Viết bài này thấy ngại, vì thật ra tôi chưa bao giờ thấy giọng mình hay. Tôi là kiểu giọng vừa mỏng, vừa mang âm hưởng “pede Thái” (lũ bạn tôi gọi vậy). Hồi xưa, mỗi lần chúng tôi Skype với nhau, hễ tôi cất giọng là chúng nó lại cười phá lên, bảo: “giọng mày nghe pede thế ha ha ha”.

Phải nói là tôi đau khổ nhiều đấy.

Nên bài viết này, xin được dành tặng cho những người có chất giọng bẩm sinh không hay, nhưng muốn luyện tập để hay lên.

Làm thế nào để có một giọng nói hay hơn?

Tôi mượn của mẹ một chiếc máy ghi âm. Ngày nào cũng vậy, tôi ngồi một mình trong phòng, cắm tai nghe vào máy thu âm và nghe-tiếng-của-mình trong lúc-đang-thu. Rồi lại nghe-tiếng-của-mình sau-khi-thu.

Tôi thử đọc sách, đọc những thứ mình viết ra, thử hát, thử vừa đàn vừa hát, thử nói chuyện như một diễn giả…

Việc này có tác dụng gì?

Có tác dụng nghe được các tông giọng khác nhau của chính mình. Trong quá trình liên tục tự thu âm và nghe lại, tôi nhận ra mình có các tông giọng khác nhau, có các từ mình phát âm hay và các từ chưa, có thứ nhịp điệu phù hợp với chất giọng của mình. Hay cụ thể là tôi thấy khi mình đọc sách thì nghe hay hơn là khi nói chuyện.

Sau khi đã nhận ra cái nào là tông-giọng-hay-nhất của mình rồi, tôi luyện tập để duy trì cái đó. Tôi đã làm việc đó hầu như mỗi ngày, chủ yếu là gửi voice mail cho bạn trai và đăng tải các bài hát linh tinh của mình lên soundcloud. Giờ nghe lại thấy gớm lắm, và đã ẩn bài đi nhiều rồi, nhưng hồi đó, việc ấy giúp tôi dám đưa giọng mình ra ánh sáng. Theo thời gian, khi bắt đầu có những người khen giọng mình hay, ấm, sáng, nhẹ nhàng, dễ chịu, mình có thêm động lực để cải thiện giọng nói của mình.

Với tôi, một giọng nói hay trước tiên phải là một giọng nói rõ ràng. Tôi phải nghe, hiểu được bạn đang nói cái gì trước tiên. Một số người, như tôi, thường bị nói nhanh, nói dính chữ – hệ quả là không ai có thể nghe thấy mình nói gì được.

Cách điều chỉnh là: tập nói chậm lại. Thu âm và nghe lại điều mình đã nói. Sau này thành một thói quen là hễ tôi cảm giác mình đang nói hơi chậm, thì người đối diện sẽ nghe thành vừa.

Ngoài tốc độ nói thì âm lượng và ngữ điệu cũng là thứ cần điều chỉnh. Một số người có xu hướng nói hơi to, hoặc hơi nhỏ. Một số người có xu hướng lên giọng ở cuối câu, nhấn nhá quá nhiều trong câu hoặc không nhấn gì cả tạo giọng nói đều đều.

Tất cả những điều ấy đều có thể cải thiện bằng cách: tự thu âm và nghe lại.

Thời gian đầu, do khá xấu hổ, tôi không muốn ai phải nghe lại cùng mình. Tôi chỉ tự nghe thôi. Nên cách đánh giá của tôi sẽ là: tạo ra một âm giọng mà chính mình muốn nghe.

Tôi muốn nghe một giọng nói nhỏ nhẹ, ấm áp, dễ chịu. Đủ chậm rãi để nghe và hiểu, nhưng cũng đủ thú vị khi kể một câu chuyện. 

