Thỉnh thoảng, tôi lại dính vào một vụ drama nào đó. Nguyên nhân có thể là do tam sao thất bản, câu chuyện đi một vòng rồi khi trở lại nó bỗng khác đi, cũng có khi do chính sự vô ý và lối nghĩ giản đơn của tôi.
Nhưng điều tôi luôn trân trọng nhất, đó là những người đã chọn nói thẳng điều ấy với tôi.
Có bạn bảo, đang ăn cơm tức quá phải nhảy vào nói cho rõ ràng mọi chuyện. Có bạn chửi cho một tăng kêu làm ăn vầy vầy không có được. Có bạn nói rằng, em nghe được như vậy, em thấy tổn thương.
Cảm ơn các bạn vì đã nói.
Các bạn hoàn toàn có thể có một lựa chọn khác. Đó là im luôn, và tách cuộc đời của bạn khỏi tôi. Nhưng khi các bạn chọn nói ra, tôi tin mối quan hệ này còn đủ giá trị.
Tôi từng sai rất nhiều. Lần nào cũng dằn vặt về những sự sai của mình, bất kể vô ý hay cố ý. Nhưng khi được nói cho mình sai ở đâu, tôi biết được mình nên sửa ở đâu. Vậy nên, tôi luôn thích chơi với những người chọn đối thoại trực tiếp.
Nếu bạn nghe được điều gì đó không hay về tôi, nếu bạn không hài lòng về cách hành xử, mong bạn hãy chọn nói thẳng. Ê, mày nói vậy là không được, mày làm vậy tao không vui. Khi đó, chúng ta có cơ hội để giải thích với nhau, để xin lỗi nhau, để tha thứ cho nhau, hoặc không, nhưng rõ ràng, rành mạch, và thanh thản.
Có lần, trong buổi ra mắt cuốn Cơm nhà nói chung là êm, mình đã nói rằng điều mình hay lăn tăn nhất chính là: bản thân không đủ tốt để nuôi dạy con.
Mình có một nỗi sợ nhẹ rằng sau này con lớn lên, nó sẽ nhìn lại và thấy mẹ nuôi dạy sai quá sai, và không cách gì sửa chữa nổi. Dẫu vậy, mình đã luôn nghĩ rằng: Ít ra mình không đặt áp lực gì lên con.
Một hôm, trong niềm hân hoan và hài lòng của việc làm mẹ, mình ngồi nhìn con cái chơi xếp gỗ, cười và nói với con: “Sau này mẹ chỉ mong con được sống vui vẻ thôi.”
Con gái mình, vừa tiếp tục chơi vừa nói với mẹ thế này: “Nếu con không vui vẻ, thì thôi.”
“Thì thôi” là một mẫu câu ưa thích của cháu. Nó không thích đi học, thì thôi. Nó không uống nước cam, thì thôi. Em ăn không? Không ăn à? Thì thôi!
Dù đã nghe quen thuộc và cười sảng không biết bao lần, nhưng câu “thì thôi” lần này của con, vẫn làm mình im sững người. Hóa ra “vui vẻ” hay “hạnh phúc” cũng có thể là một dạng kỳ vọng đấy.
Ừ, vậy, không vui thì thôi. Không hạnh phúc thì thôi. Không khỏe thì thôi. Thì thôi. Có hề gì đâu. Thì cuộc đời vẫn vậy, vẫn có đủ mọi sự thể sinh ra, dẫu ta có muốn hay không, dẫu ta mong đợi điều gì.
Thì thôi. Thì cái gì tới, ta sẽ mở lòng đón nhận điều đó.
Gần đây, mình nhận ra một chuyện: mình có một số lỗi cơ bản thường mắc. Chẳng hạn như tật lỡ lời. Đôi khi vừa nói ra một điều, biết rằng đã sai, nhưng lời nói ra không rút lại được.
Hiểu điều đó, mình tìm cách thực hành để khắc phục dần. Nhưng buồn là, dường như càng cố gắng sửa, mình càng…sai nhiều hơn. Mình đem chuyện đó đi hỏi anh mình, thì anh nói như vầy: Không phải khi chú tâm sửa, thì sai nhiều hơn. Mà đó giờ vẫn sai như vậy, nhưng ngày trước không biết, giờ thì biết.
