Vào cái khoảng của tuổi 15, mình đã đọc nhiều lời khuyên về chuyện ‘hãy là chính mình’ và mình thấy cũng thích lắm. Nhưng mình không biết mình ở đâu, mình là ai.

Lúc đấy, mình chỉ thấy là mình ‘nhạt’. Mình cũng muốn ‘mặn’ lên nhưng không biết phải làm thế nào. Cuối cùng, mình đã chọn cách thực dụng nhất. Đó là ‘mặn có công thức’.

Công thức của mình là chọn ra những người mình cho là ‘mặn’ và cố gắng làm những điều giống họ. Mình để tóc giống chị này, đọc sách giống anh kia. Mình tập chơi đàn cho giống crush, học chơi cờ vây mong thành Hikaru.

Nhưng rồi sau đó mình nhận ra là mình không giống họ. Rất nhiều thứ không phù hợp với mình đã trôi đi.

À thì ra, mình không ngốn nổi sách kiểu “Cuốn theo chiều gió”. À thì ra, bóng rổ cũng hay nhưng không hoàn toàn phù hợp với thể lực của mình. À thì ra guitar rất tuyệt, nhưng mình không đủ kiên nhẫn để tập classic, mà chỉ đệm hát lèo tèo cho vui vậy thôi.

Nhưng những gì đủ hợp với mình, sẽ ở lại.

Giống như một cái cây qua cơn mưa mùa hạ, nước rồi sẽ trôi, nhưng cây thời sẽ mát. Cành sẽ vươn và lá sẽ trổ mầm. Những thứ ở lại là những thứ không thuộc về đúng hay sai – mà chỉ đơn giản là điều vừa vặn để ở lại.

Và mình nhận ra, không có cái ‘là mình’ cụ thể nào tồn tại mãi như một thứ khái niệm. Nhưng vẫn luôn có một cái ‘là mình’ được thành hình qua cùng tháng và năm.

Khi còn trẻ quá, khi ta chưa biết gì, thì mở lòng hấp thu và sẵn sàng bắt chước – cũng là một cách hợp lý để hiểu mình.

Chỉ có điều, hãy bắt chước từ nhiều nguồn khác nhau. Đọc sách theo gợi ý của nhiều người khác nhau. Tập viết theo phong cách của nhiều người khác nhau. Nghe những lời khuyên của nhiều người khác nhau. Để rồi khi nhiều cái khác đó đi qua bạn, nó sẽ giao thoa với nhau và được sàng lọc qua một lớp màng ẩn sâu trong bạn.

Và đó chính là thứ giúp tạo nên bạn, để bạn được ‘là chính mình’.

Nhưng ‘chính mình’ thì cũng không phải một cái đích đến, mà chỉ như một con đường, để rồi bạn cũng sẽ đi qua.

Nhược Lạc

Nếu không thực sự giỏi một điều gì,
thì ta sẽ sống như thế nào?

Đó là điều mình đã tự hỏi bản thân trong suốt nhiều năm. Từ ngày bắt đầu đi học, mình nhận ra bản thân không thích học. Nhưng tệ hơn, mình không thực sự thích một điều gì khác.

Thế nên mình cứ đi qua nhiều năm, làm những việc như mọi người khuyên nhủ. Nào ta nên đi học phổ thông, rồi học đại học, và nếu ta muốn kiếm tiền ta nên đi theo kinh tế. Mình cứ làm theo những lời khuyên như thế dù không thích, cho đến một ngày…

Ngày mình nhận ra rằng, nếu không thực sự thích hay giỏi một điều gì, thì cũng không sao. Lạ lùng thay, khi mình bắt đầu nghĩ thế, mình bỗng thấy nhẹ lòng hơn. Và mình bắt đầu với những điều mình chỉ hơi thích một chút, và cũng hơi có khiếu một tẹo.

Mình thích viết, chỉ vì không giỏi nói. Và khi mình viết nhiều lên, dần dà mình viết tốt hơn. Sự tốt hơn đó mang lại cho mình công việc, cơ hội để chia sẻ những suy nghĩ của bản thân, cơ hội được gặp những tâm hồn đồng điệu, cơ hội kết bạn và có người yêu.

Chà, nếu như trên bầu trời có những vì sao to lớn và chiếu sáng rực rỡ, chắc hẳn cũng có vô vàn những vì sao li ti với thứ ánh sáng nhè nhẹ khác.

