Buổi tối, tôi ngồi thả chân ngoài cửa sổ, nghe gió mát đẩy mùi cỏ lá vào phòng. Ngồi ở đây không nhìn thấy trăng đâu, nhưng cũng đủ để thấy li ti sao lấp lánh đó đây.

Chéo chỗ tôi ngồi, tầng 3 tòa nhà trước mặt, hình ảnh một người bà đang cặm cụi đẩy chiếc xe đẩy đi dọc hành lang tập thể. Cứ đi từ đầu này tới đầu kia, rồi quay lại. Có lẽ hai bà cháu cũng giống tôi, đang cố hít thở một chút gió trời.

Từ ngày giãn cách, bên cạnh cảm giác thiếu thốn về không gian sống, lương thực thực phẩm, các thú vui… tôi nghĩ con người thành thị còn thiếu hẳn một mảng vô hình mà quan trọng: thiếu thốn thiên nhiên.

Thật khó có thể định nghĩa chính xác cái thiếu đó là gì, gọi tên ra sao, định mức như thế nào. Thiếu nắng, hay gió, hay sương, hay mưa, hay cỏ cây….hay là tất cả? Nhưng tôi cảm nhận rất rõ cái thiếu thốn ấy trong người mình.

Khi xưa hay nghe rằng con người vốn khuyết Mộc, vậy nên người ta thường cố gắng bổ sung Mộc bằng cách: đi guốc gỗ, đóng đồ đạc bằng gỗ, trồng cây, uống trà…

Bây giờ thì tôi thấy người mình khuyết….nhiều quá. Và theo bản năng, tôi cố gắng tìm cách để cân bằng lại. Như ngồi thả chân bên cửa sổ vào buổi tối, hít thở vào buổi sớm, ngắm bình minh và hoàng hôn – ngày hai chặp, bầu trời thật đẹp.

Căn phòng tôi ở, buồn thay, không có cây xanh. Nhưng vươn tầm mắt ra xa một chút, có những cái cây cao lớn vẫn điềm nhiên mọc từ cách đây hàng chục năm. Chúng, theo gió trời, cho tôi vay mượn một chút năng lượng dịu lành từ xa.

Bây giờ, khi ở trong những hoàn cảnh như thế này, ta sẽ dần hiểu hơn: thực ra cái gì mới là quan trọng. Có lẽ là những cái hơi bình thường quá, sự tồn tại của chúng đã từng là hiển nhiên, như không khí, nước, cây, hoa, rau trái, cỏ, sương, bầu trời, mây, mưa. Một con bọ cánh cam bay qua người. Một lập lòe đom đóm. Một cánh chuồn trên vai.

Sau đoạn khó này qua đi, có lẽ cũng chẳng có gì thay đổi. Ta lại được ra ngoài đi đứng tự do, rồi ta lại thừa mứa. Ta sẽ quên rất nhanh cái khoảnh khắc ngồi bên cửa và thèm được chạm vào, đơn giản, một cái lá cây. Ta sẽ cười nếu thấy một ai đó dang mình giữa trời để phơi nắng, hoặc một người tắm mưa.

Một đoạn thiếu thốn, như bao đoạn thiếu thốn khác, thứ để lại không phải bài học. Mà là phải quên đi, càng nhanh càng tốt, như bao điều ta đã quên đi.

Nhược Lạc

Hẳn bạn đã nghe thấy những câu kiểu như “Phụ nữ đẹp thì mới có quà” hay “Không có phụ nữ xấu, chỉ có phụ nữ chưa biết làm đẹp” và cả “Mỗi người đều có một vẻ đẹp riêng”.

Tôi nghĩ rằng tất cả những quan điểm ấy đều đúng. Quả là ai cũng có một vẻ đẹp của riêng người ấy, và nếu vẻ đẹp ấy tương đồng với chuẩn mực đẹp của xã hội trong thời đại người đó sống – thì điều ấy quả là một may mắn. Chúng ta ai cũng dễ có thiện cảm với một người có vẻ ngoài ưa nhìn, đó là thứ dường như được ghi trong gen, và không có gì sai cả.

Song, nếu bạn là một người không đẹp theo ghi nhận của xã hội, bạn sẽ làm gì?

Thôi không nói chuyện vĩ mô nữa nhé, tôi sẽ chỉ nói chuyện của mình thôi. Tôi chính là một người không đẹp theo chuẩn mực xã hội đây. Và suốt những năm tháng tuổi trẻ, tôi đã buồn phết đấy. Có những hoàn cảnh mà nếu mình xinh xắn hơn thì câu chuyện đã khác.