Chắc hẳn mỗi người đều sẽ có một tiêu chí riêng dành cho giọng nói. Có chất giọng khó nghe với người này, nhưng lại thú vị, đáng yêu với người kia. Vậy, lời khuyên của tôi là cứ bắt đầu từ chính gu của bạn. Bạn thích một giọng nói như thế nào? Hãy điều chỉnh dần để giọng nói của mình mang đến cảm giác như thế.

Tất nhiên, sẽ có người hỏi là tại sao phải chỉnh-giọng? Tôi muốn để tự-nhiên.

Vậy cũng được. Nhưng có rất nhiều kiểu tự nhiên trên đời. Giọng nói của mình thật ra vẫn luôn tự nhiên thôi, chúng ta đâu có đi phẫu thuật giọng của mình được? (Ủa mà được không nhỉ?)

Dù vậy, nếu bạn đang làm các công việc đòi hỏi giao tiếp nhiều với người khác, tôi nghĩ rằng việc luyện tập để có giọng nói hay hơn, là điều cần thiết.

Hay – ở đây tôi định nghĩa là giọng rõ ràng, tốc độ vừa phải, âm lượng vừa đủ và ngữ điệu phù hợp.

Một bài hát ru cần giọng êm ái. Một bài thơ cần một giọng thơ. Một người yêu cần lời trìu mến. Một diễn giả, một người đang tranh biện, cần giọng rõ ràng, mạch lạc.

Tùy theo nhu cầu của bạn là gì, bạn hoàn toàn có thể điều chỉnh giọng mình cho phù hợp. Như đã nói ở trên, tôi cho rằng khoảng biến đổi của giọng nói mỗi người là rất lớn. Vậy nên, nếu hôm nay bạn cảm thấy giọng của mình chưa hay – hoặc nói đúng hơn, là chưa phù hợp với mong muốn của mình – thì hãy tin là những thứ ấy đều có thể thay đổi bằng cách tập luyện được.

Podcast giờ đây đang trở thành một xu hướng, một lựa chọn đầy tiềm năng tại Việt Nam. Tôi tin là bằng cách đó, giọng nói của mọi người cũng sẽ ngày càng hay lên, dù là ta chủ động luyện tập hay vô tình được luyện tập.

Nhược Lạc

Bonus: Chị bạn tôi nói, việc chụp hình cũng thế đó. Nhiều người không tự tin về ngoại hình thường có xu hướng sợ máy ảnh. Nếu muốn thay đổi điều đó thì hãy….tự chụp mình (selfie) nhiều lên. Dần dà bạn sẽ hiểu gương mặt mình hơn, biết được khi lên hình trông mình sẽ như thế nào (không tệ lắm đâu!) sẽ khiến bạn tự tin lên dần, và theo đó bớt sợ máy ảnh hơn, sẽ có những bức hình đẹp hơn.

Tự nhiên, một cơn bệnh nhỏ nhặt rớt vào đời, giữa lúc mình đang có rất nhiều việc, nhiều dự định cần thực hiện.

Nó không khiến mình nặng tới mức phải dừng mọi thứ lại, nhưng nó thì cứ nặng dần lên một cách rất từ từ. Đến hôm nay thì mình bắt đầu dùng thuốc, và hệ quả là người rơi tõm vào một trạng thái lơ mơ rất dị. Đầu óc mình không đủ thông suốt để nghĩ bất cứ một chuyện gì. Mình ngủ nhiều, ăn cháo, uống và bôi thuốc, uống nhiều nước, ăn đồ mát như chị bác sĩ gợi ý, và cố gắng giữ một lòng tích-cực-bình-thường để vẫn tiếp tục làm các công việc cần phải làm.