Mình có thể nhỏ bé, nhưng việc tiếp tục ‘sáng’ đã là một thành công to lớn rồi.

Mình có thể sẽ không bao giờ trở thành một người viết nổi tiếng, hay nắm giữ các vị trí quan trọng trong công ty. Nhưng mình có một nơi để viết, những người đọc, một công việc tốt, mức thu nhập hài lòng, những đồng nghiệp dễ chịu và đáng mến.

Những bài thơ mình làm, những bài nhạc mình viết…có thể chúng không nói lên được điều gì to tát. Nhưng đôi khi chồng mình đọc một đoạn thơ, hoặc nghe mình hát, và anh thấy vui.

Như vậy, với mình là đủ.

Bạn có đang thấy đủ không?

Mình nghĩ, câu chuyện để tìm ra thứ mình thích, thứ mình giỏi, đôi khi lại cần dừng lại – để hài lòng trước. Hài lòng với bản thân mình, và đi tiếp cùng phiên bản bất toàn ấy.

Nếu bạn cũng như mình, bạn có thể thử bắt đầu làm một vài việc. Khi làm việc, chúng ta dần nhận ra thứ gì phù hợp với mình. Thử và sai, và sai, và sai, và sai, và nếu đúng thì bước tiếp.

Cứ thế, khi mình giữ cho mình còn sáng, còn muốn sáng, thì dần dà con đường sẽ hiện ra – rõ ràng mạch lạc hơn.

Và nếu ta không thể leo lên một con đường rực rỡ cờ hoa, có thể ta cũng sẽ tìm thấy một con đường xanh mát cỏ, và dìu dịu những đoá cúc vàng. Một ngôi nhà không rộng lắm, một người bạn bình thường nhưng sẵn lòng đợi ta. Một buổi chiều mây đẹp. Một bữa cơm xào nấu giản đơn.

Còn nhiều lắm, những điều mà nếu không đi, chắc gì ta đã biết là mình sẽ thích.

Nhược Lạc 

Đang ngồi làm việc thì chồng đưa cho ly nước màu nâu sẫm, bảo uống hết đi nha. Mình vừa kề môi vào nhấp thử, đã muốn phun hết tất cả mọi thứ trong miệng ra.

Cái gì mà đắng dữ vậy ông nội?

[1]

không có gì thay đổi khi mình yêu nhau.

phố vẫn chật, loài người đang tất bật. ven chợ họp sớm, mười ngàn một bát xôi ngô.

hôm nay dự báo trời mưa. rồi ngày kia lại nắng. em nhìn làn da không còn trắng. quả táo trên bàn chưa ăn.

ngày còn nhiều việc khó khăn. em chưa viết xong bài thơ đang viết. nếu chúng mình chưa gặp nhau, hẳn, em vẫn viết. có thể em vẫn viết hay?

nhưng điều may, đôi khi đến từ sự không đổi. dù trời vẫn xanh không đổi, thế mà, ta vẫn nhận ra nhau.

[2]

bầu trời nói với em về một cơn bão đang lên.

tàng cây lớn cũng biết khom mình núp gió. chúng mình lẳng lặng neo về căn gác nhỏ – nơi bụi bay đã xám mặt sàn.

chiếc khăn nhỏ phơi ngoài lan can, giàn hoa giấy rám nắng vàng, chờ tưới. con mèo đen nghĩ ngợi, về điều gì, em có biết đâu.

nồi cơm mới nấu. lọ hoa cắm lại từ đầu. cánh cửa mở. cánh cửa khép hờ. trước cơn bão mọi thứ đều khó đoán.

gió hát một bài nhạc. ta nương theo nhịp từ đầu.

nhưng có gì đâu, có gì đâu. em còn anh đây, ta còn nhau vậy.

thôi thì bật bếp, thôi thì nước reo. tiện tay khơi ấm trà chiều. thức lên một đốm lửa đều, giữa đêm.

