bát vào, đánh răng rồi đi ngủ, chạy chậm thôi, không đánh nhau nữa…

Cứ như thế, cả một đời.

Nhược Lạc

Anh đồng nghiệp pha cho tôi một ly cà phê sữa đá, trong một ngày cuối tuần chúng tôi tăng ca ở công trình sắp ra mắt.

Thật là lạ, những ngày tháng này. Khi tôi nhìn đồng nghiệp của mình tranh thủ ngủ gục trên bàn, tôi đã thấy rất thương, và nghĩ: bao giờ thì những vất vả này sẽ qua, nhỉ?

Khi tôi nhìn thấy cả một ngôi nhà lớn độ sộ được dựng lên, khi trước đó chúng tôi còn không tưởng tượng ra nó sẽ được dựng nên như thế nào. Khi anh Hai vẫy tôi lại, chỉ cho tôi xem cái cây mới trồng, ổ cây Phụng mới treo; chị Hạnh khoe một cây lựu vừa kết trái; chị Lệ vừa đi đôi dép Crocs không ăn nhập gì với trang phục vừa gọi 800 cuộc một ngày; anh Vương leo trèo ngoài lan can để chỉnh sửa những chi tiết công trình rất nhỏ; anh Hoàng vật lộn với từng bức tranh treo… thì, tôi cũng không rõ mình nên nghĩ gì nữa. Chúng tôi đã làm được những việc không thể tưởng tượng nổi, trong một khoảng thời gian không thể tưởng tượng nổi.

Mai này, khi những vị khách đến đây dùng bữa, tôi biết họ sẽ có những trải nghiệm tuyệt vời. Tôi biết là như thế.

Tôi biết là, họ sẽ không biết cái mặt sàn họ đang bước lên – có bao nhiêu sự thay đổi đã diễn ra trên đó. Cái nệm ghế êm ái, cái bức tranh trên tường, cụm bông lau ngoài hiên, đóa hoa nở kế bên cửa sổ… Tất nhiên là họ không biết, bao nhiêu mồ hôi nước mắt đã đổ xuống đây.

Và may mắn nhất, cũng chính là vì họ không biết. Nếu mà biết, thì trải nghiệm sẽ không còn dễ chịu như thế.

Việc đó giống như bạn bí mật chuẩn bị một bữa tiệc cho người yêu. Bạn chuẩn bị đủ thứ, từ trang trí không gian, đến quà tặng, đến nấu ăn, đến giấu giấu giếm giếm để đảm bảo sự bất ngờ. Bạn đã hao tốn rất nhiều công sức, chắc chắn rồi, nhưng nếu vào giây phút quyết định, bạn xuất hiện trước mắt người yêu với bộ dạng vô cùng thê thảm, rách rưới, mệt mỏi và liên tục kể về công sức của mình đã đổ ra – thì người yêu bạn làm sao nếm những món dùng tuyệt vời đó – mà thấy ngon được nữa.

Bạn sẽ phải, đổ rất nhiều công sức vào đó, rồi xuất hiện với một dáng vẻ nhẹ nhõm dễ chịu, như thể ta đã chẳng khó khăn gì quá. Bạn mỉm cười, và tận hưởng thành quả – là niềm vui của người bạn yêu.

Về cơ bản, mối quan hệ giữa người làm dịch vụ và khách hàng cũng đều như thế.

Không cần, và cũng không nên để khách hàng thấy quá rõ nỗi vất vả của người làm dịch vụ. Họ chỉ nên thấy được nụ cười, sự dễ chịu, ân cần và chỉn chu.

Còn lại, ánh mắt đồng cảm, cái vỗ vai đầy thấu hiểu – là những gì các đồng nghiệp dành cho nhau, người làm trong ngành, người cùng trải – dành cho nhau.

“I feel you, bro.”

Và khi đó, ta có thể mời nhau một ly cà phê sữa đá.

Nhược Lạc

Tết Đoan Ngọ, bọn trẻ con thức dậy rất sớm, với lòng náo nức của lũ trẻ sắp được ăn bánh gio mật mía, bánh trôi nước, vải, mận… và cả chút cơm rượu đầu ngày.

Mẹ tôi thì cặm cụi hái lá từ vườn nhà, mang vào dâng cúng, rồi xin lộc ấy để làm trà uống hay đun nước tắm. Đều là các thức lá lành dễ kiếm, như đinh lăng, tía tô, lá vối…

Kể ra mà nói, tôi ăn mấy món bánh gio này nọ bây giờ rất khó thấy ngon. Có thể tiệm này họ gói chưa ngon, nhưng phần nữa còn là vì tôi đã lớn. Khi đã lớn thì rất khó giữ được cái háo hức sung sướng khi đứng trước một cái ngày nào đó, dịp lễ nào đó, những phong tục kỳ lạ nào đó.