Mang theo tâm niệm đó, và hấp thụ khá nhiều tinh thần “Phụ nữ đẹp thì mới có quà” và “Không có phụ nữ xấu, chỉ có phụ nữ chưa biết làm đẹp” – tôi đã cố gắng làm đẹp.

Cải thiện ăn uống, chế độ luyện tập, chịu khó dưỡng da và học cách trang điểm, nếu cần đi sự kiện hay gì đó mà không biết trang điểm, tôi sẽ thuê dịch vụ ngoài hàng. Sắm sửa quần áo, nhờ các chị em mà theo tôi là có gu hơn, chỉ cho cách chọn váy áo thế nào cho xinh đẹp rực rỡ hơn.

Nhưng rồi, quả thật, tôi đã đầu hàng rất sớm. Với thể trạng da nhạy cảm, tôi dùng mỹ phẩm nào cũng dị ứng. Và rất sớm thôi, tôi nhận ra mình không tìm thấy bất cứ niềm vui nào từ việc trang điểm hay sắm sửa quần áo… Tôi bước vào cửa tiệm thời trang hay trung tâm mua sắm được 15′ thì bắt đầu chóng mặt, tụt huyết áp và thực sự phải rời đi theo nghĩa đen. Còn nếu chuốt mascara hay kẻ mắt thì mắt tôi ngay lập tức đỏ lên và nước mắt trào ra như kiểu nhà có tang.

Vậy là tôi bỏ cuộc. Chưa biết nếu trông xinh đẹp hơn thì tôi có được nhiều người yêu thương hay gặp may mắn hơn không, nhưng nếu cứ tiếp tục làm những việc tôi không muốn như thế này thì cuộc sống của tôi hẳn sẽ là địa ngục.

Ấy cũng là lúc tôi nhận ra: Mỗi người phụ nữ, hay nói rộng ra là mỗi con người – có một kiểu thú vui riêng. Có những người rất sung sướng với chuyện ăn mặc, có những người chỉ có nhu cầu che thân. Có những người rất thích ăn thì cũng có những người ăn để duy trì sự sống. Có những người tìm được niềm vui với chuyện làm đẹp, sống một đời lộng lẫy, thì cũng có những người chỉ thích được ngồi yên ở góc nhà cắt móng chân và uống nước chanh đá.

Vấn đề không phải làm cái gì là đúng, mà là làm cái gì thì đúng với bạn.

Theo thời gian, tôi lớn lên và bắt đầu hiểu hơn về chính mình. Tôi biết mình thích ăn cái gì, mặc kiểu quần áo nào khiến mình thấy thoải mái, thích đọc sách gì, và muốn làm gì vào mỗi chiều Chủ Nhật. Khi đấy, tôi gặp chồng của mình bây giờ.

Kể từ đó, tôi hầu như không phải trang điểm bất cứ ngày nào trong đời, mà vẫn được yêu. Tôi không cần phải gồng mình vào bất cứ hình mẫu nào.

Thật ra không phải bạn cứ sống là-mình thì chắc chắn bạn sẽ gặp may mắn, gặp được người yêu thương…. đâu ạ. Tôi không chắc về điều ấy. Nếu ta đạt được cái gì thì mới gáy được cái đó, thế thôi.

Nhưng chắc chắn ta sẽ nhẹ nhõm hơn.

Thật khó để sống tới vài chục năm trong cuộc đời chỉ để cố thành một ai đó. Mỗi kiểu người chỉ thích hợp để làm một điều gì đó. Như Haruki Murakami từng nói, ông ấy chạy được nhiều như vậy, bởi vì cơ thể ông thích hợp với việc chạy, ông thấy hoàn toàn thoải mái với việc cố gắng trong từng đoạn chạy. Và ông ấy chạy, vậy thôi.

Cũng như thế, tôi có thể thức thâu đêm để viết hoặc làm công việc mà tôi yêu. Tôi, chúng tôi, có thể lặn lội chạy hàng trăm cây số để….lên thăm cây trà. Tôi, chúng tôi, có thể dậy từ 5 giờ sáng để uống trà với nhau mà không thấy mệt mỏi. Tôi, chúng tôi, có thể dậy lúc 4 giờ sáng, chạy xe máy 20km từ khách sạn đến địa điểm tham gia một cái giải chạy, làm một lèo 21km và 10km, rồi lại lên xe biến mất…

Ý tôi là, theo thời gian, dần dà bạn sẽ tìm ra cách để kiến tạo vẻ đẹp của mình. Đó thực sự là một mảng vô cùng rộng lớn, và có rất nhiều cách để thực hiện.