[3]

sự dịu êm của một ly nước mát. vẻ ngọt ngào của một cánh hoa khôi.

ong về làm tổ. chim hót trong vườn. quả mơ trổ đúng mùa. cây cơm nguội rụng vàng phố.

cây lúa trồng đúng vụ. góc nhà có gạo đầy chum. dưa muối, cà lèn chặt. đậu tương ủ đã thơm mùi.

mỗi thứ, ở đâu ở đó. lẳng lặng làm việc của mình.

cây hoa không xem chứng khoán. con cá chẳng đòi bay. đừng khờ khạo nữa, người ơi. đừng toan huyễn tưởng. cả những niệm xấu và nguyện tốt, chắc gì đã đúng muôn đời.

nhưng cốc nước anh pha hôm nay, em uống vào thấy mát. cơm ăn vừa bát, ngủ vừa giấc của mình. không nói linh tinh về thế sự. không toan cự nự, những chuyện dư thừa.

nơi đây, còn một cơn mưa. khẽ khàng tưới mát cho vừa gốc hoa.

Nhược Lạc 

hồi đó,

nhà còn chưa có bộ ấm chén nào, ấm đun nước cũng không. hai đứa đặt luôn cái bát tô lên bếp đun nước. nước sôi liu riu thì rót vào cốc. đợi nước hơi hạ nhiệt, cho trà vào, úp cái đĩa con lên. cũng đếm giây đếm khắc như ai, rồi rót ra cái bát đựng nước chấm để uống. sáng nào dậy việc đầu tiên cũng phải làm một tuần trà như thế. vẫn còn chưa có bàn ghế gì mà ngồi cho đường hoàng, cứ đứng luôn bên cạnh bếp mà khật khà với nhau. thế mà, đó lại là những chén trà ngon lành xúc động nhất trong cuộc đời.

hồi đó,

tức là hồi bắt đầu có bộ ấm đầu tiên. nâng nâng niu niu. thức ấm thức chén. tỉ mẩn pha trà. lúc bấy làm gì có cái chuyện ấm nào pha bạch trà, ấm nào hồng trà, ấm nào trà hương. rồi chén thấp chén cao chén sứ chén đất. tất tần tật trà nào thửa được ở đâu đều cho vô bộ ấm chén đất nâu đó hết. rứa mà tối nào sau giờ cơm cũng đều đặn ngồi với nhau. đợi nước sôi, đợi nước dịu, đợi trà nở cánh, đợi người mở lời hoặc im lời bên nhau.

hồi đó,

ai muốn gặp hai đứa câu đầu tiên đều hỏi “đang ở đâu đó? có ở Hanoi không?”. là vì đi miết. đi đâu mà đi miết. hết vùng trà này tới miền đất nọ. đến đâu cũng dỡ cái tay nải màu xanh lá cây ra. bên trong có hết nào bình giữ nhiệt, ấm, chén, tống, khơi trà, khăn trà…. thậm chí cả khay trà. có lần qua Sing thấy mình lôi ra nguyên cái khay trà bằng gỗ, ông anh mình nhẹ nhàng hỏi mình có nhất thiết phải như vậy không.

hồi đó,

phát hiện ra rằng uống trà ở nhà là ngon nhứt. tức là có đủ điều kiện, đủ đồ nghề và không gian cần thiết. tức là có bếp lửa như ý, ấm đun, ấm pha, chén tống, chén quân…. quan trọng nhứt là không cần bận tâm tới bất kỳ ai, bất kỳ điều gì. miễn là hai đứa ngồi im lìm bên nhau, đứa pha đứa uống. lẳng lặng như vầy.

sau rày,

phát hiện ra uống trà ở nơi khác cũng vẫn ngon như thường. mỗi nơi, mỗi chốn, mỗi lúc, mỗi người….lại ra những kiểu ngon khác nhau. nhưng ngon nhứt, vẫn là uống ở nhà. ở nhà, không có nghĩa là ở trong cái nhà đó. mà là ở nhà mình, ở với người-nhà của mình. tức là người mà không cần nói nhiều lắm khi muốn uống trà. không cần phải bảo lấy cái ấm đó nha, không đừng lấy cái chén đó, thôi trà đó dở lắm. kiểu vậy. uống với người-nhà của mình. tức là uống với người mà chỉ nhìn nhau thôi cũng phải hiểu rằng tối nay tui buồn lắm, tui cần trà-từ-bi biết bao nhiêu.

uống với người-nhà của mình. tức là dầu khi đó mình đang ở trong nhà mình, hay trong nhà người, trước bậc hiên hay giữa đồi với núi, dùng nước mưa hay nước máy, dùng ấm đất hay ấm sứ, dùng chén cao hay chén thấp, dùng trà mộc hay ướp hương. thì mình vẫn thấy ngon. ngon nhứt.

ngon như những khoảng im lời giữa mình với nhau, hay giữa khoảng không của những cánh trà trong ấm.

