em yêu anh giản đơn mùa hạ
đôi khi quên cách nói năng
đôi khi dùng dằng,
giận dỗi điều vô lối
em yêu anh trời dầm nước lội
sóng lưng người, cây cối ngả nghiêng
em yêu anh trăng sáng đêm yên
không vì sao nào chạy trốn
em yêu anh mâm cơm bình ổn
cơm sắp hai bát
đũa hai đôi
bữa trà hai chén
em yêu anh rón rén
yêu anh rực trời
yêu anh thảnh thơi
yêu im ắng và yêu nhộn nhịp
yêu hửng dương và hoàng hôn tím
yêu xa xôi bịn rịn
yêu gần gụi sát sườn
yêu, thương
là một
đoạn đường
cứ đi.
Nhược Lạc
Một buổi sáng thức dậy, tôi nhận thấy một cơn nhức nhối giận dữ bốc lên hầm hập trong người mình.
Tay chân tôi bứt rứt chỉ muốn đập phá cái gì đó, nhưng vốn mang họ Đỗ quá lâu, tôi nhìn quanh nhà thấy cái gì cũng là tiền cả. Cái này ba triệu, cái kia triệu rưởi, cái đó bảy trăm…không dám đập cái nào, tôi cứ vậy ngồi xuống tuyệt vọng với cơn giận dữ đang tuôn trào.
Tôi nghĩ rằng ok, mình sẽ thiền một chút, vì ít ra nó miễn phí. Nhưng không được! Suy nghĩ của tôi kiểu: nào hít thở hít thở một hai một hai… Còn mạch máu trong người tôi thì kiểu: PHỪNGGGGG!!!!! Thiền cái beep!!!
Chà, vừa điên tiết giận dữ vừa nghèo khổ không dám đập phá, tôi bèn nhắn tin cho bạn. Sau một hồi nói chuyện về cái cơn bứt rứt trong người tôi, chúng tôi quyết định là có thể nó chỉ do hormone mà thôi.
Tuy nhiên, dù nguyên do là gì, thì cơn giận dữ mà tôi đang có đây là thật. Việc của tôi là phải chấp nhận sự tồn tại của nó, và giải quyết nó. Hay nói như bạn tôi thì “việc của mình là làm sao để săn sóc cho mình bây giờ nè”.
Bạn tôi đưa ra một vài sáng kiến. Thí dụ trong nhà có cái gì rẻ hơn không? Cái gì mà đập rồi mình không ngồi khóc hai tiếng sau đó? Giấy báo? Xé giấy? Vẽ tùm lum tùm la trên giấy? Rạch giấy? Đập trứng? Đập rồi quánh trứng loạn lên, đằng nào chẳng ăn?
Chúng tôi cùng ngồi bàn xem có thể để đập phá gì mà không tổn hại về kinh tế. Sau một hồi thảo luận sôi nổi thì, lạ chưa, cơn bứt rứt của tôi dần xẹp xuống. Chúng tôi đã không tìm cách lơ nó đi, ép nó xuống. Thay vào đó, chúng tôi lôi nó ra, nhìn thẳng vô nó và tìm cách hạ hỏa cho nó.
Tôi nghĩ, cơn giận, sự nhức nhối trong người…có lẽ cũng giống như một đứa trẻ cô đơn? Điều nó mong muốn có lẽ chỉ là: được chú ý.
Khi nó tìm cách la làng lên, thì đó hẳn không phải một điều ‘từ trên trời rớt xuống’. Có lẽ nó đã được tích lũy từ bao lâu đó, mà ta không để tâm, không đoái hoài, tới một ngày không chịu nổi, đứa trẻ ấy phải gào thét ầm ĩ lên, để ta ngoái đầu nhìn lại.