Không hiểu sao khi mệt thế này mình hay nghĩ đến con trai mình. Thằng bé có một tình yêu đặc biệt với mẹ. Nếu ai đó hỏi nó có yêu ai đó không (bố, bà, ông, cậu, dì…) thì nó đều chỉ trả lời là “N. yêu mẹ”. Mọi người, trong đó có mình, hay cười sằng sặc như một trò vui trước một đứa trẻ con. Nhưng mà vào những lúc mệt, mình hay nhớ về tình yêu đó như một cách để bản thân trở nên khác biệt lạ thường. Thằng bé có một cách ôm rất khác biệt. Khi mình bế nó trên tay, nó đổ cả người xuống vai mình. Không phải một cái ôm bình thản và tiết chế của người trưởng thành, mà là một cú chảy tràn trên người mà mình tin cậy. Hai cánh tay bé xíu vòng qua cổ mẹ, ôm xiết. Thứ tình yêu đó giống như nước lớn, còn mình thì tình nguyện ngập chìm trong đó.

Càng đi, mình càng nhận ra thế giới thật lớn, và mình cũng vậy.

Mình có thể rất nhỏ với thế giới, nhưng chính mình lại có những khoảng rất lớn so với chính mình. Không thể hiểu hết một con người trong một đời, dù con người đó có là mình. Có những khoảng tốt đẹp mà khi chạm tới, mình muốn giữ mãi. Song cũng có những khoảng tối, những cú sa hố khiến mình choáng váng. Ngay cái giây phút mình tự hỏi “Có nên nhảy không?” thì mình đã nằm gọn lỏn trong cái hố đó rồi.

Bởi vì không phải là một người trưởng thành vững vàng và biết chăm nom cho người khác, nên mình luôn thấy hoang mang và bỡ ngỡ khi ở bên con. Mình, một cách thành thật, phải nói rằng không phải một bà mẹ đảm khéo. Điều may mắn nhất mình có được, có lẽ chỉ là con mình tự nó trở nên tự lập một cách kỳ lạ. Từ nhỏ, từ lúc đẻ ra. Nó không khóc, mà hắt xì mấy cái, rồi nhìn mình bình thản, như bảo “Mẹ đừng lo, con tự biết làm gì với cuộc đời mình.” Và, mình để nó tự làm.

Mình để hai đứa tự lo với nhau, và mình đảm bảo một khung an toàn vừa đủ bên ngoài để hai đứa yên tâm lớn lên.

Mình không biết phải dạy gì con cái cả.

Có vẻ như con mình chọn đến với cuộc đời này, chui vào nhà mình, không phải vì nó cần được dạy gì đó, mà bởi nó cần một môi trường không có nhiều sự dạy dỗ, để nó tự lớn? Cách chọn gì kỳ vậy?

Và vì không biết làm thế nào để trở thành một người mẹ tốt, mình cố gắng trở thành một người trưởng thành ổn định về cảm xúc trước đã. Mình nói chuyện với chúng nó như với người trưởng thành, vì mình không biết phải nói chuyện với con nít như thế nào. Mình đọc cho chúng nó những câu chuyện mình nghĩ ra, vì mình không nhớ được nhiều truyện cổ tích. Mình hát những bài hát mình biết, và những bài mình chế ra. Mỗi ngày mình lại chế một bài hát ngớ ngẩn nào đấy. Haha.

Có lần mình đã hát một bài kiểu thế này “Mẹ yêu con lắm. Mẹ yêu cả em. Mẹ yêu cả bố. Mẹ yêu cả ông. Mẹ yêu cả bà. Mẹ yêu cả Kua (con mèo)….” cứ thế kể hết ra những người mình biết trong đời. Hợp âm C Am F G đơn giản.

Con bé con nằm yên nghe, xong nó bảo: “Mẹ phải yêu cả mẹ nữa. Mẹ yêu mẹ trước.”

Rồi nó hát: “Mẹ yêu mẹ lắm. Mẹ yêu cả con…”

Làm mình trào nước mắt.

Thật khó để trở thành một người khôn ngoan, vững vàng và không mắc sai lầm. Khó thật đấy. Mình lại luôn có một vòng tròn quy luật, cứ đôi năm lại sụt hố một lần. Lần nào cũng ngơ ngác bất an như hồi mười lăm tuổi. Chẳng nhẽ sau mười lăm năm, con người ta vẫn cứ khờ khạo thế?