Dầu vậy, tôi vẫn có niềm sung sướng riêng. Kiểu, cái sung sướng của việc mọi người cùng nán lại ăn sáng với nhau – một bữa sáng có phần khác ngày thường. Trả lời những câu hỏi của bọn trẻ con về Đoan Ngọ, về sâu bọ, về có thật là con ăn cái này xong thì bụng hết giun không, vân vân và mây mây. Và nếu mẹ đun nước lá tắm, thì tôi cũng thấy rằng chúng rất thơm, và nếu tắm thì mát da.

Tôi cho rằng, phong tục không hẳn là thứ gì cần phân tích lý tính ở đây. Ý nghĩa của nó có thể nằm ở rất nhiều mặt, tùy xem bạn đang ở độ tuổi nào, đoạn đời nào và muốn nhìn thấy chúng ra sao.

Có thể khi bọn trẻ con lớn lên, chúng sẽ thấy những ngày như Tết Đoan Ngọ càng lúc càng nhạt, nhưng ký ức về những buổi sáng dậy sớm ăn bánh gio mật, bánh ú nhân đậu, bánh trôi nước hoa sen… thì có thể sẽ còn mãi.

Và những lúc cuộc đời khắc nghiệt quá, thì sẽ cần những khoảng đời mát êm để nghĩ về, như bóng cây giữa mùa hè, như ly bột sắn chanh đường, như cốc trà xanh lạnh.

Như rất nhiều yêu thương.

Nhược Lạc

Trong những giai đoạn khó khăn nhất của công việc, sếp tôi nói: “có đêm chị đi ngủ và mong sáng hôm sau thức dậy, tất cả chỉ là một giấc mơ, và các vấn đề biến mất.”

Nhưng rồi sáng hôm sau thức dậy, không có thứ gì biến mất cả. Các vấn đề vẫn còn nguyên, và ta phải xắn tay áo lên, giải quyết từng việc một.

Tôi cũng có nhiều buổi sáng như thế, và dù chỉ trong giây lát thôi, tôi vẫn muốn được quay lại làm một em rất bé. Em bé sẽ khóc khi vấn đề xảy ra, và sẽ có người rất lớn nào đó thay em giải quyết. Nhưng vì tôi đã thành người lớn, nên tôi đành ngồi lại với vấn đề của mình.

Bỏ chạy bao giờ cũng là phương án đầu tiên và dễ nhất có thể nghĩ đến. Tôi bỏ chạy nhiều rồi tôi biết. Dù là chuyện tình cảm hay công việc, có biến thì cứ bỏ đi là xong. Chỉ có điều, sao mà bỏ đi mãi được.

Khi quyết định không bỏ chạy, mà đứng lại, thì việc đau đớn đầu tiên là phải chấp nhận rằng cái khối vấn đề này là do mình gây ra. Có những vấn đề hoàn toàn do mình, có cái do mình một phần to, có khi là phần nhỏ – nhưng bao giờ ta cũng góp phần biến nó trở thành một vấn đề. Chấp nhận được chuyện này là điều rất khó, dù có khi chỉ là cái chấp nhận âm thầm diễn ra trong tâm tưởng. Nhận sai, thực sự biết sai, không dễ dàng như câu “xin lỗi”. Thấy khó, biết khó, không bỏ, mà gỡ dần dần – đó là thái độ của kiểu người lớn mà tôi muốn trở thành, muốn ở bên cạnh.

Nhìn nhận đúng cốt lõi vấn đề rồi, thì phải lên kế hoạch để giải quyết nó. Từng bước một. Cái gì tự xử lý được, cái gì phải nhờ cậy người khác. Cái gì làm cho nó tốt lại được, cái gì không – chấp nhận là không, và điều chỉnh nó thành mức ít tệ nhất có thể.

Toàn bộ quá trình này không thoải mái, dễ dàng gì, nếu không muốn nói là cực kỳ khó chịu. Song, vẫn có một món quà mà nó mang đến.

Là cái cảm giác sau khi gỡ xong một chuyện rối tơ vò, tôi ngồi xuống, trước một hiên nhà đầy gió. Có cái gì rất nhẹ nhõm trong tôi, mà không thể nói ra hay chia sẻ với ai được. Cái giây phút nhẹ bẫng đó, chỉ một mình tôi cảm thấy được.

Nó rất là dễ chịu.