Câu hồi đáp làm mình đứng người, suy ngẫm, và thoáng trí hơn. Quả là vậy. Chuyện sửa mình bắt đầu từ bước nhận diện bản thân. Từng lời nói, bước đi, cách hành xử của mình, đó giờ như một dòng tự chảy, ta ít khi nhìn nhận được đúng cái-chúng-là. Nhưng khi mình dành thời gian nhìn rõ vào từng điểm nhỏ, trong một hơi thở, trong một lời nói ra, tự nhiên mình thấy những điều trước đây mình không thấy.
Ta tưởng rằng ta tệ đi, nhưng thật ra đang dần tốt lên.
Câu chuyện kia làm mình nhớ lại hồi mới tập chạy, hay tập bơi. Mình cũng nói với chồng mình rằng em không làm được, em thực sự rất mệt, không hiểu sao anh hay nhiều người khác có thể chạy/bơi xa thế. Chồng mình đã bảo rằng: mệt chứ. Đâu có ai không mệt. Mình chỉ chấp nhận cái mệt đó và đi tiếp với nó thôi.
Vậy nên, ghi lại vài dòng để tự nhắc nhớ mình: quan sát, nhận biết và đi tiếp thôi.
Người ta thường nói: khi còn trẻ, hãy chọn sếp tốt thay vì việc lương cao.
Nhưng tôi có một may mắn, luôn gặp được sếp tốt ngay từ đầu, cùng với công việc có mức lương không tồi. Tất cả những người sếp tôi từng có cơ hội làm việc cùng, đều tốt đến mức đáng ngạc nhiên. Họ không chỉ rất giỏi (đương nhiên!) mà còn tốt bụng, tử tế và luôn sẵn sàng trao cơ hội cho người khác.
Đầu năm 2020, khi dịch vừa nổ ra, điều tôi nghĩ không phải là gia đình mình rồi sẽ ra sao. Trộm vía, chúng tôi vẫn ổn. Nhưng tôi nghĩ ngay tới (các) sếp của mình – những người mà bài toán họ cần giải lớn hơn tôi rất nhiều. Họ không chỉ cần lo cho hai đứa con, mà là lo cho rất nhiều gia đình trong đó có rất nhiều đứa trẻ. Họ, bằng cách nào đó, phải tính toán sao cho công ty vẫn có thể trụ lại, mà cũng “không ai bị bỏ lại phía sau”. Họ không hề than vãn, kể lể với nhân viên, mà đơn giản là suy nghĩ thêm, thu xếp cân nhắc kỹ lưỡng hơn, và tin tưởng bước tiếp.
Thật kỳ lạ, khi nhìn những con người như vậy, tôi thấy mình mạnh mẽ hơn phần nào đó. Khi nhìn thấy những người đang phải giải những đề bài quá khó, tự nhiên tôi thấy bài tập về nhà của mình trở nên dễ dàng hơn một chút, có động lực để mình tin rằng nếu cứ tiếp tục, mình sẽ giải được.
Cũng như thế, khi nhìn ra ngoài và thấy những con người đang ngày đêm nỗ lực tới cạn sức vì công việc của mình, tôi thấy những điều mình đang phải xử lý trở nên rất rất nhỏ. Chỉ là đeo một chiếc khẩu trang khi ra đường. Chỉ là ở nhà và hạn chế tụ tập. Chỉ là hoãn lại các dự định của mình thêm một thời gian nữa. Chỉ là tiết kiệm thêm một chút. Chỉ là cố gắng làm việc, thêm một chút nữa.
Nó không khó một chút nào (nếu so với họ). Và nếu mình làm tốt, mình sẽ đỡ một phần gánh nặng cho những người đang đứng ở “tuyến đầu”. Tôi luôn thấy có phần hối lỗi, khi việc mình làm không tốt khiến sếp phật lòng, hay sự sơ ý của mình có thể ảnh hưởng đến cả xã hội.