Nhưng mình sẽ luôn nhớ cái ôm đổ cả người xuống, tình yêu tràn khắp tứ tung của cậu con trai. Và những câu nói của cô con gái. Như: con cũng yêu mẹ nhưng em yêu mẹ rồi nên con yêu bố, mẹ đừng mặc áo của bố nữa, con ngoan bình thường thôi, nhà vỡ Phật rồi chỉ còn Bồ Tát thôi, và mẹ phải yêu mẹ trước.

Nhớ rồi, mẹ sẽ yêu mẹ trước.

Nhược Lạc

Không phải buổi sáng nào cũng bắt đầu bằng một niềm háo hức của người muốn sáng, của người đợi bình minh.

Có những ngày ta thức dậy và muốn nằm thêm, muốn nhắm mắt lại, muốn quay về đêm mãi.

Nhưng ý muốn của mình không thể đuổi nắng đi, không thể gọi trăng về. Không thể tắt mãi chuông báo thức và lờ đi những tin nhắn, hòm thư. 

Tôi đã bước qua những buổi sáng như thế bằng sự duy trì tối thiểu của thói quen. Những thói quen nhỏ hơn hai phút. Đánh răng, vệ sinh, uống nước, ngồi, thở. Nhắm mắt lại, mở mắt ra. Viết xuống mười chữ. Đọc hai câu thơ. Ăn một miếng bánh quy. Uống một cốc nước. 

Đấy là bí quyết sinh tồn, nhưng cũng có thể là bí quyết để bắt đầu một thứ mới. Hãy bắt đầu bằng lòng tối giản của một người mệt mỏi. 

Khi bạn bắt tay vào thói quen mới, lòng hân hoan của bạn muốn dành cho chúng tối đa thời gian. Song, bạn quên mất rằng thật ra ngày của bạn về cơ bản là mệt mỏi, và đã đầy ắp những việc phải làm mỗi ngày, mỗi ngày rồi. Việc thêm bất cứ việc làm nào vào chuỗi việc trong ngày cũng sinh ra sự phản kháng của cơ thể, nhanh thì một ngày, chậm thì ba ngày. Chẳng sớm thì muộn, bạn cũng sẽ bỏ rơi lòng hồ hởi đó của mình.

Hãy bắt đầu bằng lòng tối giản của người mỏi mệt. 

Hai phút. Hoặc ít hơn. 

Thuyết phục não bạn rằng bạn sẽ không cần tốn quá nhiều thời gian cho chuyện này. Tao biết rằng đấy là chuyện chẳng thú vị gì, cái sự ngồi im và thở ấy mà, nhưng chỉ một phút bốn mươi giây thôi, xin hứa. Cả cái chuyện học từ mới. Hoặc đứng lên ngồi xuống. Hai phút thôi nhé. Chỉ hai phút một ngày.

Theo cách đó, dần dần thì cơ thể và tâm trí bạn sẽ đón nhận việc đó một cách tự nhiên. Đó là việc ta sẽ làm, vào bất cứ ngày nào, dù mỏi mệt, như thể đánh răng, như uống nước.

Đến lúc đó, khi bạn muốn ngưng lại, cơ thể của bạn sẽ nhớ ra, và nó sẽ nhắc. Nó sẽ không đòi nhiều hơn đâu. Hai phút thôi nhé.

Nhưng đó là cả một tiến trình tuyệt vời. 

Nhược Lạc

Cuối tuần này, mình nhận được hai món quà tinh thần từ hai người em của mình.

Người thứ nhất là em Nhân, với buổi chia sẻ “làm thế nào để trở thành người không giỏi gì cả giỏi nhất?”. Người thứ hai là em Sương, với buổi nói chuyện “ai cũng có thể học ngoại ngữ, vậy tại sao bạn chưa chịu hát?”.

Hai cái đứa này, chúng nó đều đưa ra những cái tựa đề gây lúuu khủng khiếp. Và buổi chia sẻ của Sương thậm chí còn gây lúuu hơn cả tiêu đề mà hắn đặt ra.