Nếu bạn thấy vui với việc mỗi đêm đắp mặt nạ, xin hãy làm như vậy. (Tôi quả cũng thấy rất thư giãn với việc đắp mặt nạ). Nếu bạn đủ kiên nhẫn với chín bước dưỡng da mỗi tối, xin hãy làm như vậy. (Tôi quả rất nể phục!). Nếu bạn thấy hạnh phúc với việc chọn lựa quần áo đẹp, với ba tủ váy và hai tủ giày, xin hãy làm như vậy.

Nhưng nếu bạn không, thì thôi ạ. Bạn thực sự có những quyền lựa chọn khác nữa, những cách khác nữa, nhiều lắm và tôi cũng không biết hết. Tôi chỉ biết là còn-cách-khác.

Còn những người khác. Còn những đôi mắt yêu vẻ đẹp khác. Còn những tâm hồn yêu những kiểu tâm hồn khác. Còn những chuẩn mực khác. Còn những nhân duyên khác. Mà, nếu bạn quá tập trung vào những lời khuyên thực dụng hiện tại, có thể bạn sẽ bỏ qua mất.

Hãy cứ trải nghiệm mọi điều, và dành thời gian lắng nghe mình nhiều hơn. Không phải mọi điều mình nói bây giờ đều đúng với mình đâu, song theo thời gian, mình sẽ đúng lên. Mình sẽ dần hiểu chính mình hơn.

Vào lúc đó, chắc chắn bạn sẽ đẹp hơn. Và sống nhẹ nhõm cùng vẻ đẹp đó.

Nhược Lạc

Trong những ngày rối loạn nhất, những trang viết vào buổi tối, lúc nửa đêm – đã giữ tôi ở lại. Những trang viết dài ba ngàn chữ mỗi ngày, đã kéo nước mắt của tôi chảy ra theo đúng cách nó phải làm, rồi khô dần, và dễ chịu lại.

Nhưng đi qua đoạn đó rồi, thì những trang viết sớm mai – mới giúp tôi khỏe bước đi tiếp trong niềm hân hoan. Tôi chỉ viết khoảng năm mươi chữ vào buổi sáng, trong cuốn sổ tay, hoặc gõ máy nếu thấy tiện. Đó là một thói quen siêu nhỏ – mà tôi muốn duy trì.

Khi đã thực hiện đủ lâu, những trang viết sớm mai tạo cho bạn một cú gõ trán rất nhẹ, kéo bạn trở dậy. Chúng cho bạn một cảm hứng sơ khởi, một hình dung sơ khai về ngày mà bạn đang bắt đầu.

Bạn có thể tùy chọn trang viết bằng một lời kể lại về giấc mơ đêm qua, hoặc những gạch đầu dòng nhỏ về dự định làm, hoặc là một đoạn viết đẹp mà bạn muốn viết ra. Theo thời gian, tôi nhận ra không có cách hoàn-toàn-đúng để viết vào buổi sáng (hay buổi tối).

Mỗi người sẽ có một xu hướng cảm nhận, giải quyết vấn đề, khả năng tuân thủ kỷ luật….. hoàn toàn khác nhau. Vậy, việc của ta là – tìm ra cái đó.

Ta sẽ thử nhiều cách, nhiều cái, và ta sẽ tự đúc rút ra cái hợp với mình. Khi tôi viết 500 chữ mỗi ngày vào buổi sáng, đều đặn trong 2 tuần, tôi nhận ra là mình kiệt sức, và bắt đầu lười mệt, rồi bỏ cuộc. Khi tôi rút lại chỉ còn 50 chữ, tôi trở lại được với những trang viết sớm mai của mình. Vào những ngày rảnh rỗi hoặc nhiều cảm hứng hơn, tôi hoàn toàn có thể viết tới 5000 chữ nếu muốn. Song, nếu là một ngày hơi mệt, thì chỉ một ít chữ trong cuốn sổ của mình, cũng làm tôi thấy hài lòng.

Bạn có điều gì đang muốn làm không?

Tôi xin gợi ý bạn hãy thử viết nó xuống, vào cuốn sổ của bạn, hoặc bạn có thể thử morning pages – một chiếc app/web mà tôi vẫn ưng dùng.