Nghĩ như thế, tôi lại quay về với những điều rất nhỏ mà mình đang làm hằng ngày. Mỗi ngày, lại làm cẩn thận và tốt hơn một chút. Một chút nữa.
“có thể đã muộn rồi không còn nơi nào cả nhưng cánh rừng đã ngã biết đâu còn mầm xanh.”
Mọi chuyện thật lạ kỳ, cái ngày mà mình bỗng nhiên có ý nghĩ rằng: tôi muốn làm một tập thơ.
Mình không biết phải bắt đầu từ đâu. Mình không muốn tập thơ của mình đơn thuần là một sự góp nhặt theo năm tháng, mà thực sự có ý tưởng chủ đạo và xuyên suốt. Một hành trình mà khi bắt đầu bước lên, ta sẽ muốn đi tiếp, đi tiếp, để xem điều gì sẽ xuất hiện.
Và một người bạn đã xuất hiện. Bạn cho mình một cái nhìn xuyên suốt và rõ ràng về chuyện nên làm một tập thơ có ý, tứ như thế nào. Rồi từ đó, một người bạn khác lại xuất hiện, bạn bắt tay vào vẽ những hình ảnh nhỏ nhắn và cảm động cho tập thơ của mình. Rồi nhà xuất bản, rồi biên tập viên, rồi người bạn lâu năm, rồi quán nhỏ giữa lòng thành phố, rồi người chị thân quý, rồi mùi hương và tiếng hát tỏa ra trong lòng.
Những căn duyên nối nhau. Người bận rộn giúp mình hoàn thành tập thơ, người góp ý từ điều nhỏ nhặt, người giúp in cả bản thảo ra, người giúp đọc soát từng lỗi chính tả, từng lối dùng từ. Người hỏi quanh tìm địa điểm, người kết nối mình đến những nghệ sĩ khác. Người nhắn tin nói rằng mong tập thơ của em từng ngày, từng ngày.
Cái lúc bắt đầu ý niệm ban sơ ấy, mình không bao giờ hình dung được chặng đường tiếp theo sẽ như thế nào. Mình thậm chí hơi sợ. Đến bây giờ, vẫn còn hơi sợ. Sợ làm không đủ tốt, sợ phụ lại quá nhiều sự giúp đỡ của những người mà họ không có bất kỳ lý do gì để phải giúp mình – nhưng vẫn giúp. Nhưng điều khiến mình hài lòng nhất ở bản thân, là mình đã không dừng lại. Mình đã luôn sẵn lòng cất lên tiếng nói để tự tìm cơ hội cho bản thân. Mình đã hỏi khi không biết, đã lắng nghe sự góp ý, đã sẵn sàng thay đổi hoặc giữ nguyên. Đã đi đủ nhiều để đến một đâu đó, gặp một điều gì đó.
Cứ mỗi ngày qua, như hôm nay, và ngày mai, mình lại thêm những phần xúc động nhỏ, vì những góp sức từ “vũ trụ” mà mình đang được nhận.
Vậy nên nếu bạn đang có một khởi niệm, mình mong bạn giữ gìn. Cứ gói vải gọn gàng lại rồi ôm trong tay, và tiếp tục đi. Có lẽ không phải ý niệm nào ban đầu rồi cũng có thể trở thành hiện thực, nhưng chặng đường bạn đi cùng ý niệm đó luôn mang lại cho bạn nhiều điều hơn bạn tưởng. Rất nhiều. Ngay cả những vấp váp khi đi qua rồi cũng là một món quà quý.
Mình vẫn là “một người đang đi”, cũng mong bạn cùng đi.
Hôm nay mình đi nghe buổi nói chuyện của chị Hằng Mai về chủ đề “Từ phố về quê”. Thành quả thu về là thật nhiều những câu chuyện, bài học của anh chị và mọi người tới tham dự. Trong đó có mấy điều sau mình thấm thía nhất:
Từ phố về quê không phải một sự chuyển dịch về nơi sống, mà là về lối sống. Nếu ta vẫn giữ nguyên lối sống ở thành phố mang về quê thì ta chỉ làm rối loạn và phiền hà hơn cho vùng quê đó, thôi thà đang ở đâu cứ ở nguyên đó còn hơn.