Song, sau khi đã đi qua cả hai buổi, ngồi định thần lại, mình nhận ra mình đã nhận được hai món quà – hai lời động viên – lời gợi ý rất đẹp từ các em.

[1]

Nhân đưa đến một gợi ý cho những người bình thường, không quá giỏi, và rất khó để đi tới một mức siêu siêu giỏi trong lĩnh vực nào đó. Gợi ý của Nhân là: Hãy bổ sung thêm các nhóm kỹ năng khác cho mình.

Bằng cách xác định kỹ năng chính, kỹ năng bổ trợ và các kỹ năng tạo dựng lợi thế, vô hình trung bạn đã tạo nên một vùng giao giữa các kỹ năng – thứ giúp bạn trở nên duy nhất trong khoảng giao đó. Việc ấy giúp tăng năng lực và khả năng cạnh tranh của bạn.

Giả dụ, nếu bạn chỉ đơn thuần là một designer, sẽ có rất nhiều designer khác xịn hơn bạn ở ngoài kia. Nhưng nếu bạn là một designer biết viết nội dung, có kỹ năng kể chuyện tốt – tình hình lúc này đã khác nhiều rồi. Vậy nếu, bạn là một designer có khả năng viết, kỹ năng kể chuyện, biết tiếng Trung, biết diễn hài độc thoại, biết chơi nhạc guitar… bạn sẽ đưa mình đến một điểm-giỏi-nhất trong vùng giao của những kỹ năng ấy. Bạn trở thành người không giỏi gì cả giỏi nhất.

Nhìn lại thì, mình đã làm chính xác cách này. Mình là một người cực kỳ bình thường, không có gì quá giỏi cả. Song, khi mình cố gắng phát triển kỹ năng chính (viết lách), đồng thời bổ sung các kỹ năng phụ trợ (làm thơ, chơi nhạc cụ, sáng tác nhạc, pha trà, chạy bộ, tập Ki-Aikido, tổ chức sự kiện….) – các cơ hội nghề nghiệp của mình mở ra đáng kể, và năng lực bản thân của mình được cải thiện, phát triển tốt hơn rất nhiều.

Vậy, đây sẽ là một gợi ý tốt cho bạn – nếu bạn nghĩ rằng bản thân cũng là một người bình thường, không giỏi gì cả.

[2]

Sương mở đầu buổi nói chuyện bằng việc học ngoại ngữ, rồi lái sang nguồn gốc ngôn ngữ học, rồi nhảy về hát, và kết bằng “sự kết nối”.
Sau tất cả những cú cua khét lẹt của cô gái này, mình nhận ra một thông điệp rất đẹp mà em muốn mang đến.

Có rất nhiều cách để làm-một-việc-gì-đó. Không có cách đúng nhất, chỉ có cách phù hợp nhất với bạn.

Chính vì có nhiều cách, bạn hãy sẵn sàng để thử một cái mới. Sương đưa ra một ví dụ siêu thú vị về chuyện này, rằng bài “Happy Birthday To You” hiện tại không phải là cách-tốt-nhất để hát chúc mừng sinh nhật một ai đó. Một nhạc sĩ tên là Ivan Fischer đã chứng minh rằng bài HBTY này hoàn toàn có thể soạn lại cho hay hơn, và hát “giống như một bài chúc mừng sinh nhật người ta hơn”. Bạn có thể xem tại đây.

Tóm lại là, bạn hãy sẵn sàng bước vào vùng đất đầy thú vị của những cái mới – bằng lòng dám thử. Như học một ngôn ngữ mới, học hát, hát theo một cách mới. Tất cả những việc này, đều nhằm mục đích cuối cùng, là để kết-nối-tất-cả-chúng-ta.

.

Đúng vậy, kết nối tất cả chúng ta. Đó cũng là mục đích của chuỗi workshop Mở Vì Sài Gòn này vậy.

