Trong một bộ phim Nhật Bản nổi tiếng nọ, có một tập phim mà tôi rất nhớ. Đó là lúc ông già chuyên hát nhạc dạo trên phố Goro San bước chân vào cái quán nhỏ, và yêu cầu một món ăn nghe có vẻ kỳ lạ, cơm trộn bơ.

Món này tên sao thì làm vậy. Xới ra một bát cơm trắng nóng, thêm vào một miếng bơ lạt, đợi chút cho bơ hơi chảy ra, rồi rưới thêm một xíu xì dầu. Là ăn.

Mãi sau này tôi mới biết nó gần như là một nét văn hóa đặc trưng của người Hokkaido. Nhưng ngày xưa, khi tôi còn ở Vĩnh Tuy và chưa biết gì về nước Nhật, thì tôi đã thích ăn cơm trộn bơ rồi.

Thực ra ban đầu không phải chính xác là món đấy. Mà anh trai tôi đã thêm bơ vào trong lúc nấu mì gói. Một tô mì Hảo Hảo quốc dân chua cay, đã được ông giời đánh ấy múc một muỗng bơ cho vào. Đấy là lần hiếm hoi mà ông anh đã nấu cái gì đó cho tôi ăn. Nhưng từ đó, tôi bỗng phát hiện ra một chuyện, đấy là tôi rất thích ăn bơ.

Ở đầu ngõ nhà tôi, hồi xưa, có một cô bán bánh mì mà tôi rất thích, bởi vì bánh mì của cô luôn ấm nóng. Điều giản dị ấy nhưng ngày nay ít hàng bánh mì còn làm được. Cô ủ tất cả bánh mì trong cái giỏ lớn đựng đầy bao vải gai, mỗi khi khách gọi thì lật lên, lấy ra một cái bánh, rồi đậy lại. Tôi luôn chỉ gọi một món, là bánh mì bơ, kèm thêm thật ít ruốc.

Tôi rất, thực sự, cực kỳ, mê đắm, cái món đó.

Yêu cầu là bánh mì phải còn nóng, bơ sẽ hơi chảy ra bên trong, kèm thêm một chút vị mặn từ ruốc. Hoàn hảo cho một bữa sáng, hoặc một bữa trưa, hay bất kỳ bữa nào trong ngày.

Sau này, khi đã lớn hơn và bắt đầu biết đến những lựa chọn xa xỉ hơn, tôi lại trở thành một con nghiện baguette, ăn với bơ, và một ít mứt trái cây (thật ra không có cũng được). Tôi chỉ cần bánh mì ngon, và bơ ngon.

Tôi ghiền bánh mì ở một cái tiệm nhỏ bên Thảo Điền. Cái tiệm đó chỉ mở vào cuối tuần, và lúc nào đến thì cũng phải xếp hàng. Đến lượt thì phải order thật nhanh, xong rồi tốt nhất là xách cái túi bánh mì đấy ra một quán cafe gần đó mà ngồi, chứ thường thì họ chẳng mấy khi còn chỗ.

Nhưng nếu ở nhà, một mình, và không có bánh mì, thì tôi sẽ cắm một nồi cơm bé, xuống siêu thị mua một khoanh bơ lạt, thêm hai quả dưa chuột để làm đĩa salad. Itadakimasu, tôi nói, rồi vui vẻ tận hưởng bát cơm trộn bơ của mình.

Bọn trẻ con cũng rất thích tôi làm món trứng cuộn. Không phải chỉ vì trứng được cuộn lại, xong cắt ra thành những khoanh xinh xẻo, mà còn vì món đó siêu mềm mại, vị hơi ngọt một tí, và rất rất thơm mùi bơ. Thỉnh thoảng, chúng nó lại nghiêng nghiêng cái đầu ra vẻ nũng nịu, hỏi khi nào mẹ lại làm trứng cuộn bơ cho con.

Có lẽ vì thích ăn bơ quá, mà tôi cũng có xu hướng bơ đi các vấn đề và các nhu cầu thực sự của bản thân mình. Những thứ chưa bao giờ được lôi ra, nói cho rõ ngọn ngành, để thống nhất, để giải quyết. Cứ mỗi lần động đến, là chúng lại trở thành những mũi dao sắc đâm thẳng vào khối bóng êm mềm hòa khí mà tôi cất công gìn giữ. Thế là tôi lại ứa ra như trận mưa tháng Tư hoảng loạn, trước khi thu vén hết tất cả lại và quay về với cái bát cơm bơ hay ổ bánh mì mềm của mình.

Nói thế nào nhỉ, chắc không phải tự nhiên mà tôi hay thích xem các chương trình thế giới động vật. Như cái chương trình mà tôi xem hôm qua, những con khỉ mũ và cả những chim cổ trắng cổ cam gì đó, tất cả những gì chúng nó quan tâm, chỉ có hai chuyện. Một là, hôm nay có bị con nào xực không. Hai là, nếu may mắn chưa bị con nào xực, thì hôm nay có xực được con nào bỏ vào mồm không. Cuộc đời của tất cả các loài động vật trên đời là thế.

Những con rùa bò lên bờ cát, đẻ trứng trên bãi cát. Bầy trứng nở ra thành những con non, và từ đó, những con non phải tìm cách bò ra đến biển. Trên cái đường đi ấy, chúng sẽ gặp muôn vàn kẻ địch. Những con kền kền đã nhịn đói mấy hôm rồi, những con rắn, thậm chí là cả, những con cua bự.

Bọn trẻ con ngồi xem và tỏ ra rất tức giận. Nếu con ở đó, con sẽ đuổi những con chim đi. Thật tội nghiệp. Tôi bảo, nhưng những con chim cũng biết đói mà. Chúng cũng cần ăn. Tự nhiên là như thế, nó cần phải diễn ra như thế. Thằng bé con không nói nữa, có lẽ nó đang nghĩ xem có cách nào để phản biện lại tôi không.

Đấy, tôi nói thì hay, nhưng thật ra sống rất luyên thuyên. Tôi là kiểu người không triệt để. Rõ ràng tôi cũng nghĩ như tự nhiên, đó là mày chỉ nên tập trung vào hai chuyện cơ bản trước nhất trong đời sống. Và chỉ thế thôi là được. Nhưng tôi cũng lại là một con dẩm thường xuyên quan tâm đến những vấn đề phức tạp và phiền nhiễu khác. Như là tính logic, sự công bình, khả năng nhìn nhận đến tận cùng của sự việc dù chúng không thơm ngon đến giọt cuối. Song song với đó, là tình cảm, là tình nghĩa, là sự gắn bó, là lòng thương, là sự chăm sóc, và rất rất nhiều điều khác.

Tôi không thể chỉ là một người xắn miếng bơ, phết lên miếng bánh mì hay bát cơm của mình. Mà tôi cứ lại là người nghĩ đến ông Goro San mỗi lần ăn cơm trộn bơ. Hay nghĩ đến người đã cùng tôi ăn lát bánh mì vào buổi sáng. Hay người đã làm bánh mì cho tôi, hoặc chở tôi đi mười mấy hai chục cây số đến một tiệm bánh mì ngon.

Cùng rất nhiều thứ khác, hòa trộn lại, không đơn giản như một món ăn mà tôi có thể bước tới, cầm lấy, đưa vào miệng, và nuốt xuống.

Nhược Lạc