Cuối tuần rồi, tôi nhận được tin có một dòng sông vừa qua đời. Dòng sông bằng đúng tuổi tôi, lại sống một cuộc đời nhìn vào tôi thấy đẹp, nên lúc nhận được tin, tôi đã bàng hoàng nhiều hơn bình thường một chút. Tôi ngồi khóc đúng ba chục phút, cho đến khi những tia nắng len qua cái rèm cửa cuốn, mon men đến lẳn vào những ngón chân đang bấu lại ga giường.

Hồi còn ở Hà Nội, lúc chưa biết mình lớn lên sẽ trở thành một người như thế nào, vẫn tin rằng mình sẽ không lấy chồng sinh con, và vẫn ghim trong mình ước mơ được xách ba lô đi sống ở mỗi vùng đất dăm tháng một năm, xong lại quảy mình bước đi. Có thể đó là một dạng suy nghĩ rất phổ biến của thanh niên hồi đấy. Nó cộng hưởng với ước mơ mở cái quán cà phê nhỏ, pha những món nước mình thích và mở nhạc hay để nghe, mặc kệ có khách hay không.

Sau này, khi không còn ở trong căn phòng mở cửa sổ ra có cây ổi thơm nức mũi nữa, thì tôi cũng đã kịp sống một cuộc đời hoàn toàn khác với hình dung của mình trước đấy. Cái khác nhất, chẳng phải nằm ở việc mình đã sống theo hay không sống theo chuẩn mực của xã hội – mà nằm ở việc nó cứ thế thay đổi mỗi năm, và tôi hầu như không thể đoán được năm sau tôi sẽ sống như thế nào.

Khi bắt đầu lờ mờ đoán được, thì tôi đã kịp bế hai đứa trẻ trên tay mà tôi gọi chúng là con, và cứ thế lao vào một con đường cơ bản như bao người, nghĩa là tìm mọi cách để sống.

Rất khó để nói những năm tháng ấy là buồn hay vui, ý tôi là tất cả những năm tháng mà tôi đã bước qua: từ ngôi nhà cấp bốn với khoảnh vườn, đến những đoạn đường rong ruổi leo núi với đồi, đến những ngày luẩn quẩn tã sữa, bông hoa quỳnh nở một ngày bất chợt của tháng Tư, một tuần trà phổ nhĩ chín trần bì lúc nửa đêm, những bài nhạc của Norah Jones, Zhao Peng, phim của ông Vương và nhiều ông khác, và tổ hợp những thứ vớ vẩn tôi đã viết xuống, trong đêm lụt lội, trong tia nắng lọt qua khe cửa, trong bộ lông của con mèo đen già.

Hôm qua, trong lúc chỉ con bé con viết văn, tôi đã dạy nó một từ mới: muôn vàn.

Muôn vàn, có nghĩa là, nhiều không đếm xuể. Nhưng thật ra, ngày xưa thì vẫn đếm xuể. Vì “muôn” là từ gốc Hán, có nghĩa là một vạn, tức là mười nghìn.

Từ điển tiếng Việt nói “muôn” là từ cũ của “vạn” (Viện Ngôn ngữ học, Hoàng Phê chủ biên, 1992). Mối quan hệ giữa hai vần “uôn” và “an” là mối quan hệ lịch sử mà ta có thể bắt gặp trong nhiều trường hợp, chẳng hạn như là muộn > vãn (chiều tối).

Thế có nghĩa là, “muôn” chính là “vạn”, sau đấy người ta ghép nó lại, trở thành “muôn vạn” hay “muôn vàn” – mang ý nghĩa biểu đạt cái gì đó vô cùng nhiều, tới mức không thể đếm được.

Tôi bảo con bé, thay vì viết là “rất nhiều” – hơi thường, con thử dùng từ “muôn vàn”, xem sao.

Con bé lại hỏi, trong lúc đang viết một bài văn tả cảnh về Đà Lạt. Nó hỏi nơi đó có gì đẹp mẹ nhỉ. Tôi bảo, con thử nhớ lại xem. Nhưng mẹ nghĩ, Đà Lạt đẹp nhất, có lẽ là mây bay qua, và hai hàng thông xanh, ở con dốc nơi chúng ta đã đi bộ xuống quán cà phê bên dưới. Con bé reo lên, ah con nhớ rồi, ở đó có sữa chua đựng trong ly thủy tinh, và những con mèo con. Tôi bảo, ừ, đi viết đi.

Khi tôi nhìn ra ngoài phố, phố đã muôn vàn lá rơi.
Khi tôi nhìn vào lòng tôi, tôi đã như thể tôi chính là tôi.

Nhược Lạc