Nhược Lạc

Làm thế nào để giảm bớt sự quan tâm vào những thứ linh tinh?

Liberosis trong tiếng Ý là một từ dùng để chỉ ước muốn vơi bớt sự quan tâm đến quá nhiều thứ đang diễn ra ngoài kia.

Theo tôi, cách tốt nhất để làm được điều đó, là hãy tập trung vào chính mình nhiều hơn.

Khi ta dành quá nhiều sự quan tâm đến các vấn đề bên ngoài, thường thì có mấy lý do: Một, ta nghĩ rằng chúng quan trọng. Hai, ta nghĩ rằng mình có thể tác động, thay đổi chúng.

Nhưng thường thì không.

Theo thuyết “Vòng tròn quan tâm và ảnh hưởng” (Circle of Concern and Influence) của Stephen Covey, cuộc sống của một người có thể biểu diễn dưới dạng 3 hình tròn lồng ghép vào nhau. (Bạn có thể Google để hiểu thêm về thuyết này).

Đại khái, bạn có 3 vòng tròn.

Vòng tròn rộng nhất là vòng tròn quan tâm (Circle of Concern), gồm tất cả những gì bạn để tâm trong cuộc sống.

Vòng tròn ở giữa là vòng tròn ảnh hưởng (Circle of Influence) là điều bạn quan tâm và có thể tác động một phần đến kết quả.

Vòng ở trong cùng, nhỏ nhất là Vòng tròn kiểm soát (Circle of Control), là những việc bạn hoàn toàn kiểm soát được.

Nhìn chung, từ ngày có mạng xã hội thì vòng tròn quan tâm (cái bự nhất) đã trở nên ngày càng bự ra. Và cái vòng thứ hai cũng vậy. Hay nói đúng hơn, bạn nghĩ rằng bạn có thể làm rất nhiều trong cái vòng thứ hai. Thậm chí, đôi khi bạn nghĩ rằng thật ra nó thuộc về vòng kiểm soát của bạn.

Nhưng thường thì không.

Chúng ta tốn nhiều thời gian để lên án, châm biếm, giễu nhại, đả kích nhau, cho rằng tôi chắc chắn đúng và anh chắc chắn sai, và nếu tôi không lên tiếng thì cả thế giới này sẽ cho rằng anh đúng và rồi xã hội sẽ loạn lên mất. Song, thật ra, không có gì loạn lên cả, ngoại trừ tâm trí của bạn.

Vậy, làm thế nào để giảm bớt sự quan tâm vào những thứ linh tinh?

Hãy quan tâm những cái khác!

Cơ chế của não bộ là luôn luôn hoạt động, luôn luôn kiếm việc để làm. Nên nếu bạn không làm gì cả, chúng sẽ tự động tìm kiếm drama để hít lấy hít để, khiến bạn kiệt sức sau một ngày, rồi lại thẫn thờ tự hỏi ta đã làm chi đời ta.

Bí quyết là hãy làm cho mình bận rộn. Hãy lên danh sách các việc cần làm trong ngày. Hãy hoàn thành công việc đúng hạn. Hãy nấu ăn đúng bữa. Hãy nhớ cho con cái, chó mèo ăn. Dọn phân, lau quét nhà. Hãy nghĩ ra các dự án cá nhân có thể làm vì chính mình, vì cộng đồng, vì môi trường, vì tiếng chim hót trong bụi mận gai.

Ý tôi là, hãy làm! Thật sự tạo ra cái gì đó thay vì ngồi cãi nhau bởi một lo ngại hiểm họa ảo tưởng sẽ đến với xã hội. Cuộc sống ngoài kia không thay đổi khi người ta thay đổi quan điểm với những lời bình luận của bạn, mà thật ra chẳng ai thay đổi gì cả.

Nhưng bạn thì có thể. Bạn có thể thay đổi mỗi ngày, ngay lúc này, theo hướng tốt lên hay tệ đi.

Điều đó hoàn toàn do bạn lựa chọn.

Nhược Lạc