Thật may mắn vì tôi có một người bạn đủ tin cậy để thốt ra thành lời. Còn nếu không có, tôi nghĩ mình vẫn sẽ cố gắng tìm cách để trút ra. Thường thì tôi sẽ viết liền tù tì ba ngàn, năm ngàn chữ. Tôi sẽ đập trứng, rồi quánh lên, rồi rán chúng, như bạn tôi nói. Tôi sẽ lôi mớ giấy báo ra, ngồi xé từng tờ, từng tờ một, hoặc vò chúng lại và ném mà không sợ vỡ hỏng cái gì. Tôi sẽ đập gối trên giường, cọ toilet, lau nhà, nấu mì spaghetti… Hoặc tôi sẽ, khóc một chút.
Nhưng tôi tin là, luôn phải có thứ gì đó được trút ra ngoài, để chiếc ống giận dữ căng phồng bít cứng kia, được xả thông, được nhẹ nhõm trở lại.
Vào những ngày mà chúng ta phải loanh quanh quá nhiều trong một không gian hẹp như thế này, tôi tin những đợt cảm xúc tiêu cực sẽ càng dễ xuất hiện. Khi đó, tôi mong bạn đừng cố đè nó xuống, thậm chí đừng cố ngồi thiền như tôi.
Bạn tôi nói đang bực mà ép mình ngồi xuống có khác chi nén một cái lò xo. Anh tôi nói đại ý là: tỉnh thức để biết mình đang khổ đau chỗ nào và lúc này cần làm gì. Ví dụ khát nước thì đi uống nước, chứ khát nước mà ngồi thiền thì có dở hơi không.
Không, chúng ta không. Nên tôi mong bạn luôn tìm thấy những cách riêng, để nhận biết cơn đau khổ hay giận dữ, bực tức của chính mình, và xả nó đúng cách.
Nhược Lạc
Trong tiếng Nhật có một từ dùng để chỉ những điều không thể nhìn thấu, không thể gọi tên, chỉ có thể cảm nhận, đó là: Yu-gen.
Đó là thứ cảm giác “Nhìn mặt trời lặn xuống triền đồi phủ đầy hoa. Thơ thẩn trong rừng hoang mà chẳng nghĩ chuyện quay về nhà. Đứng trên bờ cát nhìn thuyền nhỏ khuất bóng sau đảo xa. Lặng ngắm đàn ngỗng bay đến lúc hòa cùng sắc mây chiều tà. Và đây, bóng tre run ngả xuống thân tre.”
Trong tiếng Việt cũng có một từ mang hàm nghĩa như vậy, đó là: U huyền.
U là ẩn núp, sâu xa. Phàm cái gì giấu nơi kín không ai biết, thời gọi là u. Chỗ ở lặng lẽ mát mẻ gọi là u nhã.
Huyền là huyền diệu, huyền bí. Lẽ sâu xa lắm gọi là huyền. Như người tu đạo, đời gọi là huyền học. Nhà Phật gọi cái cửa do đấy vào tu là huyền quan.
Thật vui khi người ta không cố gọi tên mọi sự, mà chỉ gợi. Yu-gen, hay U huyền, là thứ chỉ có thể cảm thấy, không thể nhìn thấu, không thể phân tách.
Cuộc sống có nhiều điều càng phân tách lại càng sai. Như từng nốt hương, vị trà mình uống sáng nay – nếu cứ cố gọi tên, thì hương bay mất.
Nhược Lạc
tôi Việt Nam đậu phụ sốt cà
tôi chả ốc chả cốm chả rươi đúng vụ
tôi nộm đu đủ kinh giới nhặt trong vườn
tôi miến lươn khô cong mùa hạ nắng cháy
tôi mật chuối chảy, mìn mịn sương sáo đen đêm
tôi ngọt ngào nêm, mằn mặn nêm, thanh thanh tô bún mượt mà
tôi cá chình, cá lóc, cá rô phi
mẹ tôi mùa hè nườm nượp mơ mận, sấu ngâm, dâu tằm rộn rã
mặn ngọt êm ả lịm mát đá tuổi thơ
bà tôi cay trầu ngẩn ngơ, bà vôi trong kê nắp hờ,
bà vẳn tiền lưng quần, bà xếp túi nilon gầm giường
ông tôi muối vừng, xôi đậu, chè tươi thơm mùi quất mới
bố tôi hồng xiêm mới chín rụng đuôi quả mềm tay
tôi lớn lên rau muống nhựa chát tay
biết nấu ăn cơ bản
nhàn nhạt vị phương Bắc bình thường
tôi lớn lên giá đỗ mướp hương
canh măng móng giò, canh bóng nấm mọc
tôi lớn lên không thích học
lười lười mì gói thêm bơ
đôi khi tôi ất ơ, ngồi không mùa gió
tôi chanh muối gừng sả, tôi dâu tằm lên men
tôi buồn nhá nhem, liêu xiêu chén trà xanh thở
tôi tóp mỡ, tôi muối lạc vừng, tôi tưng bừng ruốc thịt
tôi khóc thút thít, nước dừa êm ru
tôi Việt Nam vừa đủ
mẹ tôi đắp bồi từng bát cơm tơi
tôi,
trong tất cả sự thảnh thơi,
luôn thơm mát gió mừng lúa mới.