Việc viết ra giúp cho dòng suy nghĩ của chúng ta được liền mạch, khơi lối, và rõ ràng hơn như một bức tranh tổng thể. Việc viết đều giúp chúng ta duy trì được sự liền mạch lành mạnh và khơi gợi những cảm hứng mới.

Thói quen là điều tốt đẹp, nhưng khó tạo dựng và duy trì. Song, với những thói quen siêu bé nhỏ tí xíu li ta li ti… thì tôi tin là chúng ta đều làm được. Quan trọng là hãy chọn ra đúng mức đủ nhỏ để ta không ngại bắt đầu, và tiếp tục, mỗi ngày.

Bạn sẽ viết chứ?

Nhược Lạc

Hồi còn ở một nước khác, tôi nhận ra mình không phải nói quá nhiều trong một ngày. Mọi thứ đều thuận tiện, tàu xe đi lại đúng giờ, luôn có bản đồ chỉ dẫn thuận tiện, có cả đồng hồ báo khi nào xe tới. Mua sắm ở đâu cũng thuận mà không cần đến nói năng. Máy bán hàng tự động rất tiện lợi. 

Nhưng ở Việt Nam thì ta cần phải nói nhiều hơn. Và tiếng nói là thứ đôi khi phiền nhiễu, song đôi khi nhớ nhiều. Là thứ vừa hay, vừa dị.

Như ở Việt Nam khi tôi đi chợ, dù là đi chợ truyền thống hay chợ hiện đại, tôi bước vào và sẽ có ai đó chào tôi, và hỏi tôi bữa nay đi sớm hay đi trễ hơn thường lệ. Họ sẽ nói rằng đậu hũ bữa chị muốn mua nay có rồi, chị lấy thêm không. Chị ăn vải thiều Thanh Hà không, chúng em tặng chị một cân ăn lấy thảo. Khi tôi hỏi về một món đồ muốn mua, họ bèn ghi luôn cái số điện thoại của tôi vào sổ, và sáng hôm sau, khi tôi còn chưa quá tỉnh táo, tiếng họ đã í ới trên điện thoại: chị ơi chị bên em có hàng rồi nè, chị muốn qua lấy hay em ship qua?

Khi tôi đi mua dây sạc điện thoại, người ta sẽ nói tôi là: sao mày gầy quắt vậy con, uống thêm sữa vào. Cô chỉ cho, tối pha cốc sữa ấm ấm, xong uống trước khi đi ngủ.

Khi tôi đi mua trái cây, người ta tặng tôi thêm bó hoa cúc vàng. Tại tôi đi mua ngay trúng hôm rằm.

Khi tôi dừng xe chờ đổ xăng, họ nhắc tôi bơm lốp xe đi lốp non quá rồi. 

Khi tôi dừng đèn đỏ, họ kêu tôi tắt xi nhan.

Khi tôi đi lạc, họ chỉ tôi cách đi qua hai ngã tư tiếp, rồi hỏi một người tiếp theo, vì “chỗ con cần đến xa quá, chú chỉ rồi con cũng không nhớ được đâu hà”.

Khi tôi ở lì trong nhà vài ngày, hàng xóm qua đập cửa hỏi tôi có bị gì không.

Khi tôi đi ăn giỗ, rất nhiều người trông đã già đến nhắc chuyện họ bế tôi từ thủa tôi còn nằm nôi, họ bảo đã từng dắt tay tôi, hoặc thậm chí thay quần cho tôi khi tôi ị thối, và hỏi tôi có nhớ gì không. Tất nhiên là bạn biết câu trả lời.

Mỗi khi nghĩ về nơi này, tôi cũng không chắc mình phải nghĩ như thế nào. Người ở đây có một kiểu thương mến gần gụi rất ồn ào và bỗ bã. Họ nhìn đâu cũng thấy con cháu và bạn bè mình, dù tôi không. Thật đấy, tôi ngại nói cùng người lạ hoặc giải thích cho ai đó rằng tôi không uống sữa trước khi đi ngủ. 

Tôi chỉ muốn nói rằng mình rất thích sống ở đây, sau tất cả. Nơi tôi có một góc quán quen, có loại đồ uống pha hợp miệng, có một tiệm sách để ghé lại, có chỗ mua rau ngon lành. Nơi tôi gặp người tôi yêu. Nơi tôi sinh ra những đứa con và dạy chúng nói tiếng Việt. 

Đấy là một thứ tình cảm nói ra thì rất lạ, bảo yêu thì hơi quá. Nhưng mà thiết tha. 

Nhược Lạc