Tiện nghi không nên hiểu là sự tiện lợi cho riêng mình, mà nên hiểu rằng “tiện đâu thích nghi đó”.
Chọn việc dễ mà làm, lựa theo sức mình, đừng đâm đầu vào cái khó.
Đừng cố gắng thay đổi người khác, thay đổi chính mình trước. Muốn điều tốt đẹp gì xảy ra, hãy xắn tay vào làm.
Hỏi “tại sao” trước khi hỏi “cái gì” và “như thế nào”. Tại sao ta muốn về quê?
Cố gắng giữ sự nhất quán trong tư tưởng, lời nói, hành động. Điều đó trước tiên là vì chính mình. Sự xung khắc trong thân – khẩu – ý làm bản thân mình đau khổ đầu tiên.
Luôn có cách. Luôn có đất. Khi ta đặt xuống cái ham muốn sở hữu đất, mở rộng lòng thì sẽ có những phương cách, giải pháp hiện ra giúp mình.
Đừng tối giản một cách phức tạp. Hãy bắt đầu với sự đơn giản cốt lõi trong lòng mình, thay vì đi “shopping tư tưởng, lối sống” của bất kỳ ai.
Hạnh phúc tự thân là thứ hạnh phúc bền vững nhất. Ta cứ dũng cảm đi trên con đường phù hợp nhất với mình, rồi (những) người bạn đường thích hợp với ta sẽ xuất hiện.
Sống theo điều ta tin là đúng, nhưng không phủ định những người khác. Người ăn chay không cần nghĩ người ăn mặn là sai. Người về quê không cần phủ định người ở phố. Luôn có nhiều hơn một cách sống đúng. Sự đa dạng mới làm nên một xã hội thú vị.
Cuối cùng, là trải nghiệm thôi. Học phải đi đôi với hành. Kinh nghiệm của người này không dành cho người khác. Lời nói của người này rồi cũng chỉ là lời nghe để đó, chứ không thay ta sống một cuộc đời. Một buổi talk show rồi cũng không giúp ta thắp mãi ngọn lửa cảm hứng, ta phải tự thắp lên và giữ lấy cho mình.
“Bám rễ trên đất mẹ, hoà điệu cùng cơn gió, ủ hạt giống trong giá đông và vui ca cùng lũ chim khi xuân sớm trở về.”
Đó là một bài dân ca của xứ sở Laputa trong bộ phim Castle in the skye của Ghibli.
Sheeta nói: Giờ đây tôi mới hiểu được ý nghĩa của bài hát này. Dù anh có bao nhiêu vũ khí tối tân, dù bao nhiêu sức mạnh thượng thừa, cũng chẳng nghĩa lý gì nếu cuộc sống này thiếu tình yêu.
“Tình yêu” ở đây, còn ám chỉ tới cội rễ, tới đất Mẹ.
Laputa là một vương quốc cổ trên mây, nắm giữ trong đó bao nhiêu kho báu, năng lượng quý, robot tinh nhuệ… nhưng đó là một vương quốc chết – vì cội rễ của chúng không bám trên mặt đất.
Con người, khi vươn tới những hành tinh xa, những thành tựu lạ, có lẽ nào cũng đang dần nhấc chân mình lên khỏi mặt đất?
Bộ phim kết thúc bằng một tinh cầu trơ trọi trôi nổi giữa không gian, mà toàn bộ gốc rễ cũng lửng lơ bay, không có mảnh đất nào để bám vào. Trên hành tinh ấy, những chú robot cuối cùng còn sót lại nâng niu từng cái trứng chim, từng nhành hoa bé. Nhưng những con người muốn tìm lên ấy, lại chỉ tham đắm thứ sức mạnh đầy huỷ diệt.
Tự nhiên tôi hiểu vì sao người bà của Sheeta lại dạy cho cô nhiều câu thần chú đến thế. Có câu chú để thức dậy ánh sáng, để xoa dịu nỗi cô đơn, để chữa lành thương tổn; cũng có những câu thần chú mạnh mẽ tới độ huỷ diệt cả một tinh cầu.