Nhược Lạc
Tôi muốn kể cho mọi người nghe hai câu chuyện thế này.
Một là, gần đây bạn bè có vẽ tặng tôi một (vài) bức tranh. Sau khi các bức tranh được đăng lên trên mạng, thì (những) người bạn của tôi cũng nhận được inbox nhờ “vẽ hộ cho tao với”. Tất nhiên là bạn tôi từ chối, nhưng là một lời từ chối cực kỳ khó khăn.
Hai là, hồi tôi mới ra tập thơ Cơm nhà nói chung là êm, và gần đây là bắt đầu hành trình với Cửa tiệm của Lạc, tôi đã ngỏ ý gửi tặng bạn bè những món đồ như: sách, sổ, trà… Song, bạn bè tôi chỉ nói rằng: “đừng tặng, cứ để tôi mua”.
Mượn hai câu chuyện đó, để muốn nói về một chuyện, là: khi nào thì nên/không nên nhờ bạn bè giúp đỡ?
Trước tiên, tôi tin rằng: bạn bè thì cũng là người. Họ đang sống và làm việc dựa trên kỹ năng nhất định mà họ có. Để có được khả năng, kỹ năng, sự thành thục ấy….hoàn toàn không có gì miễn phí. Ai cũng tốn rất nhiều thời gian, tiền bạc…. để trở nên giỏi về một điều gì đó, và dùng nó để kiếm ra tiền.
Khi bạn đang nhờ bạn bè sử dụng kỹ năng công việc của họ, để làm gì đó cho bạn – đừng nghĩ rằng: “giúp nhau một tí thôi mà”. Hãy thử nghĩ như thế này: bạn đang đề nghị họ: lấy ra …. triệu đồng, tương đương với …. giờ làm việc của họ, để cho không bạn. Hãy điền vào đó các con số 10, 20, 30, 50… tôi tin là bạn sẽ nhận ra câu nói của mình mang một sắc thái ý nghĩa hoàn toàn khác.
Bên cạnh đó, vì là bạn bè, nên bạn cũng đang đồng thời đưa họ vào một thế khó từ chối. Không ai muốn làm bạn mình buồn lòng, nhưng cũng không ai muốn làm việc mà không lương.
Chính tôi cũng nhiều lần được nhờ cậy đặt hộ cái tên thương hiệu, viết giùm slogan, viết hộ bài báo…. Thậm chí hồi trước có bạn còn hồn nhiên inbox nhờ dịch giùm 100 trang tài liệu.
Thôi nào bạn ơi, trước khi nhờ ai đó, đặc biệt nhờ người mà mình có quen biết, xin hãy thử hỏi lại bản thân có sẵn sàng thiết kế không công một cái logo không, có sẵn sàng quăng 10, 20 triệu tiền công đáng ra mình có thể nhận, ra sọt rác, hay không?
Chuyện tiền bạc là thứ dễ làm bạn bè xa nhau nhất. Hãy cẩn trọng khi đụng đến những thứ đó, dù là khi vay mượn, hay nhờ vả nhau. (Đặc biệt là khi nhờ vả những chuyện liên quan mật thiết đến kỹ năng kiếm cơm của người khác.)