(2017)

Nhược Lạc 

 

Ngày xưa mình cũng muốn được hiểu biết rộng, am tường nhiều. Đại để thứ gì cũng phải biết một tí, gặp ai, nói chuyện gì cũng có thể chém gió được. Sau này lại thấy, hoá ra không cần cái gì cũng phải biết. Thậm chí, biết càng ít chuyện càng vui hơn. Những thời điểm mình không online, không facebook, không xem tivi, đọc báo, thậm chí không dùng điện thoại… lại là những lúc mình thấy nhẹ nhõm, dễ chịu nhất.

Gần đây mình gặp hai em gái rất dễ thương. Trong đấy có một em hầu như không dùng facebook, ít đọc sách báo, không quan tâm tới những chuyện hầu như ai cũng biết. Em bảo em lười đọc sách lắm, đọc xong toàn quên. Thật ra em chỉ thích trồng cây. Em làm cho một tổ chức phi chính phủ, đi dạy bọn trẻ con trồng cây. Thu nhập thấp, công việc vô danh, không ai biết đến, không ai hiểu. “Nhưng em vui lắm chị ạ. Em thích tưới cây cực. Em hay bảo em thấy hạnh phúc lắm mà bố mẹ em không tin.”

Mình tới thăm lớp học của hai em, là một khu vườn nhỏ nằm trong khuôn viên trường tiểu học. Thấy hai con bé hớn ha hớn hở nhổ cỏ, phủ rơm, gieo hạt và truyền lại tình yêu đấy cho lũ bé con. Thật khó tin rằng ở giữa thành phố bụi bặm và bận rộn này vẫn còn những góc như vậy, những con người như vậy. Bọn chúng có thể không cần biết El Nino là gì hay loại rau nào nên nấu với canh cua, nhưng lại biết cười rất tươi và truyền thứ năng lượng tích cực ấy cho người khác.

Nếu mình có con, mình nghĩ nó không cần phải am tường thế sự làm gì. Thậm chí nó có thể không thích nấu ăn, hoặc không thèm sờ đến sách. Nhưng nó biết cười vui hớn hở, biết nó thích gì, muốn làm gì. Thì đó chẳng phải điều quan trọng hơn sao?

Chứ chuyện kiến thức, đong đếm bao nhiêu cho đủ, khi mà “sự hiểu biết chẳng là gì ngoài tổng số những sự hiểu nhầm của chúng ta”.

(bài viết từ 2016)

Nhược Lạc 

Từ trước tới nay, hễ mỗi lần cảm thấy bản thân thực sự “ngu dốt, kém cỏi, thất bại, yếu đuối…” trước bất kỳ vấn đề gì trong cuộc sống, mình lại tự nhủ với lòng “Thôi, thế là giỏi rồi!”

Đi học, đi thi, đi làm, đi làm vợ, làm mẹ… thật lòng mà nói không có phạm trù nào thuộc về thế mạnh của mình.

Hồi đi học thì học kém quá rồi hổng nói. Tới đi làm, dù may mắn được lọt vô công ty tốt, sếp giỏi, đồng nghiệp tử tế, vậy mà mình vẫn trầy trụa qua từng chiếc việc được giao. Thí dụ một người bình thường cần dành 80-100% công lực để hoàn thành việc, thì có lẽ mình luôn phải rồ lên đến 200% mới xong ở mức vừa vừa.

Tới khi làm mẹ thì chán hẳn. Dù mình đã đọc nhiều sách, mình cố gắng ăn đồ lành sạch và tập tành đều đặn, thì khi con cất tiếng khóc chào đời, mình vẫn không biết phải làm gì với nó cả. Mình luôn thấy nản khi mình không được…ờm, đảm đang như những bà mẹ khác – tức là những bà mẹ mình nhìn thấy xung quanh – luôn tay năm tay mười vừa trông con, vừa làm việc nhà và cả việc công ty.

Mình là kiểu mẹ mà khi người ta gặp con mình chỉ khen là “con ngoan và biết thương bố mẹ thế” chứ không thể khen mình “nuôi con giỏi thế”. Cùng lắm họ chỉ bảo là “sao gầy thế mà vẫn đẻ được”. 

Nhưng mình vẫn đẻ được.

Continue reading →