Bởi vì ở một hoàn cảnh nào đó, sự huỷ diệt có khi là cứu cánh cuối cùng. Có khi, nó lại chính là một sự bảo vệ.
Hôm nay tôi còn ở đây, đứng dưới trời cao thở trong không khí mát của mùa thu. Tay còn có thể vun đất trồng đôi ba cái cây nhỏ. Đến bữa có củ cải để ăn, rau mồng tơi để nấu canh.
Nhưng cái gì hiển nhiên quá, ta cũng thấy nó thường. Giả như ta biết một câu thần chú, hay sở hữu một viên đá phi hành gia, ta mới nghĩ rằng mình đang có sức mạnh.
Thế nên ta vô tình quên mất những sức mạnh giản dị trong lòng bàn tay. Đôi bàn tay ủ hạt, đôi bàn chân chạm đất, đôi mắt còn được nhìn trời, đôi tai còn biết nghe.
Những người bạn của tôi, lần lượt, lần lượt từng người một – đều bỏ phố về vườn. Có người lên non, có người xuống biển, nhưng ai ai cũng tìm cách quay về với cội rễ thô sơ – màu nhiệm nhất của mình.
Tôi hẵng còn trong thành phố với ngút ngàn bê tông, nhưng tôi vẫn nguyện cắm một phần rễ sâu xuống lòng đất mẹ. Dù là chút đất cây trồng nơi ban công, dù là chút đất trên vỉa hè thành phố. Dù là giọt mưa bên mái hiên. Dù là khoảng trời xanh đằm thắm trước nhà.
Chúng vẫn ở đó, chứ chẳng đi đâu. Như ta vẫn là con của Mẹ, dẫu cách xa vạn dặm. Và nếu ta còn chừa ở đó khoảng nhớ cho những câu hát ru, những bài dân ca giản dị; chắc rồi một mai đời sẽ mở lối về.
Trong những ngày bận rộn nhất, chúng tôi cắm mặt vào làm việc cả ngày. Ngẩng lên thì chạy đi đón con, rồi lại cắm mặt vào một chuỗi các hoạt động nấu ăn, ăn tối, tắm giặt, đọc truyện cho bọn trẻ con rồi lùa chúng nó đi ngủ.
Nhưng sau đó, chúng tôi vẫn chuồn ra ngoài, để ngồi chơi với nhau một lát. Có khi cùng xem phim. Có khi ngồi chơi game, đọc sách. Cũng có khi rủ nhau pha một ấm trà, ăn bánh, chuyện trò.
Mùa này Trung Thu, trong nhà lúc nào cũng có vài tấm bánh, có khi mua, có khi được tặng. Thế nên tần suất rủ nhau pha trà, ăn bánh lại dày thêm. Có khi mới giữa giờ chiều đã gõ cửa cốc cốc rủ nhau ngơi tay, trà chiều trò chuyện một chút.
Nhạc sĩ Y Vân đã viết “em ơi có bao nhiêu, 60 năm cuộc đời…” thiệt đúng quá đi. Nhất là cái khoảng thực sự được ở bên nhau, khi còn yêu đương thắm thiết, còn đủ sức khoẻ và sự lạc quan trong đời sống, có bao nhiêu?
Chúng tôi có cái may mắn của sự tìm thấy nhau, hòa hợp và cả thời gian dành cho nhau. Nhưng bên trong cái may mắn đó, là cả sự chọn lựa. Chúng tôi chọn dành thời-gian-cho-nhau (và bỏ bớt những điều khác).
Luôn luôn sẽ có những ngày bận rộn tới phát điên, luôn luôn sẽ có những thời mệt mỏi, nhưng nếu muốn, ta vẫn có thể tìm cách thu xếp được. Để nghĩ về nhau, nhắn tin cho nhau, chuyện trò với nhau, rủ rê nhau, pha một ấm trà, ăn một tấm bánh – cùng nhau.