Vậy, chúng ta có thể nhờ cậy bạn bè chuyện gì?
Thật ra cũng vô cùng, tùy thuộc vào mức độ thân thiết giữa hai người bạn. Nếu bạn không chắc lắm về mức độ thân thiết, tức là nó không đủ. Nếu bạn không quá cần điều đó (ví dụ một bức tranh để khoe trên mạng), vậy cũng không nên nhờ. Nếu bạn thực sự rất cần, vậy đó là một “business”, hãy đề nghị một khoản chi trả phù hợp, được thỏa thuận giữa hai người.
Và luôn luôn, luôn luôn tâm niệm rằng “có qua có lại”. Không ai cho không ai cái gì cả. Những cái “qua-lại” không nhất thiết phải là tiền bạc, song luôn cần có.
Còn với người được nhờ, mong bạn đừng ngại nói không, nếu bạn không thể hoặc không muốn giúp. Thẳng thắn là đặc quyền của một tình bạn thật. Còn nếu không thể thẳng thắn với nhau, thì tôi tin rằng mối quan hệ này đã tới lúc nên dừng lại.
Nếu là người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, có lẽ bạn sẽ đồng cảm với tôi ở điểm này: hoàn thiện một tác phẩm nghệ thuật là điều chẳng dễ dàng gì, nếu không muốn nói là cực kỳ khó khăn.
Tôi rất rất hiểu điều đó, dù tôi chẳng phải nghệ sĩ gì cả. Nhưng khi nhìn thấy những người bạn của mình nói riêng, hay nghệ sĩ nói chung – cho ra mắt một tác phẩm – điều đầu tiên tôi muốn làm, là ủng hộ họ.
Đặt pre-order, mua bản đặc biệt, mua thêm bản bình thường, bình luận động viên, chia sẻ thông tin, viết bài review….. tất cả những điều ấy, lúc mình làm thì bình thường thôi, nhưng đối với một tác giả – đó là cả nguồn động viên cực kỳ quý giá. Họ có thể neo vào đó để quên đi những vất vả, chật vật, khổ sở và nhiều điều khác trong quá trình sáng tác.
Một cuốn truyện tranh, một bức tượng, một cuốn sổ, một cái ví nhỏ….. bạn cầm trên tay, coi vậy chứ là rất nhiều mồ hôi, công sức, năng lực sáng tạo đã đổ vào đó. Nếu là bạn của họ, chắc bạn phải càng hiểu rõ hơn những khán giả – những người mua thông thường – vậy, bạn càng nên là người ủng hộ bạn mình nhiều hơn.
Nếu không thể ủng hộ, thì im lặng cũng là một cách. Nếu không thể im lặng, thì vẫn phải im lặng, chứ đừng nên để họ phải cố gắng tìm một cách lịch sự, để từ chối bạn.
Vì công bằng, sòng phẳng là nền tảng trước tiên cho một tình bạn lâu bền.
Nhược Lạc
tôi nghe chim hót bằng giọng bẩm sinh
tôi đọc thơ với giọng bình thường
tôi gặp người qua đường
gật đầu chào nhau sau lớp che mặt
tôi chạm vào ánh mắt
trong veo xa xăm, đâu đó tòa tháp đàng xa
tôi gặt một giọt mưa qua
lúi cúi đựng trên tay đầy mùa chín rộ
và những nỗi khổ
dẫu quen thân
cũng tựa vào mây mà mềm mỏng xuống
tôi mời em uống
bất luận mùi em thương
chén trà nhẹ hương
nốt hoa trái em gặp,
là mỗi miền sắp đặt
ký ức quy định từ lâu
tôi có gạt em đâu
nhưng xin nỗi sầu
đừng trĩu xuống
ngày ta gặp mùi hoa mộc cũ.