Sự dễ chịu không đến từ việc bỏ đi ngay từ đầu, không đến từ việc tránh khỏi cái khó chịu. Mà, nó đến từ việc ta đứng lại, ngồi xuống, đối đầu với cái khó chịu ấy. Và đi qua nó.

Một người lớn thì không lẩn mất khỏi vấn đề do mình gây ra. Họ ở lại, và đi qua.

Nhược Lạc

“Vấn đề lớn nhất của việc có con, theo em là gì?”

Một người chị hỏi tôi như thế trong một cuộc chuyện phiếm. Tôi nói, có lẽ là việc chị luôn phải quyết định sẽ chọn điều gì. Nếu chị chọn hiện tại – nghĩa là thời gian ở bên con, đồng nghĩa với việc chị có thể đang bớt một phần tương lai của nó. Nếu chị chọn tương lai – nghĩa là chị làm việc nhiều hơn, nỗ lực nhiều hơn, đồng nghĩa với việc chị đang tước bớt hiện tại của nó.

Vấn đề của chuyện này là, thực ra rồi chị cũng chẳng chọn được cái gì cả. Chị sẽ luôn phải cố gắng nhiều hơn trong công việc, tích lũy tài sản, để chăm lo cho cuộc sống cả hiện tại và tương lai của gia đình, của đứa nhỏ chị đã sinh ra. Chị cũng luôn đau đáu về thời gian và sự chú tâm dành cho nó, rồi rất nhanh thôi, chị sẽ nhận ra là bao nhiêu thời gian cũng không đủ.

Luôn luôn, sẽ có những tối chị trở về nhà, khi bọn trẻ con đã ngủ, chị chưa kịp nghe chúng nó kể chuyện gì của ngày hôm nay, chúng nó chưa kịp ôm chị trước khi đi ngủ. Luôn luôn, sẽ có những lúc, chị nghĩ rằng sẽ xin nghỉ việc vài ngày, rồi đưa chúng nó đi du lịch, đi đâu đó chơi, và cái ý nghĩ đó cứ bị trì hoãn mãi bởi những dự án mới lại đâm chồi nảy lộc…

Giải pháp của chuyện này là, thực ra cũng không có giải pháp gì cả. Chúng ta rồi sẽ luôn cố gắng làm tốt nhất trong khả năng của mình thôi. Hồi bé anh bị nhốt ở nhà suốt, chồng tôi nói, tất nhiên bố mẹ anh cũng đâu muốn vậy, nhưng đó là điều tốt nhất họ có thể làm rồi. Hồi mười tuổi, tôi cứ tan học là ra chợ để mua về từng cân gạo một (vì mua nhiều một lúc không vác được), và học cách nấu canh chua sấu sườn bằng việc hỏi cô bán rau và chú bán thịt, và khóc ướt gối trong lần đầu tiên phải ở nhà một mình trông nhà. Chúng ta sẽ luôn ước cha mẹ mình có nhiều thời gian hơn cho mình. Và nếu họ lại có cả nhiều tiền hơn để giúp mình thực hiện ước mơ thì tốt quá.

Nhưng họ cũng chỉ có thể làm tốt nhất trong khả năng của họ. Và riêng việc cố gắng làm tốt nhất trong khả năng đấy, đã là minh chứng rõ ràng nhất cho tình yêu thương rồi.

Tôi ngồi ăn trái cây với bọn trẻ con sau bữa tối, rồi tôi nói: thế này nhé, mẹ mệt lắm rồi. Nên chúng ta sẽ chơi thêm năm phút nữa thôi, rồi con sẽ tự lên học bài, còn mẹ sẽ đi ngủ. Lát nữa con tự ngủ, được chứ? Bọn trẻ con gật đầu, và chúng đã làm đúng thế.

Như con bé con đã nói với tôi trong một khúc hát giữa đêm, rằng “mẹ yêu mẹ nữa, rồi mẹ yêu con”. Tôi sẽ cố gắng thêm một chút, chồng tôi cũng vậy, bọn trẻ con cũng vậy. Vì chúng ta là một gia đình, nên thật khó để riêng ai đó cứ phải cố gắng hết mình. Chúng ta sẽ dành thời gian cho nhau khi có thể, và khi không thể, ta sẽ tự chăm sóc mình tốt nhất có thể.

Vấn đề lớn nhất của việc có con, là sinh con rồi mới sinh cha (mẹ), sinh cháu trong nhà rồi mới sinh ông (bà). Đều là những con người mới, lần đầu được sinh ra trong đời, việc học những bài đầu tiên với nhau, thật là khó. Song cũng thật là đáng.

Nhược Lạc