Tình cảm như mầm non, cần tưới tắm chăm sóc mỗi ngày, mới mong vươn mình tươi tốt. Tình cảm cũng như khối bột, cần nhào, nhồi, ủ, chăm chút bằng sự thấu hiểu và quan tâm, qua một ngàn bước mới mong thành ổ bánh thơm nức ngon lành.
Nếu trong lòng bạn có mong muốn được sống trong một tình yêu đẹp – dù là tình yêu lứa đôi hay gia đình, giữa vợ chồng hay bạn bè, giữa bố mẹ với con cái, ông bà…. cũng mong bạn hiểu tầm quan trọng của chính đôi tay mình.
Bạn sẽ sẵn sàng đánh đổi bao nhiêu thời gian, sự quan tâm, lắng nghe, thấu hiểu, vị tha, dung dưỡng… để ở bên nhau, để người kia hiểu được bạn yêu người đó thiệt – bằng lòng, chứ không bằng lời?
Mà tính ra cũng đâu đáng là bao, có khi chỉ là hai mươi phút đồng hồ, ta rủ nhau ngồi xuống, uống một ngụm trà, ăn một tấm bánh, để biết lòng có nhau.
Tôi có vấn đề gì đó với những ngày đặc biệt, tôi biết.
Hồi trước tôi không ghét sinh nhật lắm. Nhưng từ ngày tôi biết nó là một cái gì đó đặc biệt, tôi bỗng nhiên sợ hãi. Tôi luôn bị giận vì không nhớ sinh nhật người khác. Nhưng mọi người đâu biết đến sinh nhật của mình tôi còn chẳng nhớ.
Tương tự như thế, ngày kỷ niệm, ngày lễ lạt, từ lịch dương cho tới lịch âm. Mỗi khi có ai đó hỏi tôi “có biết hôm nay là ngày gì không?” là lại gieo vào lòng tôi một nỗi bất an, một drama gì đó sắp xảy ra.
Cũng vì như thế, mà tôi càng không biết phải tặng quà hay làm một điều gì đó để thể hiện trong ngày đặc biệt. Cái sinh nhật đầu tiên chúng tôi ở bên nhau, người bạn trai nói với tôi là hãy đưa ảnh đi chơi, đến những nơi mà tôi nghĩ là đặc biệt. Đi đâu?? Tôi thậm chí còn chẳng ra đường!!
Thế mà cuối cùng, cái người luôn quan tâm người khác và biết cách tạo bất ngờ cho người khác ấy, lại vẫn ở cạnh tôi đến bây giờ, mặc cho sự vô tâm đến quái gở của tôi. Xin được tri ân!
Và hôm nay. Hôm nay là Vu Lan. Tôi cũng sợ cả Vu Lan. Tôi sợ mấy bông hoa cài áo, và những tiếng khóc, tôi sợ chính tôi những lần đi vào chùa, đọc kinh rồi khóc. Những giọt nước mắt không bền.
Tôi không thích chính mình khóc vì một ngày nào đó, và quên đi trong những ngày còn lại. Tôi thích được đưa mẹ đi chơi, mua đồ ăn ngon cho mẹ, đi dạo trong công viên, ngồi ngâm chân bằng nước nóng chanh sả, vỏ bưởi…. hơn là khóc trong một ngày.
Nhưng rồi tôi cũng dần hiểu ra, điều đó cũng là bình thường. Cả việc ai đó quan tâm đến những ngày đặc biệt, và cả dạng thờ ơ như tôi. Tất cả cũng đều bình thường.
Khi tôi chấp nhận được điều đó, Vu Lan trở nên dễ chịu hơn. Trăng rằm tháng Bảy cũng vậy, tháng Tám cũng thế.
Chúng tôi pha trà và ngồi ăn bánh với nhau. Những người mẹ của chúng tôi cũng thế. Chúng tôi sống đặc biệt bình thường trong những ngày bình thường đặc biệt.
Và tôi vui.
Luôn luôn, ở đâu đó, sẽ có những người giống bạn, những người chấp nhận bạn, hoặc cả hai. Cứ bình tĩnh mà sống nhé!
Nhược Lạc 