Nhược Lạc
Những may mắn nhỏ cho hôm nay lòng ơn huệ:
Nhược Lạc
xin chào phố thị âu lo
cho tôi trở lại nôi đò một hôm
sớm mai thoát giấc mưa nồm
khi nao nắng rạng lôm côm trở mình
sẽ phơi hết chuyện linh tinh
buồn, vui, tình tỉnh tang tang qua trời
còn lại một đám mây thôi
mưa nhỏ một giọt
qua thời,
là qua.
Nhược Lạc
Lòng ta, có khi nhớ nhà, có lúc muốn đi.
Không biết có nơi nào gọi là bến an trú cuối chăng, chứ theo tôi quan sát chính mình trong nhiều năm qua, thấy lòng vẫn luôn xao chuyển giữa hai trạng thái: có khi nhớ nhà, có lúc muốn đi.
Có khi ta chẳng thèm gì ngoài cơm nhà ấm êm. Nồi cơm mới đặt, không quên nhấn nút. Bát canh ngọt vị củ cải ninh mềm. Một đĩa trứng rán có hành thái nhỏ. Một đĩa rau luộc còn mướt xanh.
Có khi ta thèm được đi ăn ngoài tiệm. Ăn cái gì cũng được, miễn chẳng phải là thứ ta nấu. Đi đâu cũng được, miễn là ra đường, ngắm cảnh quan trải rộng bằng đôi mắt biết mở to. Hít thở căng phồng không cần đeo khẩu trang. Đi thật xa và gặp những người lạ mà ta chưa bao giờ gặp, chưa bao giờ nghe tên.
Có khi, ta lại thèm ấm êm.
Có khi thèm những đoạn đường rất xa.
Và, theo cách đó, chúng giúp mình bình ổn. Một sự thèm khác giúp ta cân lại chiếc cán nghiêng, nhắc ta về những ta khác, những kỷ niệm đẹp, những giấc mơ riêng.
Những nỗi nhớ và khát thèm có thể khiến ta khổ đau một chút, nếu giờ ta không có được. Song cũng chính điều ấy, từ bấy lâu nay, luôn là thứ khiến tâm trí ta giàu có hơn.
Bây giờ, có thể nhiều người đang thấy nhớ những cung đường đi hơn nhớ nhà. Nhưng tôi nghĩ ta cũng có thể nhớ nhà ngay trong lúc đang ở nhà.
Hôm qua khi xem bộ phim “Mộ Đom Đóm”, tự nhiên tôi nhận ra mình đã ăn cơm hời hợt như thế nào. Mình quên mất cái niềm hạnh phúc được ăn một bát cơm mới, được ăn canh, và có rau để ăn. Mình quên rằng để được ở cạnh nhau, bình thường như thế này thôi, vốn là điều chẳng dễ dàng gì – vốn đã là ước mơ tha thiết trong rất nhiều tháng năm tuổi trẻ.
Và tôi nhận ra, thỉnh thoảng ta vẫn cần những lời nhắc, bằng cách này hay cách khác. Một bộ phim, một bài nhạc, một đoạn thơ, một ấm trà hơi quen.
Vậy nên, khi tôi ngồi viết thơ, đặt tên cho hai loại trà đầu của Cửa tiệm của Lạc, tôi đã gọi chúng là: Củi và Sương.
Củi, là cảm giác sau một ngày dài, trở về nhà thấy lách tách bếp lửa ấm êm. Hơi cơm mới nấu, ấm nước mới đun. Cái bếp giữ lửa cho cả gia đình, cho những quây quần được dịp tỉ tê trò chuyện. Cho mâm cơm có món ngon nhà mình. Cho sớm tinh mơ có ấm trà thức dậy.
Sương, là cảm giác của sáng mây trên núi, mở mắt ra thấy mờ mịt trắng quanh mình. Hơi lạnh mà trong. Chung quanh đơn sơ mà rộng lớn, đủ đầy. Hít thở ngập buồng phổi. Trong không khí có mùi cỏ ngái, vị mật ngọt rừng, hoa nở thơm thoảng đó đây.
Củi là khi nhớ nhà. Sương là khi nhớ rừng.
Còn trà, để uống khi lòng ta nhớ chính mình.
Nhược Lạc
Nhược Lạc 